มุมมองเศรษฐกิจและการลงทุนใน6เดือนข้างหน้า (ตอน 1)

ผมขอออกตัวก่อนว่า ที่จะเขียนต่อไปเป็นมุมมองส่วนตัวของผม ไม่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานที่สังกัดอยู่

โดย..สุรศักดิ์ ธรรมโม 

โดยผมคาดว่าเศรษฐกิจโลกน่าจะเข้าสู่ภาวะการขยายตัวในอัตราที่ต่ำมาก หรือแทบจะไม่มีการขยายตัวเลย คือ การมีเติบโตประมาณ 0.51% ในอีก 612 เดือนข้างหน้า อันเป็นผลจากการเข้าสู่ภาวะถดถอยของเศรษฐกิจของยุโรปและสหรัฐ ผนวกกับการขยายตัวในอัตราที่ต่ำเกินคาดของเศรษฐกิจจีน (GDP Growth ประมาณ 77.5%)

กรีซน่าจะล้มละลายอย่างเร็วในเดือน ธ.ค. 2554 หรือ ม.ค. 2555 อันเป็นผลมาจากการไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขในการรับความช่วยเหลือจาก IMF และ EU ได้ สาเหตุที่เป็นช่วงนั้น เพราะคณะ Troika (ประกอบไปด้วยเจ้าหน้าที่จาก ECB, IMF และ EU) ซึ่งเป็นผู้ประเมินความคืบหน้าของการปฏิบัติตามเงื่อนไข IMF ของกรีซ จะทบทวนเป็นรายไตรมาส

ในเดือน ก.ย. 2554 กรีซไม่ผ่านการประเมินจนต้องเลื่อนมาประเมินใหม่ในต้นเดือน ต.ค. 2554 เมื่อคำนึงถึงระดับหนี้สาธารณะของกรีซที่สูงมากและเศรษฐกิจกรีซที่หดตัวแรงมาก ผนวกกับกลยุทธ์การเบี้ยวหนี้โดยไม่ชำระภาษีของภาคประชาชนกรีซและภาคธุรกิจกรีซ ทำให้ประเมินแล้วพบว่าเป็นการยากที่กรีซจะผ่านการประเมินของ Troika ในไตรมาสหน้า คือ เดือน ธ.ค.ปีนี้ไปได้

ณ ขณะนี้ สำนักวิจัยทางเศรษฐกิจจำนวนมากได้คาดการณ์ว่ากรีซจะล้มละลายแน่นอน เพียงแต่ช้าหรือเร็วเท่านั้น ซึ่งการคาดการณ์ในทางเดียวกันส่งผลอย่างมากต่อภาคการเงิน (SelfFulfilling Prophecy) เพราะเมื่อสถาบันการเงิน หรือ Agent ในระบบเศรษฐกิจเชื่อว่ากรีซจะล้มละลาย สิ่งที่จะต้องทำ คือ สำรวจตรวจตราตนเองว่าเกี่ยวข้องกับกรีซมากน้อยเพียงใด และยังต้องสำรวจตรวจตราไปยังลูกหนี้การเงิน ลูกหนี้สินเชื่อ คู่ค้าธุรกิจว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับกรีซมากน้อยเพียงใด ถ้าพบว่าลูกหนี้รายใดมีความเกี่ยวข้องกับกรีซมาก จะลดการปล่อยเงินแก่ลูกหนี้รายนั้นๆ

ดังจะเห็นจากหลังการประเมินว่ากรีซไม่ผ่านการประเมินคณะ Troika ในเดือน ก.ย. ของภาคการเงินเอกชนสหรัฐได้ลดการปล่อยกู้แก่สถาบันการเงินในยุโรป ผลก็คือ เกิดสภาวะสภาพคล่องเหรียญสหรัฐตึงตัวในระบบการเงินยุโรปมาก จนกระทั่งธนาคารกลาง 5 ชาติ ได้แก่ สหรัฐ อังกฤษ ยุโรป สวิตเซอร์แลนด์ และญี่ปุ่น ต้องจับมือร่วมกันอัดฉีดสภาพคล่องเหรียญสหรัฐเข้าสู่ยุโรปโดยตรง ถ้าปราศจากการเข้ามาช่วยเหลือของ 5 ธนาคารกลาง ระบบการเงินโลกอาจจะล่มสลายไปตั้งแต่กลางเดือน ก.ย. 2554

