ร่างผังเมือง กทม.สุดอันตราย

โดย...โสภณ พรโชคชัย

ผังเมืองที่กำลังรับฟังความคิดเห็นของประชาชนนี้ จะแช่แข็งการพัฒนากรุงเทพมหานคร จนประชาชนต้อง “ระเห็จ” ไปอยู่ปทุมธานี นนทบุรี สมุทรปราการ และนครปฐม สร้างความลำบากแก่ประชาชน และเสียงบประมาณแผ่นดินในการขยายสาธารณูปโภคออกสู่รอบนอกอย่างไร้ขอบเขต

ผมจึงได้นำคณะนักวิจัยออกสำรวจกรณีตัวอย่างที่จะส่งผลกระทบอย่างเสียหายร้ายแรงต่อประชาชน โดยสำรวจกรณีศึกษาในแขวงออเงิน ซึ่งก็คือพื้นที่ระหว่างถนนสุขาภิบาล 5 กับถนนกาญจนาภิเษก และแขวงสามวาตะวันตก ซึ่งก็คือพื้นที่ระหว่างถนนกาญจนาภิเษกกับถนนหทัยราษฎร์

ผลการศึกษาพบว่า ในแขวงออเงิน หากร่างผังเมืองนี้ประกาศใช้ พื้นที่ติดถนนสุขาภิบาล 5 หน้าตลาดออเงิน เฉพาะในระยะ 500 เมตรแรกจากถนนดังกล่าว จึงจะสามารถสร้างทาวน์เฮาส์ได้ เช่น หมู่บ้านแมกไม้ หมู่บ้านอรุณวรรณ และหมู่บ้านวิลาวัณย์ 2 (หมายเลข 13 ตามแผนที่แนบ) พื้นที่เกิน 500 เมตรจากถนน จะสร้างทาวน์เฮาส์ได้ต้องมีถนนสาธารณะผ่านหน้าโครงการที่กว้าง 12 เมตร ส่วนจะสร้างตึกแถวต้องมีถนนกว้างถึง 16 เมตร

อาคารชุด เช่น เคหะชุมชนออเงิน (หมายเลข 4 ตามแผนที่แนบ) ของการเคหะแห่งชาติ ที่มีขนาดเกิน 2,000 ตารางเมตร ก็สร้างไม่ได้อีกต่อไป เพราะต้องสร้างบนถนนที่มีความกว้างถึง 30 เมตรเท่านั้น ส่วนทาวน์เฮาส์เช่นที่มีอยู่แล้ว คือ หมู่บ้านตะวันนา หมู่บ้านประยูรทอง และหมู่บ้านริมอินทรา หมู่บ้านพิชญาโฮม หมู่บ้านสวนจันทร์ฉาย (หมายเลข 59 ตามแผนที่แนบ) จะสร้างไม่ได้อีกต่อไป หากถนนผ่านหน้าโครงการกว้างน้อยกว่า 12 เมตร และหากผู้ใดจะมาขออนุญาตก่อสร้างอาคารพาณิชย์ เช่น ที่หน้าโรงเรียนวัดพระร่วงประสิทธิ์ (หมายเลข 10) หรืออาคารชุด เช่น โครงการเคหะชุมชนพรพระร่วงประสิทธิ์ (หมายเลข 11) ก็ไม่อาจได้รับอนุญาตอีกต่อไป

ส่วนในแขวงสามวาตะวันตก เฉพาะบริเวณด้านใต้ของคลองสามวาตะวันตก กลายเป็นเขต ย.1-1 และ ย.1-2 กรุงเทพมหานครห้ามสร้างบ้านแฝด ทาวน์เฮาส์ ตึกแถว ห้องชุดหรืออพาร์ตเมนต์เช่าพักอาศัยใดๆ ทั้งสิ้น ที่ดินที่ว่างเปล่าอยู่เช่นนี้ จะอนุญาตให้สร้างได้เฉพาะสถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิงและก๊าซ สถานีบรรจุก๊าซ สถานีขนส่งผู้โดยสาร สุสานฌาปนสถาน ป้ายโฆษณา และที่พักทั่วไปสำหรับคนงาน

ดังนั้น ประดาโครงการที่มีอยู่แล้วจึงโชคดีไป ส่วนผู้ใดคิดจะไปขออนุญาตก่อสร้างใหม่ย่อมไม่ได้แล้ว อย่างไรก็ตาม ในความเป็นจริงในพื้นที่นี้มีทาวน์เฮาส์และบ้านแฝดอยู่มากมายถึงประมาณ 15 โครงการ รวมจำนวนหน่วยมากกว่า 4,000 หน่วย มีผู้อยู่อาศัยเกือบ 2 หมื่นคน โครงการที่โชคดีได้สร้างไปแล้วก็คือ หมู่บ้านเคซี รามอินทรา 6 หมู่บ้านดุลิยา รามอินทรา หมู่บ้านเลิศอุบล พระยาสุเรนทร์ 44 หมู่บ้านเคซี รามอินทรา 5 หมู่บ้านเสนาวิลลา 4 หมู่บ้านมโนรมย์ 4 หมู่บ้านเมืองทรัพย์ธานี หมู่บ้านมโนรมย์ 2 หมู่บ้านวรารักษ์ หมู่บ้านเรืองประชา หมู่บ้านเคซี รามอินทรา 1 หมู่บ้านเคซี 4 ร่วมใจ หมู่บ้านมโนรมย์ 5 หมู่บ้านพนาสนธ์ การ์เดนโฮม 6 หมู่บ้านเคซี รามอินทรา หทัยราษฎร์ (หมายเลข 1226 ตามแผนที่)

