โอกาสแอนิเมชั่นไทยบทเรียน 100 ปีโดราเอมอน

วันที่ 3 ก.ย. 2555 เป็นการฉลองล่วงหน้า 100 ปี วันเกิดโดราเอมอน แมวสีฟ้าในยุคอนาคต ผู้รังสรรค์โลกในจินตนาการของเด็กๆ ทั่วโลก โดราเอมอนไม่ใช่แค่งานแอนิเมชันหรือการ์ตูนเท่านั้น วันนี้โดราเอมอนคือทูตสันถวไมตรี เพื่อการประชาสัมพันธ์วัฒนธรรมของประเทศญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการ

สำหรับประเทศไทย ลิขสิทธิ์โดราเอมอน ครองส่วนแบ่งตลาดมากกว่า 50% ของมูลค่ารวมสินค้าลิขสิทธิ์ของแท้ที่มียอดขาย 8,000 ล้านบาทต่อปี ขณะที่หากรวมตลาดสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์จะมีมูลค่าเกือบ 2 หมื่นล้านบาทต่อปี การใช้ลิขสิทธิ์คาแรกเตอร์การ์ตูนเหล่านี้ได้รับความนิยมต่อเนื่อง และขยายวงกว้างไปยังสินค้าหลากหลายกลุ่ม

ปัจจุบันการใช้ลิขสิทธิ์การ์ตูนมาผลิตเป็นสินค้ามีมากมายกว่า 100 รายการ โดยเฉพาะโดราเอมอนได้รับความนิยมมากขึ้น หลังจากบริษัท แอนนิเมชั่น อินเตอร์เนชั่นแนล (ประเทศไทย) หรือ เอไอ ไทยแลนด์ ได้ขยายความร่วมมือกับพันธมิตรผู้ผลิตสินค้าที่เชื่อในการลงทุนกับลิขสิทธิ์การ์ตูนชื่อดังเหล่านี้

ปริพันธ์ หนุนภักดี กรรมการผู้จัดการ บริษัท แอนนิเมชั่น อินเตอร์เนชั่นแนล (ประเทศไทย) หรือ เอไอ (ไทยแลนด์) ผู้แทนจำหน่ายลิขสิทธิ์โดราเอมอนในประเทศไทย กล่าวว่า ตลอดระยะเวลา 15 ปีที่เอไอบริหารลิขสิทธิ์โดราเอมอนในเมืองไทย ความนิยมคาแรกเตอร์ตัวนี้ไม่เคยลดลงเลย กลับเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยมีอัตราการเติบโตปีละไม่ต่ำกว่า 20% ด้วยเสน่ห์เรื่องราวที่โดดเด่นและไม่ก้าวร้าว

ทั้งนี้ ปัจจัยที่จะทำให้คาแรกเตอร์ตัวหนึ่งตัวใดก็ตามอยู่ได้นาน คาแรกเตอร์นั้นจะต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 30 ปี เพราะจะทำให้คาแรกเตอร์นั้นเป็นที่รู้จักจากรุ่นสู่รุ่น จากการ์ตูนที่รู้จักในวัยเด็ก เมื่อเป็นพ่อแม่ก็ส่งต่อความชื่นชอบนั้นไปยังลูก เนื้อเรื่องต้องไม่ก้าวร้าว ผู้บริหารและผู้ใช้ลิขสิทธิ์ต้องเข้าใจตลาดลิขสิทธิ์อย่างแท้จริง

ขณะที่ธุรกิจลิขสิทธิ์คาแรกเตอร์ จะมีอีกกลุ่มคือ หรือประเภทที่เรียกว่าตีหัวเข้าบ้าน กลุ่มนี้จะสร้างกระแสความนิยมไม่นานแล้วจะหายไป หากไม่มีปัจจัยดังกล่าวข้างต้นก็จะหายไปจากตลาด และไม่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าได้