แต่ปัญหาที่แท้จริงมิใช่การขาดสภาพคล่อง (Liquidity Problem) หากแต่คือปัญหาความไม่พอเพียงของเงินทุนของสถาบันการเงินในยุโรป (Insolvency Problem) เพราะถ้าพิจารณาสถานะของเงินทุนของสถาบันการเงินยุโรป ด้วยการพิจารณาไปที่การขาดทุนจากการถือครองพันธบัตรรัฐบาลกรีซจากโครงการแลกเปลี่ยนพันธบัตรรัฐบาลกรีซ และการแกว่งในทิศทางลงของราคาพันธบัตรรัฐบาลต่างๆ ในยุโรป พบว่ามีความเป็นไปได้สูงที่ธนาคารซึ่งถือครองพันธบัตรรัฐบาลยุโรปจะขาดทุน เพราะเมื่อเปรียบเทียบมูลค่าพันธบัตรรัฐบาลยุโรปตามราคาตลาดในบัญชีเพื่อการค้า (Trading Book) จะพบว่าราคาพันธบัตร ณ ปัจจุบัน จะต่ำกว่าราคาตอนที่ธนาคารเข้าลงทุน

เมื่อเป็นปัญหาความไม่พอเพียงของเงินทุน ภาคเอกชนในยุโรปโดยเฉพาะภาคเศรษฐกิจจริงและผู้ฝากเงิน ซึ่งนอกจากจะต้องกังวลต่ออนาคตของระบบสกุลเงินยูโรแล้วว่าจะมีเสถียรภาพหรือไม่แล้ว ยังต้องมากังวลต่อสถานะเงินฝากของตนว่าในกรณีที่สถาบันการเงินล้ม ตนเองจะได้เงินฝากคืนเต็มจำนวนหรือไม่ เพราะถ้าสถาบันการเงินล้ม สถาบันคุ้มครองเงินฝากจะเข้ามาดูแลเฉพาะวงเงินที่คุ้มครองเท่านั้นส่วนที่เหลือนั้น แล้วแต่ว่าหลังชำระบัญชีจะมีสินทรัพย์ขายทอดตลาดพอจะมาแจกแก่ผู้ฝากเงินได้หรือไม่

แต่จากข้อมูลในวิกฤตสถาบันการเงิน เมื่อสถาบันการเงินล้ม ถ้ารัฐบาลประเทศนั้นๆ ไม่มีการค้ำประกันเงินฝากทั้งหมด ผู้ฝากเงินจะได้เงินฝากคืนเท่ากับวงเงินที่สถาบันคุ้มครองประกาศคุ้มครองเท่านั้น (ในกรณีของไทย ในปีนี้คุ้มครองไม่เกิน 50 ล้านบาทต่อบัญชีต่อรายของธนาคาร ในปีหน้าหลังวันที่ 11 ส.ค. 2555 จะเหลือเพียง 1 ล้านบาท)

เมื่อมีความกลัวว่าสถาบันการเงินจะล้ม ผลก็คือ บรรดาเศรษฐียุโรปเร่งเคลื่อนย้ายเงินฝากของตนไปยังธนาคารที่มั่นคงกว่า แต่ธนาคารส่วนใหญ่ในประเทศที่ใช้เงินยูโร มีสถาบันการเงินเพียงไม่กี่แห่งเท่านั้นที่มีความแข็งแกร่งของเงินทุนเพียงพอ ดังนั้นเงินฝากทั่วกลุ่มยูโรจึงเคลื่อนย้ายไปสวิตเซอร์แลนด์ ผลคือ ในเดือนที่ผ่านมาค่าเงินสวิตเซอร์แลนด์แข็งค่าขึ้นมาก จนธนาคารกลางสวิสต้องประกาศลดค่าเงินเพื่อไม่ให้ค่าเงินของตนเองแข็งจนกระทบต่อการส่งออก

เหตุการณ์ที่ทำให้ตลาดการเงินปั่นป่วนทั่วโลกเกิดขึ้นในเดือน ก.ย. สะท้อนว่าความเชื่อมั่นของภาคการเงินทั่วโลกกำลังกังวลต่อสถานการณ์ในยุโรปอย่างมาก ซึ่งขณะนี้ยังไม่มีสัญญาณหรือการหยุดการขาดความเชื่อมั่นของภาคเอกชนต่อระบบการเงินยุโรปอย่างเป็นรูปธรรมและเบ็ดเสร็จเด็ดขาด m

(หมายเหตุ : โปรดติตตามตอนจบในสัปดาห์หน้า)