ในพื้นที่ส่วนด้านเหนือของแขวงสามวาตะวันตก เหนือคลองสามวาตะวันตกนั้น หากถนนผ่านหน้าที่ดินกว้างน้อยกว่า 12 เมตร ก็ไม่สามารถสร้างทาวน์เฮาส์ได้ ยิ่งหากในกรณีตึกแถวก็ต้องมีถนนกว้างถึง 16 เมตร สำหรับโครงการทาวน์เฮาส์และตึกแถวที่โชคดีได้สร้างไปก่อนหน้าร่างผังเมืองรวมฉบับนี้ก็คือ หมู่บ้านเคซี 8 ซอยไทยรามัญ หมู่บ้านเคซี รามอินทรา 1 และหมู่บ้านวงศกร 3 เป็นต้น

ผู้มีรายได้ปานกลางค่อนข้างน้อยที่หวังจะมีที่อยู่อาศัยประเภททาวน์เฮาส์ในเขตกรุงเทพมหานครจึงแทบจะไม่มีความเป็นไปได้ ทางออกที่ทำได้ก็คือ การไปซื้อทาวน์เฮาส์และห้องชุดที่สามารถสร้างได้ในเขต อ.ลำลูกกา ที่ตั้งอยู่ติดกันทางด้านเหนือของพื้นที่ศึกษานี้ และหากยังหาซื้อไม่ได้ก็คงต้องไปไกลถึงรังสิต ธัญบุรี หรือในพื้นที่อื่น ดังนั้นสาธารณูปโภคของเมืองจึงขยายตัวออกไปไม่สิ้นสุด เป็นการสิ้นเปลืองงบประมาณแผ่นดิน สิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายของประชาชนผู้อยู่อาศัย ทั้งในการซื้อสาธารณูปโภคที่แพงขึ้น และในการเดินทาง รวมทั้งเสียเวลาและเสี่ยงอันตรายในการเดินทางด้วย

ปกติประชากรของกรุงเทพมหานครเติบโตในเขตรอบนอกของกรุงเทพมหานคร ถ้ามีการจำกัดการก่อสร้างพื้นที่เหล่านี้ การพัฒนายิ่งจะทะลักออกนอกเมือง จากผลการศึกษาพบว่าในรอบ 10 ปีที่ผ่านมา พื้นที่ถึง 333 ตารางกิโลเมตรในเขตปริมณฑล รองรับการเติบโตของประชากรกรุงเทพมหานคร แต่ในอีก 10 ปีข้างหน้า เขตชนบทและพื้นที่สีเขียวจะยิ่งถูกบุกรุกหนักข้อ เพื่อสร้างที่อยู่อาศัยตามความต้องการที่อยู่อาศัยของประชาชน

เป็นที่น่าแปลกใจว่า บริเวณนี้มีทางด่วนเอกมัยรามอินทรา และทางพิเศษถนนกาญจนาภิเษก สมควรที่จะให้มีการพัฒนาเพื่อรองรับการเติบโตของเมือง กรุงเทพมหานครกลับไม่ให้ก่อสร้าง กลับผลักดันให้ประชาชนไปอยู่ในจังหวัดอื่น ซึ่งเท่ากับเป็นการแก้ไขปัญหาการเติบโตของเมืองอย่างไร้ทิศผิดทางและแก้ที่ปลายเหตุ

หากกรุงเทพมหานครใช้กลยุทธ์ที่ดีทางด้านผังเมือง เช่น การจัดรูปที่ดินเพื่อการพัฒนาเมือง ก็จะสร้างอุปทานที่ดินราคาถูกให้กับประชาชนที่ต้องการที่อยู่อาศัย รวมทั้งยังอาจเวนคืนหรือจัดสร้างเมืองใหม่ที่เชื่อมต่อเฉพาะกับทางด่วน เพื่อขีดวงความเจริญที่จำกัด และให้เมืองใหม่นี้มีการก่อสร้างที่อยู่อาศัยที่ใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างคุ้มค่า เช่น อาคารชุด และอพาร์ตเมนต์เช่าพักอาศัยสำหรับคนที่มีรายได้น้อย พร้อมระบบรถประจำทางที่เชื่อมต่อกับทางด่วน เป็นต้น

ในขณะนี้กรุงเทพมหานครอ้างว่ากำลังรับฟังความคิดเห็นของประชาชน เพื่อจะพิจารณาแก้ไขตามความเหมาะสม แต่ประชาชนคงแทบไม่มีโอกาสได้ทราบความจริงที่ผิดเพี้ยนของร่างผังเมืองรวมฉบับนี้ที่ผมได้วิเคราะห์ไว้นี้

ดังนั้น การที่ร่างผังเมืองฉบับนี้จะประกาศใช้และกีดกันการอยู่อาศัยของประชาชนใน กทม. โดยเฉพาะกลุ่มผู้มีรายได้ปานกลางและน้อยจึงจะเกิดขึ้นในไม่ช้า และร่างผังเมืองฉบับนี้เองที่จะทำให้เมืองยิ่งยุ่งเหยิง เพราะประชาชนต้องออกไปอยู่นอกเมือง และเดินทางเข้าเมืองกันแต่เช้ามืด และกว่าจะกลับถึงบ้านก็คงดึกดื่น ซึ่งนับเป็นความทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัสสำหรับประชาชนทั่วไป