วิถีธุรกิจเมื่อต้องเผชิญหน้ากับบิ๊กดาตา

โดย...พรหมเมศร์ ศิริสุขวัฒนานนท์

บริษัท อีเอ็มซี คอร์ปอเรชั่น ได้นำเสนอแนวโน้มการเกิดขึ้นของ บิ๊ก ดาตา หรือการเติบโตของข้อมูลขนาดใหญ่ทั่วโลกอย่างรวดเร็วและผลกระทบที่เกิดขึ้นกับองค์กรต่างๆ รวมถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับระดับคนทั่วไป ซึ่งแนวโน้มดังกล่าวได้ชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ โดยมีปัจจัยกระตุ้นสำคัญมาจากการเกิดขึ้นของอุปกรณ์สมาร์ตดีไวซ์และโลกของโซเชียลเน็ตเวิร์ก ซึ่งการใช้ประโยชน์จากข้อมูลดังกล่าว ต้องเริ่มต้นจากการเก็บรวบรวมอย่างเป็นระบบ นำไปวิเคราะห์และตีความ จากนั้นจึงสามารถนำมากำหนดเป็นแผนและกลยุทธ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

หากจะพิจารณาข้อมูลที่เกิดขึ้นทั่วโลกแล้ว สามารถแบ่งได้ 2 ประเภท คือ ข้อมูลที่ผู้ใช้จัดหาให้โดยสมัครใจ เช่น ข้อความต่างๆ ภาพถ่าย อีกประเภทหนึ่ง คือ ข้อมูลที่เก็บรวบรวมโดยอัตโนมัติจากผู้ใช้ขณะที่มีการใช้แอพพลิเคชันต่างๆ ซึ่งข้อมูลประเภทที่ 2 นี้ ไม่ได้สอบถามจากผู้ใช้หรือข้อมูลสำหรับการติดต่อแต่เป็นการเก็บข้อมูล เช่น เพศ อายุ รูปแบบการใช้งานแอพพลิเคชัน สถานที่อยู่ เพื่อนำมาวิเคราะห์และตอบคำถาม รวมถึงทำการเปรียบเทียบข้อมูลเพื่อให้ได้ข้อสรุป

ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่า รูปแบบของข้อมูลขนาดใหญ่ที่จะนำมาใช้งาน ไม่ได้ละเมิดความเป็นส่วนตัวของบุคคลแต่อย่างใด

สำหรับโครงการฮิวแมน เฟซ ออฟ บิ๊ก ดาตา ของอีเอ็มซี พยายามชี้ให้เห็นบทบาทของการเติบโตของข้อมูลขนาดใหญ่ โดยพยายามเก็บข้อมูลแบบเรียลไทม์ที่เกิดขึ้น ทั้งด้านความคิด การกระทำ ทัศนะและประสบการณ์ เพื่อนำไปสู่การใช้ประโยชน์ในวงกว้าง โดยมีการรวบรวมจากการใช้งานแอพพลิเคชันบนสมาร์ตโฟน หรือแท็บเล็ต ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่คนนิยมพกติดตัวและมีการใช้งานบ่อยที่สุดในเวลานี้

ยิ่งต่อไปการใช้งานเครือข่ายต่างๆ จะทวีความหนาแน่นมากขึ้น ทั้งด้านรูปภาพและวิดีโอ โดยเชื่อว่าจะเป็นรูปแบบของคอนเทนต์ที่ได้รับความนิยมสูงสุด ซึ่งความนิยมดังกล่าวเพิ่มขึ้นจากการใช้งานผ่านโซเชียลเน็ตเวิร์ก มีการแชร์ส่งต่อกันมหาศาล ที่เห็นได้ชัด คือ ทวิตเตอร์ เนื่องจากเป็นรูปแบบของโซเชียลเน็ตเวิร์กที่ไม่จำเพาะบุคคล ใครก็สามารถเปิดและใช้งานได้ จึงมีลักษณะกล้าคิดกล้าแสดงออกมากกว่า

