ทีวีดิจิตอลเกิดหรือไม่คนไทยพร้อมหรือยัง

ทีวีดิจิตอลกำลังเป็นเรื่องที่อยู่ในความสนใจของอุตสาหกรรมโทรทัศน์บ้านเรา เพราะเป็นเรื่องใหม่ ที่กำลังเปลี่ยนโฉมหน้าของวงการทีวีในเมืองไทยเช่นเดียวกับระบบโทรศัพท์มือถือที่มี 3 จีเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ ซึ่งวันนี้ก็ยังไม่เกิด

มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย โดยสถาบันวิชาการนโยบายสาธารณะกับธุรกิจ และการกำกับดูแล (APaR) สถาบันนโยบายสังคมและเศรษฐกิจ (ISEP) และบริษัท ไทยคม ร่วมกันผลักดันวาระดิจิตอล ในการสัมมนาหัวข้อ “มองมุมใหม่...ทีวีดาวเทียมและโมบายทีวี” สอดรับกับแผนของคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) จะเร่งผลักดันให้เกิดภายใน 4 ปีนี้

ศุภจี สุธรรมพันธุ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไทยคม กล่าวว่า สิ่งที่ กสทช.เร่งผลักดัน คือ ทีวีดิจิตอลภาคพื้นดิน ซึ่งถือเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของทีวีดิจิตอลที่ใช้คลื่นความถี่ยูเอชเอฟในการออกอากาศ ตามแผนของ กสทช.จะมีทั้งหมด 60-100 ช่อง ขณะที่ทีวีดาวเทียมที่มีอยู่ในขณะนี้ถือเป็นทีวีดิจิตอลในอีกแพลตฟอร์มหนึ่ง ซึ่งปัจจุบันมีกว่า 450 ช่อง ทั้งสองระบบล้วนมีประโยชน์ต่อประชาชน ทำให้มีทางเลือกมากขึ้น และช่วยส่งเสริมซึ่งกันและกันแม้จะมีดิจิตอลทีวี ก็ไม่ได้ทำให้ทีวีดาวเทียมหายไป

“ปัจจุบันราคาอุปกรณ์รับสัญญาณทีวีดาวเทียมถูกกว่า 10 ปีก่อนถึง 80% ผู้ชมมีทางเลือกมากขึ้น ผู้ประกอบการก็ได้ประโยชน์จากการนำคอนเทนต์เดียวกันไปออกได้หลายช่องทาง ผู้โฆษณาได้ประโยชน์ที่มีช่องทางในการสื่อสารกับผู้บริโภคได้หลายช่องทางมากขึ้น ฉะนั้นแม้จะมีทีวีดิจิตอล ทีวีดาวเทียมก็ไม่กระทบ” ศุภจี กล่าว

ด้าน จิตรเกษม งามนิล กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ บริษัท อินเตอร์แนชั่นเนิลเอนจีเนียริง กล่าวว่า การเกิดขึ้นของทีวีดิจิตอลภาคพื้นดินจะทำให้เกิดโมบายทีวีด้วย ซึ่งจะเป็นช่องทางในการเข้าถึงผู้บริโภคได้รวดเร็ว โดยเฉพาะเมื่อเกิดภัยพิบัติโมบายทีวีเป็นช่องทางในการแจ้งเตือนภัยได้เป็นอย่างดี เพราะติดตามตัวผู้บริโภคได้ตลอดเวลา

ทั้งนี้ การเปลี่ยนระบบจากฟรีทีวีปกติไปสู่ดิจิตอลใช้เงินลงทุนแค่หลักร้อยล้านบาท แต่กลุ่มที่จะได้รับผลกระทบมากคือผู้ชมที่ต้องซื้ออุปกรณ์รับสัญญาณ หากกล่องละ 1,500 บาท 20 ล้านครัวเรือน คิดเป็นเงินลงทุน 3-4 หมื่นล้านบาท

