การกำกับดูแลกิจการในเอเชียความก้าวหน้าและความท้าทาย(ตอนที่4)

สิทธิของผู้ถือหุ้น

โดย..ยุทธ วจฉัตรธาร

ผู้ถือหุ้นมีความรู้ความเข้าใจในสิทธิตามกฎหมายน้อย ทำให้ขาดความสามารถแทรกแซงกิจกรรมของบริษัท เท่ากับไม่ได้แสดงบทบาทหน้าที่เพียงพอ

นักลงทุนสถาบันเองก็ไม่สามารถหรือไม่เต็มใจแสดงบทบาทหน้าที่เข้มแข็งพอด้วยเหตุผลนานาประการ

การเปิดเผยข้อมูล

บริษัทจำนวนไม่น้อยยังมีความเข้าใจไม่ดีพอถึงข้อดีของการมีความโปร่งใส โดยเฉพาะมูลค่ากิจการที่เพิ่มขึ้นอันเนื่องมาจากมีการเปิดเผยข้อมูลมากขึ้น

ต้นทุนของการใช้ระบบบัญชีใหม่รวมถึงการขาดแคลนผู้ชำนาญการเป็นข้อจำกัดทางด้านทรัพยากร ทำให้ประสบปัญหาการปฏิบัติตามมาตรฐานสากลนอกจากนี้ยังมีอุปสรรคในการชักชวนบุคคลที่มีความชำนาญและมีอาวุโสพอให้รับตำแหน่งหน้าที่การตรวจสอบ

ระบบการควบคุมภายในที่อ่อนแอและการขาดกลไกการกำกับดูแลเป็นประเด็นปัญหาในทางกฎหมายในบางประเทศ

คณะกรรมการ

การสรรหากรรมการขาดความโปร่งใส โดยเฉพาะคณะกรรมการของรัฐวิสาหกิจซึ่งมักถูกแทรกแซงโดยทางการเมือง

ผู้ให้ข้อมูลเกือบทั้งหมดยืนยันถึงการขาดแคลนคณะกรรมการที่มีคุณสมบัติเหมาะสม แม้จะมีการสร้างกลุ่มผู้มีคุณสมบัติพร้อมไว้ให้สรรหา

การตรวจสอบเพื่อพิสูจน์ความเป็นอิสระของกรรมการนับเป็นประเด็นท้าทายของทุกประเทศในเอเชีย บทบาทของผู้ถือหุ้นใหญ่ที่มีอำนาจควบคุมในกระบวนการสรรหากรรมการอิสระนับว่ายังเป็นประเด็นปัญหา ทั้งนี้เพราะกฎเกณฑ์ไม่ได้ครอบคลุมถึงการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจของผู้ถูกสรรหา

การแนะนำให้มีโครงสร้างการควบคุมภายในที่เหมาะสม เช่น การบริหารความเสี่ยง จำเป็นต้องเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กรด้วย ซึ่งไม่ใช่เกี่ยวกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์เท่านั้น ข้อมูลที่รวบรวมได้สะท้อนให้เห็นว่าการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเกิดขึ้นช้า

ปัญหาและอุปสรรคต่างๆ ทำให้ประสิทธิผลของการทำหน้าที่ของคณะกรรมการชุดย่อยต่างๆ ลดลง เช่น ข้อจำกัดด้านทรัพยากร โดยเฉพาะบริษัทที่มีขนาดเล็ก ในบางกรณีขาดความรู้ความชำนาญในการก่อตั้งคณะกรรมการชุดย่อยต่างๆ

การส่งเสริมการใช้ Cumulative Voting ให้กว้างขวางมากขึ้น ยังมีอุปสรรคในทางปฏิบัติอันเนื่องมาจากการกระจุกตัวของผู้ถือหุ้นและยังไม่สามารถยืนยันได้ชัดเจนถึงประโยชน์ของการใช้วิธีลงคะแนนเสียงดังกล่าว มีบางท่านให้ความเห็นว่า วิธีนี้อาจไปทำลายนโยบายเรื่องหนึ่งหุ้นหนึ่งเสี่ยง (OneShareOne Vote)

หลักประกันของการเข้าถึงข้อมูลของกรรมการยังไม่ถูกกำหนดไว้ในกฎหมาย นอกจากนี้ ผู้ถือหุ้นที่มีอำนาจควบคุมส่วนใหญ่ยังแสดงความไม่เห็นด้วย ทำให้การรับรู้ข้อมูลของกรรมการติดขัดและไม่เพียงพอต่อการทำหน้าที่

ปัญหาอุปสรรคที่กล่าวมาข้างต้นสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาการปฏิบัติตามหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดีให้เป็นรูปธรรมยังมีประเด็นที่กลายเป็นความท้าทายให้ผู้เกี่ยวข้องในวงการบรรษัทภิบาล คิดหาแนวทางหลักการและวิธีการที่สามารถนำไปปฏิบัติแล้วมีประโยชน์ โปร่งใส และเป็นธรรมอย่างมีรูปธรรมมากกว่ามีแต่รูปแบบ ในฉบับหน้าจะนำเอาประเด็นความท้าทายซึ่งมีเรื่องราวที่น่าสนใจมานำเสนอให้ทราบต่อไป