อย่าเข้าใจผิด! บริษัทไม่ได้เสียภาษี 20% จากรายได้ทั้งหมด

หลายคนอาจเคยได้ยินว่า “บริษัทต้องเสียภาษี 20%” จึงเข้าใจว่า หากกิจการมีรายได้ 10 ล้านบาท ก็ต้องจ่ายภาษี 2 ล้านบาท ซึ่งจริงๆ แล้ว ไม่ใช่วิธีคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลทั่วไป

ความจริงคือ บริษัทไม่ได้ถูกนำ “รายได้ทั้งหมด” มาคูณด้วย 20% โดยตรง แต่โดยหลักแล้ว ภาษีเงินได้นิติบุคคลคำนวณจาก กำไรสุทธิทางภาษี หลังจากนำรายได้มาหักด้วยรายจ่ายที่กฎหมายภาษียอมรับ และปรับปรุงรายการบางอย่างให้เป็นไปตามเงื่อนไขของประมวลรัษฎากรเสียก่อน ดังนั้น ตัวเลขรายได้กับตัวเลขกำไรที่นำไปคำนวณภาษีจึงเป็นคนละเรื่องกัน 

20% ที่พูดถึง คือ 20% ของอะไร?

ตามหลักภาษีเงินได้นิติบุคคล บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลโดยทั่วไปจะคำนวณภาษีจาก กำไรสุทธิ ไม่ใช่รายได้รวม หลักการเบื้องต้นสามารถอธิบายได้ง่ายๆ ว่า

รายได้ - รายจ่ายที่หักได้ตามเกณฑ์ภาษี = กำไรสุทธิทางภาษี

จากนั้นจึงนำกำไรสุทธิที่คำนวณและปรับปรุงตามกฎหมายแล้ว มาคูณด้วยอัตราภาษีที่เกี่ยวข้อง สำหรับบริษัททั่วไป อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลอยู่ที่ 20% ของกำไรสุทธิ ขณะที่กิจการขนาดย่อมที่เข้าเกณฑ์ SME อาจได้รับอัตราภาษีแบบขั้นบันไดตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด 

ดังนั้นคำว่า “เสียภาษี 20%” จึงควรเข้าใจว่าเป็น 20% ของฐานกำไรสุทธิที่ต้องเสียภาษี ไม่ใช่ 20% ของยอดขายหรือรายได้ทั้งหมด

รายจ่ายทุกอย่างไม่ได้แปลว่าหักภาษีได้ทั้งหมด

อีกเรื่องที่ต้องระวังคือ “ค่าใช้จ่ายในบัญชี” กับ “รายจ่ายที่หักได้ทางภาษี” อาจไม่ใช่ตัวเลขเดียวกัน บริษัทอาจมีค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นจริงและบันทึกบัญชีไว้แล้ว แต่เมื่อคำนวณภาษีอาจต้องมีการปรับปรุง หากรายจ่ายนั้นไม่เป็นไปตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

ตัวอย่างเช่น รายจ่ายบางประเภทอาจมีข้อจำกัดในการหักภาษี หรือมีหลักเกณฑ์เฉพาะที่ต้องปฏิบัติตาม ดังนั้นการนำกำไรจากงบการเงินมาคูณ 20% ทันทีจึงไม่ใช่กระบวนการที่ถูกต้องเสมอไป

กรมสรรพากรระบุว่า การคำนวณกำไรสุทธิสำหรับภาษีเงินได้นิติบุคคลต้องเป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในประมวลรัษฎากร และหากกำไรทางบัญชีกับกำไรทางภาษีแตกต่างกัน บริษัทต้องปรับปรุงกำไรดังกล่าวก่อนนำไปคำนวณภาษี 

แล้วบริษัทที่ขาดทุนต้องเสียภาษี 20% หรือไม่?