ขณะที่ อดิศักดิ์ ลิมปรุ่งพัฒนกิจ กรรมการอำนวยการ บริษัท เนชั่น บรอดแคสติ้ง คอร์ปอเรชั่น กล่าวว่า ปีที่ผ่านมาทีวีดาวเทียมและเคเบิลทีวีเข้าถึงกว่า 50% ของครัวเรือนไทย คาดว่าภายในปี 2558 จะครอบคลุม 90% ถึงตอนนั้นไม่แน่ใจว่าดิจิตอลทีวีจะจำเป็นหรือไม่ ยิ่งเงื่อนไขการประมูลต้องลงทุนสูง ซึ่งผู้ผลิตคอนเทนต์ในขณะนี้เชื่อว่าไม่มีเงินมากพอที่จะประมูลแข่ง จะทำให้อุตสาหกรรมเข้าสู่วังวนเดิม ที่ผู้ผลิตรายการต้องไปเช่าเวลากับเจ้าของสถานี จึงอยากให้ กสทช.วางกฎระเบียบส่วนนี้ให้ชัดเจนด้วย

ด้าน สุภิญญา กลางณรงค์ กรรมการ กสทช. กล่าวว่า บอร์ดกระจายเสียงได้ผ่านร่างหลักเกณฑ์การประกอบกิจการหลายร่างด้วยกัน เพื่อกำกับดูแลและส่งเสริมกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ในประเทศไทย รวมทั้งกิจการสื่อใหม่ๆ ที่จะเกิดขึ้น ทั้งไอพีทีวี และโมบายทีวี โดยต้องสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมผู้ประกอบการและการกำกับดูแลไม่ให้เกิดผลกระทบต่อผู้บริโภคด้วย ส่วนเดือน มิ.ย. จะออกประกาศหลักเกณฑ์การประกอบการเคเบิลและทีวีดาวเทียมซึ่งเป็นกิจการไม่ใช้คลื่นความถี่ไม่ต้องประมูล แต่ต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลเช่นเดียวกัน

สำหรับการประมูลทีวีดิจิตอล ให้ทุกฝ่ายติดตามอย่างใกล้ชิด เพราะหากผู้ประมูลเป็นรายเดิมจะเกิดการผูกขาด ซึ่ง กสทช.ต้องวางกฎเกณฑ์เพื่อป้องกัน โดยแบ่งเป็นการประกอบกิจการระดับชาติและท้องถิ่น รวมทั้งแบ่งให้ภาคประชาชนใช้ในสัดส่วน 20% ตามกฎหมาย ซึ่งเดือน พ.ค.นี้คาดว่าจะเลือกระบบออกอากาศทีวีดิจิตอลได้ และเริ่มประมูลได้ในปีหน้า

สุธรรม อยู่ในธรรม คณบดีคณะนิติศาสตร์ และประธานสถาบันวิชาการ นโยบายสาธารณะกับธุรกิจ และการกำกับดูแล (APaR) มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวว่า จากการติดตามการทำงานของ กสทช. ที่ผ่านมา เห็นว่ามีหลายประเด็นที่จะทำให้ทีวีดิจิตอลในประเทศไทยไม่สามารถเกิดขึ้นได้อย่างสมบูรณ์ เพราะการกำหนดกรอบเวลาคืน ไม่เรียกคืนพร้อมกันทั้งหมด จะส่งผลให้รายใหม่ที่เข้ามาประมูลไม่สามารถเกิดได้ สิ่งที่จะเกิดขึ้นคือระบบอะนาล็อกสำหรับผู้ได้รับสัมปทานเดิม และระบบดิจิตอลสำหรับผู้เข้าประมูลรายใหม่ เมื่อมาตรฐานการแข่งขันไม่เท่าเทียมกัน การแข่งขันอย่างเสรีก็ย่อมไม่เกิดขึ้น

นอกจากนี้ การออกใบอนุญาตของทีวีดาวเทียมไทยและโมบายทีวีที่ยังไม่มีข้อสรุปชัดเจนย่อมส่งผลต่อการเติบโตของทีวีดาวเทียมและโมบายทีวีโดยตรง เพราะปัจจุบันมีผู้ประกอบการจำนวนมากลงทุนไปล่วงหน้าเพื่อรอเวลาจะได้รับใบอนุญาตอย่างถูกต้อง แต่ กสทช.ก็ยังไม่ดำเนินการเรื่องนี้ ซึ่งหากได้รับใบอนุญาตทันทีหรือพร้อมกับทีวีดิจิตอล เชื่อว่าจะทำให้ทีวีดาวเทียมที่เกิดขึ้นมาแล้วเติบโตได้ และจะเป็นสื่อทางเลือกที่ดีที่ถูก ให้กับคนไทยอีกด้วยเช่นเดียวกับโมบายล์ทีวีซึ่งตามจริงแล้วคือสื่อทางเลือกใหม่ที่มาพร้อมกับเทคโนโลยีและมีราคาถูก