“สินค้าลิขสิทธิ์จะต้องไม่มองแค่การเป็นสินค้าพรีเมียมของที่ระลึกเท่านั้น แต่ต้องปรับเปลี่ยนให้ตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภค เช่น เสื้อผ้า ต้องปรับเปลี่ยนดีไซน์ให้เข้ากับยุคสมัย เติมใส่แฟชั่นเข้าไป เป็นต้น คาแรกเตอร์อย่างโดราเอมอน ไม่จำเป็นต้องมีหนังก็ขายได้ ต่างจากแอนิเมชันบาประเภทที่ต้องใช้กระแส ถ้าไม่มีก็ขายไม่ได้” ธวัช อิมราพร รองกรรมการผู้จัดการ เอไอ (ไทยแลนด์) กล่าวเสริม

ปัจจุบันลิขสิทธิ์โดราเอมอนถูกนำไปใช้ในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าและบริการหลายประเภท และพัฒนาตามสินค้ากลุ่มใหม่ๆ ที่เกิดขึ้น เช่น เคสไอโฟน ไอแพด สเกตบอร์ด เครื่องใช้ไฟฟ้า ธนาคารกสิกรไทย เมเจอร์ ซีนีเพล็กซ์ และสินค้าอีกเกือบ 100 รายการ

สำหรับไทยถือเป็นประเทศที่มีความคิดสร้างสรรค์ไม่แพ้ชาติอื่น คนไทยหลายคนเคยทำงานให้กับสตูดิโอใหญ่ๆ ในฮอลลีวูด มีโอกาสของการสร้างงานลิขสิทธิ์ เพราะฉะนั้นในแง่ฝีมือคงไม่ต้องพูดถึง งานแอนิเมชันหลายเรื่องได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีคุณภาพ ไม่ว่าจะเป็นก้านกล้วยของบริษัท กันตนา และผลงานล่าสุด เอคโค่ จิ๋วก้องโลก ในระบบ 3 มิติ

อย่างไรก็ตาม ในแง่ของการต่อยอดเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับคาแรกเตอร์ สำหรับผู้ประกอบการไทยยังไม่เห็นภาพที่ชัดเจนในการวางแผนสร้างสรรค์ธุรกิจคาแรกเตอร์อย่างเป็นระบบ พอเวลามีภาพยนตร์หรือซีรีส์เข้าฉาย จะได้กระแสขึ้นมาช่วงหนึ่ง แต่หลังจากนั้นแล้วความนิยมในคาแรกเตอร์จะลดลง

ธวัช กล่าวว่า การพัฒนาธุรกิจคาแรกเตอร์จะต้องไม่มองแค่การสร้างงานแอนิเมชันเท่านั้น จะต้องมองถึงการสร้างโอกาสธุรกิจจากคาแรกเตอร์นั้นด้วย การสร้างโอกาสคือการทำให้คาแรกเตอร์ถูกนำไปใช้สำหรับผลิตสินค้าและบริการประเภทต่างๆ ด้วยลายเส้นดูง่าย ไม่ซับซ้อน เนื้อเรื่อง และการวางแนวทางธุรกิจตั้งแต่ต้น เช่น คาแรกเตอร์คิตตี ของค่ายซานริโอ ญี่ปุ่น ถูกคิดค้นขึ้นมาเพื่อการทำธุรกิจลิขสิทธิ์ตั้งแต่ต้น

“แต่เหตุผลที่คิตตี อาจจะไม่ประสบความสำเร็จเหมือนโดราเอมอน เพราะคิตตีส่วนใหญ่จะมุ่งกลุ่มสินค้าผู้หญิงเป็นหลัก แต่โดราเอมอนได้ทั้งสองเพศ เช่นเดียวกับมิกกีเมาส์ รายละเอียดต่างๆ เหล่านี้ ผู้สร้างแอนิเมชันไทยจะต้องนำไปพิจารณา เพื่อสร้างโอกาสให้กับคาแรกเตอร์ที่จะถูกสร้างขึ้น และทำให้ตลาดสินค้าลิขสิทธิ์ไทยขยายตัวต่อไปในอนาคต” ธวัช กล่าวทิ้งท้าย