'มัสต์ แครี รูล'ยาขมแก้จอดำ

ปัจจุบันเทคโนโลยีพัฒนาไม่หยุดยั้งแต่กฎหมายก้าวไม่ทัน ทำให้เกิดปัญหาตามมามากมาย

กรณีจอมืดฟุตบอลยูโร 2012 เป็นตัวอย่างหนึ่ง ดังนั้นแม้บอลยูโรจะจบไปแล้ว แต่แง่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการกำกับดูแลด้านกฎหมายเพิ่งเริ่มต้นวางกฎ กติกา เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาจอดำในอนาคต

กฎ กติกา หนึ่งที่พูดถึงกันมาก คือ Must-Carry Rule ซึ่ง จอห์น เมเดียรอส รองประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการ ฝ่ายกฎ ระเบียบ ของสมาคมเคเบิลและทีวีดาวเทียมเอเชีย กล่าวว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นกับประเทศไทยวันนี้ เหมือนกับที่เคยเกิดขึ้นในประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งผู้ได้ลิขสิทธิ์ฟุตบอลโลกมาถ่ายทอดผ่านฟรีทีวี แต่ไม่ให้สิทธินั้นผ่านเคเบิลทีวี และผู้ประกอบการเคเบิลทีวีไม่ยอมจ่ายเงินซื้อลิขสิทธิ์ ทำให้เกิดจอดำเช่นเดียวกัน

การแก้ปัญหา คือ การสร้างกฎ กติกา ที่เรียกว่า Must-Carry Rule เป็นกฎหมายที่บังคับให้เคเบิลและทีวีดาวเทียมต้องนำช่องฟรีทีวีไปออกอากาศ ถ้าประเทศมีกฎหมายนี้ ป้องกันไม่ให้เกิดกรณีปัญหาแบบทรูวิชั่นส์กับจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ได้

ด้าน สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ รองประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) กล่าวว่า ความรู้ ความเข้าใจเรื่องกฎมัสต์ แครี ของประเทศไทย อาจจะไม่เหมือนกับเจตนารมณ์ในการเกิดกฎหมายนี้ให้สหรัฐ กฎมัสต์ แครี เป็นการให้สิทธิฟรีทีวีเพื่อฟรีทีวี โดยเฉพาะสถานีในท้องถิ่น ซึ่งบังคับให้เคเบิลทีวีต้องนำรายการของฟรีทีวีเหล่านี้ไปออกอากาศเพื่อให้บริการให้ทั่วถึง

 

ขณะเดียวกันในกฎหมายของสหรัฐ ยังมีกฎหมายที่เรียกว่า Retransmission เป็นกฎที่ให้สิทธิฟรีทีวี หากไม่ประสงค์จะให้เคเบิลทีวีถ่ายทอดรายการต่อสามารถทำได้ หากเคเบิลจะถ่ายทอดต่อ จะเปิดให้มีการเจรจาเพื่อจ่ายผลตอบแทนระหว่างฟรีทีวีและเคเบิลทีวี ซึ่งสถานีโทรทัศน์ใหญ่ๆ อย่างเอบีซี หรือเอ็นบีซี มักจะไม่ให้เคเบิลทีวีมัสต์ แครี

“สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในประเทศไทยในกรณีการถ่ายทอดสดฟุตบอลยูโรที่เกิดขึ้น การกล่าวถึงกฎมัสต์ แครี ในกรณีนี้ เป็นปัญหาระหว่างทรูวิชั่นส์กับจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ ซึ่งทรูวิชั่นส์ต้องการให้ถ่ายทอดผ่านฟรีทีวีส่งผ่านในระบบเคเบิลด้วย ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์จริงๆ ของกฎหมายนี้” สมเกียรติ กล่าว

ในฐานะนักวิชาการมีทางออกในกรณีจอมืดยูโรอยู่ 4 ข้อ ข้อแรก คือ มองว่าการไม่ได้ดูฟุตบอลยูโร ไม่ได้เป็นปัญหาของระบบโทรทัศน์ในประเทศไทย เพราะฉะนั้นไม่จำเป็นต้องออกกฎ กติกาใดๆ มาบังคับใช้ ข้อ 2.หากจะบังคับใช้กฎมัสต์ แครี ต้องเปลี่ยนมุมมองใหม่ เพราะหากบังคับใช้กฎมัสต์ แครี อาจทำให้ผู้ประมูลซื้อลิขสิทธิ์ กรณีนี้คือจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ ตัดสินใจไม่ถ่ายทอดผ่านฟรีทีวี แต่ถ่ายทอดผ่านระบบกล่องรับสัญญาณจีเอ็มเอ็ม แซทอย่างเดียว ซึ่งกรณีนี้สถานการณ์จะแย่กว่าที่เกิดขึ้นมาแล้ว

