คอร์รัปชัน..ปัญหาที่รอพรุ่งนี้ไม่ได้

เร็วๆ นี้ มีข่าวดังทั่วโลกเรื่อง อันนา ฮาซาเร ชาวอินเดียวัย 74 ปี

โดย..ชาลี จันทนยิ่งยง 

อดอาหารเรียกร้องให้รัฐบาลออกกฎหมายจัดการกับปัญหาคอร์รัปชันให้เด็ดขาด น้ำหนักของเขาลดลงไปถึง 7.5 กิโลกรัม และสุขภาพทรุดโทรมจนน่าเป็นห่วง การประท้วงครั้งนี้เป็นการประท้วงครั้งใหญ่ในรอบ 10 ปี ของอินเดีย มีประชาชนหลายหมื่นคนสนับสนุนด้วยการเดินขบวนในกรุงนิวเดลี สาเหตุมาจากการที่อินเดียมีปัญหาคอร์รัปชันในระดับสูง ดัชนีภาพลักษณ์การคอร์รัปชันฟ้องว่าในปี 2553 อินเดียได้แค่ 3.3 จากเต็ม 10

ที่เมืองไทยของเรา เมื่อเร็วๆ นี้ กษริน วงศ์กิตติชวลิต นักเรียนมัธยม โรงเรียนราชโบริกานุเคราะห์ราชบุรี ชนะเลิศการประกวดสุนทรพจน์นักเรียนระดับประเทศในหัวข้อ “มือสะอาด ชาติไม่ล่ม” ไม่มีการอดอาหารประท้วง ไม่เป็นข่าวใหญ่โต มีคนไทยเพียงหยิบมือที่ทราบและได้ฟังสุนทรพจน์ของเด็กคนนี้ที่ทั้งสะกดใจและสะกิดต่อมคุณธรรมของผู้ใหญ่ด้วยประโยคจับใจมากมาย อาทิ

 “...การทุจริตคอร์รัปชันเป็นมารดาของความชั่วทั้งปวง...”

“...ธรรมชาติให้สองมือไว้ไม่ใช่เพื่อกอบโกยผลประโยชน์ แต่ให้ไว้เพื่อสร้างประโยชน์สุขให้แก่ประเทศชาติ...”

“...มือที่สะอาดกล้ากำยาพิษฉันใด ใจที่สะอาดย่อมไม่หวั่นไหวต่ออามิสเครื่องล่อฉันนั้น...”

“...ไม่มีมือที่พิการใด จะพิการไปกว่ามือที่ไม่ยอมสร้างประโยชน์ให้แก่แผ่นดิน ไม่มีมือของอาชญากรใดจะน่ากลัวไปกว่ามือที่สกปรกของคนโกงกินชาติบ้านเมือง...”

สำบัดสำนวนไม่เลวเลยใช่ไหมครับ เพียงแต่ยังปลุกกระแสเหมือนอินเดียไม่ได้ ประเทศไทยแทบไม่ต่างจากอินเดียในแง่ภาพลักษณ์คอร์รัปชัน อินเดียได้คะแนน 3.3 ขณะที่ไทยได้ 3.5 ถ้าเป็นนักเรียนก็เรียกว่า กอดคอกันสอบตก

ที่พอจะเป็นความหวังอยู่บ้าง ก็ตรงที่ขณะนี้หลายภาคส่วนทั้งภาครัฐและเอกชนให้ความสนใจกับการแก้ไขปัญหานี้กันมากขึ้น มีการจัดตั้ง “ภาคีเครือข่ายต่อต้านคอร์รัปชัน” ซึ่งเป็นความริเริ่มของภาคเอกชนในฐานะ “ผู้จ่าย” ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญไม่น้อยไปกว่าเจ้าหน้าที่รัฐในฐานะ “ผู้รับ” ในภาคีนี้มี “ก.ล.ต.” ร่วมเป็นสมาชิกด้วย

ก.ล.ต.ได้เสนอสองมาตรการเพื่อช่วยกันแก้ปัญหา หนึ่ง คือ “การส่งเสริมคนทำดี” โดยมีแนวคิดขยายขอบเขตการปฏิบัติเรื่องบรรษัทภิบาล (CG) ให้ครอบคลุมถึงเรื่องความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR: Corporate Social Responsibility) ซึ่งการต่อต้านคอร์รัปชันเป็นหนึ่งในหัวข้อของ CSR ด้วย