เมื่อเปรียบเทียบกับการใช้งานของเฟซบุ๊ก ซึ่งมีการระบุตัวตนมากกว่า มีรูปภาพ ข้อมูลส่วนตัว มีสังคมเพื่อน ที่เฉพาะเจาะจงทำให้รูปแบบการนำเสนอความคิดเห็นต่อสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นไปอย่างจำกัด ดังนั้นรูปแบบของทวิตเตอร์จะสะท้อนความต้องการได้ดี และปัจจุบันมียอดการทวีตข้อความมากกว่าพันล้านครั้ง แค่เพียงสื่อชนิดนี้ก็เป็นข้อมูลจำนวนมหาศาลมากแล้ว โดยกรณีศึกษาที่สำคัญ เช่น กรณีการเลือกตั้งทั่วไปในสหรัฐที่กำลังจะเกิดขึ้น มีการใช้งานทวิตเตอร์ทั้งในเชิงหาเสียง เผยแพร่นโยบาย และยังสามารถใช้เพื่อติดตามความคิดเห็นของประชาชนได้ด้วย

นอกจากนี้ รัฐบาลยังนำไปใช้เพื่อติดตามความเคลื่อนไหวอื่นๆ เช่น ด้านการเงิน ด้านความปลอดภัย ด้านความพึงพอใจของประชาชน ด้านการจราจร แต่ทั้งหมดต้องอาศัยเครื่องมือที่เก็บรวบรวมและวิเคราะห์ และไม่ใช่เพียงแค่การมองเพื่อคาดการณ์ไปในอนาคตเท่านั้น แต่ยังสามารถใช้เพื่อตรวจสอบกลับไปในอดีตเพื่อเรียนรู้และปรับปรุงได้อีกด้วย

นี่เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่ง แต่รูปแบบของแอพพลิเคชันโซเชียลเน็ตเวิร์กอื่นๆ ก็สามารถหยิบข้อมูลมาใช้งานได้เช่นกัน ในเชิงธุรกิจ การเข้าถึงความต้องการภายในผู้บริโภค หรือคอนซูเมอร์ อินไซต์ เป็นความฝันของนักการตลาด และโซเชียลเน็ตเวิร์ก คือ ช่องทางสำคัญ เพียงแค่มีเครื่องมือมาจัดการข้อมูลดังกล่าวให้สามารถพร้อมใช้ประโยชน์เท่านั้น

รูปแบบของข้อมูลที่กำลังเพิ่มขึ้นยังมาจากงานบริการสาธารณะต่างๆ เช่น งานด้านสาธารณสุข ต่อไปประชาชนทุกคนสามารถใช้บัตรประจำตัวประชาชน เพื่อเข้ารับบริการทางการแพทย์ที่โรงพยาบาลใดก็ได้ ซึ่งจะมีการเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพไว้ที่ส่วนกลาง หากมีบัตรประจำตัว หรือหากสามารถระบุตัวตนได้ ข้อมูลทางการแพทย์ส่วนบุคคลจะถูกส่งไปยังสถานพยาบาลทุกแห่งได้ทันที เพื่ออำนวยความสะดวกในการรับบริการด้านสุขภาพได้อย่างถูกต้องแม่นยำ

หรือการใช้บริการขนส่งมวลชนสาธารณะ อาจมีการบันทึกข้อมูลในบัตรประจำตัวเช่นเดียวกัน รวมถึงการเก็บเงินในลักษณะกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์ การขึ้นรถประจำทาง สามารถสแกนเพื่อรับส่วนลดกรณีพิเศษ หรือหักเป็นค่าใช้จ่ายได้ทันที ประเด็นดังกล่าว ยังประยุกต์ใช้กับรถยนต์ส่วนบุคคลประเภทต่างๆ ซึ่งกำหนดให้มีบัตรจอดรถ เพื่อเข้าจอดในพื้นที่จัดไว้ให้ โดยคิดค่าใช้จ่ายตัดตรงจากบัตร นอกจากจะใช้สำหรับเป็นค่าใช้จ่ายและการรับส่วนลดแล้ว ยังใช้เพื่อบันทึกสถานที่ที่เจ้าของบัตรเดินทางไป เพื่อประโยชน์ด้านการรักษาความปลอดภัย แน่นอนว่าข้อมูลเรื่องสถานที่และการเดินทางต้องเป็นความลับส่วนบุคคล ใช้เฉพาะกรณีด้านความปลอดภัยเท่านั้น

ในเชิงธุรกิจ รูปแบบนี้สามารถเกิดขึ้นได้กับการซื้อบัตรชมการแสดงต่างๆ การซื้อสินค้าในซูเปอร์มาร์เก็ต ทุกอย่างจะมีการเก็บเป็นข้อมูลไว้ทั้งหมด เพื่อนำมาใช้สำหรับการวิเคราะห์สถานการณ์และความเป็นไปได้ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต นี่คือสิ่งที่แสดงให้เห็นว่า การใช้ประโยชน์จากข้อมูลขนาดใหญ่สามารถสร้างสรรค์สุขภาพและการอยู่ดีกินดีได้ สร้างความปลอดภัย ลดอาชญากรรมในการใช้ชีวิต สามารถเตือนภัยล่วงหน้า บรรเทาปัญหาต่างๆ เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ด้านภาครัฐ สามารถปรับปรุงบริการสาธารณะที่ให้กับประชาชน ช่วยลดปัญหาสิ่งแวดล้อม

ข้อมูลขนาดใหญ่ หรือบิ๊กดาตาที่เกิดขึ้น สามารถเป็นเครื่องมือที่ช่วยปรับปรุงเปลี่ยนแปลงการให้บริการกับผู้บริโภค การจัดหาอุปกรณ์สำหรับใช้ประโยชน์จากบิ๊กดาตาได้อย่างถูกต้อง ซึ่งต้องอาศัยโครงสร้างพื้นฐานแบบครบวงจรที่รองรับข้อมูลขนาดใหญ่ในทุกแง่มุม ตั้งแต่ระบบจัดเก็บข้อมูล ระบบคลาวด์คอมพิวติง ระบบคลังข้อมูล ระบบวิเคราะห์ข้อมูล ระบบกลั่นกรองข้อมูลเชิงลึกเพื่อนไปสู่การปฏิบัติ รวมไปถึงระบบรักษาความปลอดภัยของข้อมูล

ภาพของโลกยุคปัจจุบัน คือ ผู้บริโภคทุกคนเป็นผู้สร้างข้อมูลจำนวนมหาศาลขึ้น ไม่ใช่แค่มิติของตัวเลข หรือการจัดเก็บในรูปแบบดิจิตอลเท่านั้น แต่ข้อมูลได้ถูกสร้างขึ้นตลอดเวลา เช่น การแชร์รูปภาพผ่านแอพพลิเคชันอินสตาแกรมที่มีผู้ใช้งานทั่วโลก การดูและส่งต่อถึงกัน ยังไม่นับรวมแอพพลิเคชันด้านรูปภาพอื่นๆ การนำเสนอไฟล์วิดีโอผ่านยูทูบ ซึ่งมีผู้ใช้ทั่วโลกและมีการคาดการณ์ด้วยว่า วิดีโอจะเป็นรูปแบบคอนเทนต์ที่มีการบริโภคมากที่สุด คิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 50% และต่อไปการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลทุกอย่างจะถูกจัดเก็บในรูปแบบดิจิตอลเพื่อให้สะดวกในการใช้งานอยู่แล้ว

จึงไม่น่าแปลกใจสำหรับวิถีธุรกิจแนวใหม่ คนที่ควบคุมข้อมูลขนาดใหญ่มีโอกาสเติบโตและได้เปรียบในการแข่งขันมากกว่า