สำหรับทางออกที่ 3 การบังคับให้การถ่ายทอดกีฬาบางประเภทผ่านฟรีทีวีเท่านั้น ห้ามลงระบบเคเบิลทีวี มีตัวอย่างในประเทศออสเตรเลีย ที่การแข่งขันเทนนิส ออสเตรเลียน โอเพ่น จะต้องถ่ายทอดผ่านฟรีทีวีเท่านั้น ซึ่งวิธีนี้จะทำให้เคเบิลทีวีรายใหม่เกิดยาก เพราะจะไม่มีรายการที่เป็นแม่เหล็กมาดึงคนดู

ส่วนทางออกสุดท้าย คือ ไม่จำเป็นต้องออกกฎ กติกา แต่ใช้มาตรฐานทางสังคมเป็นเครื่องมือกดดันผู้ประกอบการ ซึ่งกรณียูโรจอดำที่เกิดขึ้น ทั้งทรูวิชั่นส์และจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ ถูกผู้บริโภควิพากษ์วิจารณ์เยอะ เพราะฉะนั้นในอนาคตอาจไม่กล้าทำให้เกิดกรณีแบบนี้อีกก็เป็นได้ หรือเลือกแค่บางแมตช์ถ่ายทอดผ่านฟรีทีวี และที่เหลือถ่ายทอดผ่านกล่องรับสัญญาณ เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์แห่งชาติ (บอร์ดกระจายเสียง กสทช.) ได้ประชุมออกร่างประกาศ เรียกว่า ร่างหลักเกณฑ์การนำพาช่องรายการโทรทัศน์ที่สามารถรับชมได้เป็นการทั่วไป (Must Carry) มีหลักเกณฑ์เบื้องต้น ดังนี้

ประการแรก ต้องสามารถรับชมช่องฟรีทีวีได้ทุกช่องทางในประเทศไทย กรณีเป็นรายการลิขสิทธิ์ ผู้เจรจาต้องเจรจามาตั้งแต่ต้น ไม่สามารถเรียกร้องเพิ่มเติมค่าลิขสิทธิ์ได้อีก 2.ต้องไม่สร้างภาระเกินความจำเป็นแก่ผู้ประกอบการโทรทัศน์ 3.การรับชมฟรีทีวีในระบบดิจิตอลต้องจัดหมวดหมู่ให้ชัดเจน

4.สำหรับผู้ประกอบการที่มีโครงข่ายเป็นของตัวเอง ต้องมีช่องรายการสาธารณะบรรจุอยู่ด้วย 5.ฟรีทีวีประเภทกิจการบริการธุรกิจ ผู้ประกอบการสามารถเลือกแผยแพร่ในโครงข่ายของตัวเองได้ตามเหมาะสม 6.ฟรีทีวีที่ออกอากาศระบบอะนาล็อก ยังต้องทำต่อจนกว่าจะยุติดังกล่าว

ทั้งนี้ สุภิญญา กลางณรงค์ กรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม (กสทช.) ให้ความเห็นว่า การบังคับใช้กฎมัสต์ แครี อาจมีข้อต้องพิจารณาว่ารายการประเภทไหนต้องมัสต์ แครี หรือยกเว้นรายการประเภทใด ซึ่งในต่างประเทศการบังคับใช้กฎมัสต์ แครีส่วนใหญ่จะบังคับสำหรับช่องฟรีทีวีสาธารณะ ส่วนทีวีเชิงพาณิชย์จะต้องมาพิจารณารายละเอียดอีกครั้ง

ยิ่งอนาคต กสทช. จะเปิดประมูลช่องฟรีทีวีระบบดิจิตอลอีก 50 ช่อง การบังคับให้เคเบิลทีวีต้องมัสต์ แครี ช่องฟรีทีวีถึง 50 ช่อง อาจกระทบการประกอบการของเคเบิลทีวี หรือทีวีดาวเทียมได้