ทางออกนักลงทุนต่างประเทศในกิจการโทรคมนาคมไทย

กิจการโทรคมนาคมถือเป็นกิจการที่มีความสำคัญต่อยุคปัจจุบันเป็นอย่างมาก เป็นกิจการที่มีบทบาทในฐานะที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานต่อการพัฒนาเศรษฐกิจในหลายด้านด้วยกัน เช่น อุตสาหกรรม เกษตรกรรม การบริการ และการค้า เป็นต้น การใช้โทรศัพท์พื้นฐาน โทรศัพท์เคลื่อนที่ อินเทอร์เน็ตจึงกลายเป็นสิ่งจำเป็นในชีวิตประจำวัน ด้วยเหตุนี้จึงทำให้กิจการโทรคมนาคมนำมาซึ่งผลประโยชน์มหาศาลแก่ผู้ลงทุน

สืบเนื่องจากการลงทุนในกิจการโทรคมนาคมเป็นกิจการที่ต้องลงทุนสูง แหล่งเงินทุนจึงอาจมาจากนักลงทุนชาวต่างด้าว จะเห็นได้จากบทสัมภาษณ์ที่ได้ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์ เมื่อวันที่ 11 มิ.ย. 2555 ของนายยอน เฟดดริก บาคาซาส ประธานและหัวหน้าเจ้าหน้าที่บริหารของเทเลนอร์ กรุ๊ป (บริษัทยักษ์ใหญ่ด้านการสื่อสารและโทรคมนาคมของประเทศนอร์เวย์) ได้ยอมรับว่าเทเลนอร์ (สัญชาตินอร์เวย์) ได้ลงทุนในบริษัทผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ยักษ์ใหญ่อันดับสองของไทยรายหนึ่ง ตั้งแต่ พ.ศ. 2544 โดยมีการถือหุ้นทั้งทางตรงและทางอ้อมรวมร้อยละ 65.5

การประกอบธุรกิจทางด้านโทรคมนาคมของชาวต่างด้าวในประเทศไทยต้องอยู่ภายใต้บังคับของ พ.ร.บ.การประกอบกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2544 และฉบับที่ 2 พ.ศ. 2549 และ พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ซึ่งมีเนื้อหาสรุปใจความสำคัญได้ว่า “ต้องเป็นนิติบุคคลที่มีสัญชาติไทย” คือ ต้องมีบุคคลหรือนิติบุคคลไทยถือหุ้นอยู่ไม่น้อยกว่าร้อยละ 51 ส่วนบุคคลหรือนิติบุคคลต่างด้าวสามารถเข้ามาถือหุ้นได้ แต่ต้องไม่เกินร้อยละ 49 ของจำนวนหุ้นทั้งหมดของนิติบุคคลนั้น

คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ได้ออกประกาศ “การกำหนดข้อห้ามการกระทำที่มีลักษณะเป็นการครอบงำกิจการโดยคนต่างด้าว” มีเป้าหมายหลัก คือ ออกหลักเกณฑ์ตามกรอบอำนาจของกฎหมาย เพื่อกำกับดูแลการประกอบกิจการธุรกิจโทรคมนาคมของไทย ไม่ให้คนต่างด้าวเข้ามาถือหุ้นเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด คือ ร้อยละ 49 อันเป็นการปกป้องผลประโยชน์ของคนไทยและประเทศชาติ แม้ประเทศที่มีความมั่นคงสูง อย่างเช่น สหรัฐอเมริกายังไม่เปิดให้บริษัทต่างด้าวเป็นเจ้าของในกิจการการสื่อสาร หรือกิจการโทรคมนาคม

สำหรับประเทศไทย นักลงทุนชาวต่างด้าวมีวิธีการที่สามารถลงทุนในหุ้นได้เกินร้อยละ 49 และไม่เป็นการฝ่าฝืนต่อประกาศ กสทช. เรื่อง การกำหนดข้อห้ามการกระทำที่มีลักษณะเป็นการครอบงำกิจการโดยคนต่างด้าวแต่อย่างใด โดยผ่านช่องทางการลงทุนของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยได้ดังนี้

1.การลงทุนผ่านบริษัท ไทยเอ็นวีดีอาร์ (NonVoting Depository Receipt : NVDR) ซึ่งเป็นบริษัทที่จัดตั้งขึ้นโดยมีตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเป็นผู้ถือหุ้นร้อยละ 99.99 ของทุนจดทะเบียน และมีวัตถุประสงค์หลัก คือ เพื่อกระตุ้นการลงทุน และเพิ่มสภาพคล่องให้ตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับนักลงทุนชาวต่างด้าวที่สนใจลงทุนในบริษัทจดทะเบียน แต่ไม่สามารถลงทุนในหลักทรัพย์นั้นได้ เนื่องจากมีการควบคุมสัดส่วนการถือครองหลักทรัพย์ของคนต่างด้าวตามกฎหมายไทย