ในเดือน พ.ย.นี้ ก.ล.ต.จะร่วมกับตลาดหลักทรัพย์เผยแพร่คู่มือ 2 เล่ม คือคู่มือการปฏิบัติตามหลักการ CSR และคู่มือการจัดทำรายงาน CSR เสมือนเป็นการบอกข้อสอบล่วงหน้า จากนั้นปี 2555 จะรณรงค์ร่วมกับสมาคมบริษัทจดทะเบียนไทยกระตุ้นให้เป็นปีที่บริษัทปฏิบัติตามคู่มืออย่างจริงจัง ถือเป็นปีแห่งการดูหนังสือเตรียมตัวและลงมือทำข้อสอบ พอถึงปี 2556 ก็จะประเมินว่าบริษัทได้ทำดีตามหลักการมือสะอาดมากน้อยเพียงใด ถือเป็นปีแห่งการตรวจข้อสอบประกาศผล และมอบรางวัลแก่ผู้ทำดี ท้ายที่สุดอาจมีการแยกกระดานซื้อขายหุ้นของบริษัทมือสะอาดที่ผ่านการคัดเลือกแล้ว และอาจจัดตั้งกองทุนรวมมือสะอาดที่เลือกลงทุนเฉพาะในบริษัทมือสะอาด เพื่อขายให้ผู้ลงทุนมือสะอาดที่สนใจด้วย

อีกมาตรการหนึ่งคือ “การไม่ปล่อยให้คนชั่วลอยนวล” เราอาจคิดว่า การไม่ทำชั่วและไม่สอนลูกหลานให้ทำชั่ว น่าจะดีพอแล้ว แต่ความจริงยังไม่พอ ถ้าเห็นคนทำชั่วแล้วเราเฉย คิดว่า “ธุระไม่ใช่” ต้องถือว่าเราเป็นผู้สมรู้ร่วมคิดกับเขาด้วย ทำให้เขาโกงได้สำเร็จ

การให้สินบนนั้น ถ้าผู้ให้เป็นบริษัท ไม่ว่าจะอยู่ในหรือนอกตลาดหลักทรัพย์ ก็ต้องหาทางลงบัญชีเป็นค่าใช้จ่าย หรือหาทางผ่องถ่ายเงินมาจากที่ไหนสักแห่ง การทำแบบนี้ย่อมมีผู้รู้เห็น เริ่มตั้งแต่พนักงานในบริษัทที่รู้ว่ามีการจ่ายเงินออกไปในรูปแบบที่จะบันทึกบัญชีตามปกติไม่ได้ และหากการจ่ายใต้โต๊ะมีจำนวนเงินสูง ก็มีผู้สอบบัญชีที่จะสังเกตเห็น และถ้าเป็นบริษัทขนาดใหญ่ กรมสรรพากรก็จะเข้ามาเกี่ยวข้อง เพราะเข้มงวดตรวจสอบรายการรายจ่ายของบริษัทใหญ่ๆ อยู่แล้ว

การป้องกันคอร์รัปชันจึงอยู่ที่ว่าคนดีทั้งหลายจะร่วมมือกันและถือเป็นธุระที่จะหยุดการกระทำของคนไม่ดีได้หรือไม่ หรือจะดีแต่พูดว่าเกลียดคอร์รัปชันแต่ก็อยู่เฉยๆ รอคอยว่าคนอื่นจะทำอะไร

พระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในโครงการแทนคุณแผ่นดินตอนหนึ่ง ความว่า “การทำความดีนั้น สำคัญที่สุดอยู่ที่ตัวเอง ผู้อื่นไม่สำคัญและไม่มีความจำเป็นอันใดที่จะต้องห่วงหรือรอคอยเขาด้วย เมื่อได้ลงมือลงแรงกระทำแล้ว ถึงแม้จะมีใครร่วมมือด้วยหรือไม่ก็ตาม ผลที่ดีจะต้องเกิดขึ้นแน่นอน...”

สอบตกซ้ำซากก็ว่าน่าอายแล้ว หากยังไม่คิดจะออกแรงเพื่อปรับปรุงแก้ไข รอแต่เพียงแต่ว่าเมื่อไหร่จะมีใครมาแก้ปัญหาให้ ไม่อายเด็ก ไม่อายตัวเอง ไม่ลงมือทำอะไร ก็น่าสงสารประเทศไทยของเราจริงๆ