หากคำนวณกำไรสุทธิแล้วบริษัทไม่มีผลกำไรสุทธิหรือมีขาดทุนสุทธิ โดยเป็นไปตามหลักเกณฑ์ทางภาษี บริษัทจะไม่มีภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิให้ต้องชำระในรอบบัญชีนั้น

แต่ไม่ได้หมายความว่าบริษัทที่ขาดทุนจะไม่มีหน้าที่ทางภาษีอื่นๆ และไม่ต้องยื่นแบบภาษี เพราะหน้าที่ในการจัดทำบัญชีและยื่นแบบตามกฎหมายยังคงมีรายละเอียดที่ต้องปฏิบัติให้ถูกต้อง  จึงควรแยกให้ออกระหว่าง “ไม่มีภาษีที่ต้องจ่ายจากกำไรสุทธิ” กับ “ไม่มีหน้าที่ต้องยื่นแบบภาษี” ซึ่งเป็นคนละเรื่องกัน

SME อาจไม่ได้ใช้ 20% ตั้งแต่บาทแรก

สำหรับบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่เข้าเกณฑ์ SME ตามเงื่อนไขที่กรมสรรพากรกำหนด อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลอาจแตกต่างจากบริษัททั่วไป

ข้อมูลของกรมสรรพากรระบุเกณฑ์สำคัญ เช่น ทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้จากการขายสินค้าและการให้บริการไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อรอบบัญชี

โดยหากเข้าเงื่อนไข จะใช้อัตราภาษีแบบขั้นบันได ได้แก่ กำไรสุทธิส่วนที่ไม่เกิน 300,000 บาทได้รับยกเว้น ส่วนที่เกิน 300,000 บาทแต่ไม่เกิน 3 ล้านบาทเสียในอัตรา 15% และส่วนที่เกิน 3 ล้านบาทขึ้นไปเสียในอัตรา 20% 

ดังนั้นก่อนจะสรุปว่าบริษัทต้องเสียภาษี 20% ควรตรวจสอบก่อนว่ากิจการอยู่ในกลุ่มใด และมีคุณสมบัติเข้าเกณฑ์สิทธิประโยชน์ทางภาษีหรือไม่

อย่าสับสน “ภาษีเงินได้นิติบุคคล” กับภาษีประเภทอื่น

อีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เจ้าของกิจการสับสน คือบริษัทมีภาษีหลายประเภท ไม่ได้มีเฉพาะภาษีเงินได้นิติบุคคล ตัวอย่างเช่น ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีหัก ณ ที่จ่าย หรือภาษีบางประเภทที่มีกฎหมายกำหนดฐานภาษีแตกต่างกัน

กรมสรรพากรอธิบายว่า แม้โดยทั่วไปฐานภาษีเงินได้นิติบุคคลจะเป็นกำไรสุทธิ แต่ในบางกรณีกฎหมายอาจกำหนดฐานภาษีในลักษณะอื่น เช่น ยอดรายได้ก่อนหักรายจ่าย เงินได้ที่จ่ายจากหรือในประเทศไทย หรือการจำหน่ายเงินกำไรออกไปจากประเทศไทย เพราะฉะนั้นการพูดว่า “บริษัทเสียภาษี 20%” โดยไม่ระบุว่ากำลังพูดถึงภาษีประเภทใด อาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้

สรุป รายได้ 10 ล้าน ไม่ได้แปลว่าเสียภาษี 2 ล้าน สิ่งสำคัญที่เจ้าของกิจการควรจำไว้คือ ภาษีเงินได้นิติบุคคลไม่ได้คำนวณจากรายได้ทั้งหมดโดยอัตโนมัติ

โดยหลักบริษัทต้องนำรายได้มาคำนวณร่วมกับรายจ่าย และพิจารณาปรับปรุงรายการต่างๆ ตามเงื่อนไขของกฎหมาย เพื่อให้ได้ “กำไรสุทธิทางภาษี” ก่อน จากนั้นจึงใช้อัตราภาษีที่เกี่ยวข้องในการคำนวณภาษี

ดังนั้นหากบริษัทมีรายได้ 10 ล้านบาท ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเสียภาษี 2 ล้านบาทเสมอไป เพราะต้องดูต่อว่ามีรายจ่ายเท่าไร รายจ่ายใดหักได้หรือไม่ได้ บริษัทเข้าเกณฑ์ SME หรือไม่ และมีรายการทางภาษีอื่นที่ต้องนำมาปรับปรุงหรือไม่

อ่านบทความเพิ่มเติมได้ที่  Inflow Accounting