ทั้งนี้ บริษัท ไทยเอ็นวีดีอาร์ ประกอบธุรกิจโดยการออกใบแสดงสิทธิในผลประโยชน์ที่เกิดจากหลักทรัพย์ (NonVoting Depository Receipt : NVDR) หรือเอ็นวีดีอาร์ เพื่อขายให้แก่ผู้ลงทุน และนำเงินได้จากการขายเอ็นวีดีอาร์ไปลงทุนในหลักทรัพย์ของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งผู้ลงทุนจะได้รับสิทธิประโยชน์ทางการเงินอย่างครบถ้วน เช่น เงินปันผล และสิทธิในการซื้อหุ้นเพิ่มทุนเช่นเดียวกับการลงทุนโดยตรงในหุ้นของบริษัทจดทะเบียน แต่ทั้งนี้ผู้ถือเอ็นวีดีอาร์จะไม่มีสิทธิในการออกเสียงในที่ประชุมของบริษัทจดทะเบียน โดยหลักทรัพย์ที่ถือโดยนักลงทุนต่างด้าวให้ถือเสมือนเป็นหุ้นที่ถือโดยบุคคลสัญชาติไทย

ดังนั้น การลงทุนผ่านบริษัท ไทยเอ็นวีดีอาร์ จึงเป็นทางเลือกหนึ่งให้กับนักลงทุนคนต่างด้าวที่สนใจลงทุนในผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมแบบที่สอง (ใบอนุญาตสำหรับผู้ประกอบกิจการโทรคมนาคมที่มีหรือไม่มีโครงข่ายเป็นของตนเอง) และแบบที่สาม (ใบอนุญาตสำหรับผู้ประกอบกิจการโทรคมนาคมที่มีโครงข่ายเป็นของตนเอง) ได้เกินกว่าร้อยละ 49 โดยปราศจากการครอบงำกิจการโดยคนต่างด้าว และถูกต้องตามกฎหมาย ซึ่งปัจจุบันบริษัท ไทยเอ็นวีดีอาร์ ได้มีการลงทุนในบริษัทผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ยักษ์ใหญ่อันดับหนึ่งของไทยด้วย

2.การลงทุนผ่านบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนรวมเพื่อผู้ลงทุนต่างด้าว (Thai Trust Fund Management Company Limited) ซึ่งเป็นบริษัทที่จัดตั้งขึ้นโดยมีตลาดหลักทรัพย์เป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ และมีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุน ส่งเสริม และเป็นทางเลือกให้แก่นักลงทุนคนต่างด้าวในการลงทุนในหลักทรัพย์ผ่านกองทุนรวมอีกช่องทางหนึ่ง โดยผู้ถือหน่วยลงทุนจะได้รับสิทธิประโยชน์ทางการเงินครอบคลุมอย่างครบถ้วนจากบริษัทที่ออกหลักทรัพย์ เช่น เงินปันผล และหุ้นเพิ่มทุนเช่นเดียวกับการลงทุนโดยตรงในบริษัทที่ออกหลักทรัพย์ แต่ผู้ถือหน่วยลงทุนจะไม่มีสิทธิในการออกเสียงในที่ประชุมผู้ถือหุ้นของบริษัทที่ออกหลักทรัพย์ โดยหลักทรัพย์ที่ถือโดยนักลงทุนต่างด้าวให้ถือเสมือนเป็นหุ้นที่ถือโดยบุคคลสัญชาติไทย

ดังนั้น การลงทุนผ่านบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนรวมเพื่อผู้ลงทุนต่างด้าว จึงเป็นทางเลือกอีกทางหนึ่งให้กับนักลงทุนต่างด้าวที่สนใจลงทุนในผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมแบบที่สองและแบบที่สามได้เกินกว่าร้อยละ 49 โดยปราศจากการครอบงำกิจการโดยคนต่างด้าว และถูกต้องตามกฎหมาย ทั้งนี้ ในปัจจุบันบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนรวมเพื่อผู้ลงทุนต่างด้าวได้มีการลงทุนในบริษัทผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ยักษ์ใหญ่อันดับหนึ่งของไทยเช่นกัน

เมื่อกฎหมายไทยมีช่องทางให้นักลงทุนชาวต่างด้าวสามารถลงทุนได้เกินร้อยละ 49 นักลงทุนชาวต่างด้าวควรที่จะทำการลงทุนให้ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด ไม่จำเป็นต้องให้คนไทยถือหุ้นแทน การประกอบธุรกิจซึ่งมีความสำคัญต่อความมั่นคงของประเทศควรดำเนินการอย่างได้สะอาด หากมีความตั้งใจที่จะประกอบธุรกิจและพัฒนาศักยภาพของธุรกิจโทรคมนาคมไทยจริง ควรกระทำการให้ถูกต้องตามกฎหมายไทย