อีกครั้งกับ พรี-ราฟาเอลไลต์ มาสเตอร์พีซ

เรื่อง: อฐิณป ลภณวุษ

พิพิธภัณฑ์หอศิลป์ เดอะ เวโร บีช (The Vero Beach Museum of Art) ในฟลอริดา เสนอนิทรรศการ Victorian Radicals : From the Pre-Raphaelites to the Arts & Crafts Movement จัดโดยสหพันธ์ศิลปะอเมริกัน และกองทุนพิพิธภัณฑ์เบอร์มิงแฮม แสดงผลงานมาสเตอร์พีซของกลุ่มศิลปิน พรี-ราฟาเอลไลต์ บราเธอร์ฮูด (Pre-Raphaelite Brotherhood) ระหว่างวันนี้-5 พ.ค.ศกนี้

กลุ่มศิลปิน พรี-ราฟาเอลไลต์ บราเธอร์ฮูด หรือเรียกกันสั้นๆ ว่า กลุ่มศิลปิน พรี-ราฟาเอลไลต์ เป็นการรวมตัวของศิลปิน ชาวอังกฤษ ทั้งจิตรกร ประติมากร กวี และนักวิจารณ์ศิลปะ ก่อตั้งขึ้นในปี 1848 โดยมี 3 ทหารเสือ อย่าง จอห์น เอฟเวอเรตต์ มิลเยส, ดังเต กาเบรียล รอสเซตติ และวิลเลียม ฮอลแมน ฮันต์ เป็นตัวตั้งตัวตี

เจตนารมณ์ของกลุ่ม คือการเปลี่ยนรูปโฉมทิศทางของแวดวงศิลปะเสียใหม่ ไม่ตามเทรนด์ที่กำลังเปลี่ยนไปของศิลปะร่วมสมัย (นั้นๆ) แต่ได้นำเอาความงดงามอลังการจากศิลปะยุคคลาสสิกของศิลปิน อย่าง ราฟาเอล ซานโซ และมิเกลังเจโล กลับมาสร้างสรรค์ศิลปะในกลุ่มของพวกเขา โดยอาศัยเทคนิควิธีร่วมสมัย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นจิตรกรที่นิยมศิลปะแนวแมนเนอริสม์ และเรียลิสม์ จากยุคเฟื่องฟูสุดๆ ของเรอเนสซองซ์ แฝงกลิ่นอายบาโรก กับศิลปะแนวอาร์ตเดโค เน้นรายละเอียดการตกแต่งประดับประดาสิ่งของในฉากให้ดูเหมือนจริง

ในช่วงปลายของศตวรรษที่ 19 กลุ่มศิลปิน พรี-ราฟาเอลไลต์ นับว่าท้าทายกับสังคมแห่งการเปลี่ยนแปลงเป็นอย่างมาก พวกเขาสร้างสรรค์ผลงานสุดแสนวิจิตร ด้วยแรงบันดาลใจจากยุคก่อนอุตสาหกรรม โดยทำงานกันอย่างเข้มข้นที่เมืองเบอร์มิงแฮมของอังกฤษ เรียกว่าเป็นความตื่นเต้นทางศิลปะที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของเมืองผู้ดีในศตวรรษที่ 19

นิทรรศการ Victorian Radicals : From the Pre-Raphaelites to the Arts & Crafts Movement ณ พิพิธภัณฑ์หอศิลป์ เดอะ เวโร บีช ฟลอริดา จัดแสดงผลงาน 140 ชิ้นของศิลปินผู้เป็นเรี่ยวแรงแข็งขันของกลุ่ม พรี-ราฟาเอลไลต์ ไม่ว่าจะเป็น จอห์น เอฟเวอเรตต์ มิลเยส, ดังเต กาเบรียล รอสเซตติ, ฟอร์ด เมดอกซ์ บราวน์, เอดเวิร์ด เบิร์น-โจนส์, เอลิซาเบท ซิดดัลล์, วิลเลียม ฮอลแมน ฮันต์ และวิลเลียม มอร์ริส นิทรรศการกอปรขึ้นด้วยภาพเขียนอันวิจิตร ใส่ใจทุกรายละเอียด ภายใต้สีสันที่มีชีวิตชีวา และมักจะคุมโทนของการวาดให้มีเรื่องราวเรื่องเล่าราวนิยายหรือบทกวี พร้อมกลิ่นของศิลปะการตกแต่ง อย่าง เดคอเรทีฟอาร์ต หรืออาร์ตเดโค

ไม่ว่าจะเป็นภาพ Pretty Baa-Lambs (1851-1859) ของ ฟอร์ด เมดอกซ์ บราวน์ The Stonebreaker (1857) โดย เฮนรี วาลลิส หรือกระทั่งภาพเขียนที่ยังวาดไม่เสร็จของ ดังเต กาเบรียล รอสเซตติ (จากปี 1853)

ในนิทรรศการยังมีเครื่องประดับบ้าน อย่าง สเตนกลาส แจกันแก้ว เซรามิก และชิ้นงานโลหะ ของกลุ่ม พรี-ราฟาเอลไลต์ ฝั่งนักออกแบบและประติมากร อย่างเช่น วิลเลียม บัตเตอร์ฟิลด์, เอ.ดับเบิลยู. เอ็น. พูจิน และฟิลิป เว็บบ์ มาจัดแสดงด้วย

ครึ่งหลังของยุคพรี-ราฟาเอลไลต์ จิตรกรรุ่นหนุ่มๆ ได้แรงบันดาลใจจากศิลปะยุคกลาง พวกเขาใส่อารมณ์โรมานซ์ เน้นภาพสาวงาม และสีสันสดใสเข้มข้น อย่างผลงานของ เอดเวิร์ด เบิร์น-โจนส์, เฟรเดอริก แซนดีส์ และไซเมียน โซโลมอน รวมทั้ง เอลิซาเบท ซิดดัลล์ ภรรยาของดังเต กาเบรียล รอสเซตติ ที่เป็นทั้งจิตรกรหญิงและนางแบบในเวลาเดียวกัน

ศิลปินสตรี พรี-ราฟาเอลไลต์ ที่มีผลงานโดดเด่นยังมีอีกหลายคน ไม่ว่าจะเป็น เคต เอลิซาเบธ บันซ์, แฟนนี บันน์, แมรี บันติง, แมรี เจน เนวิลล์ หรือซาราห์ ฟุลเลอร์ตัน มอนตีเอท โดยมีทั้งจิตรกร ประติมากร และนักออกแบบลายผ้า แน่นอนว่า ผลงานของพวกเขาได้นำมาจัดแสดงในนิทรรศการครั้งนี้ด้วย

ส่วนใหญ่เมื่อพูดถึงนิทรรศการผลงานกลุ่ม พรี-ราฟาเอลไลต์ ก็มักจะพูดถึงภาพเขียนเป็นหลัก ทว่า นิทรรศการ Victorian Radicals : From the Pre-Raphaelites to the Arts & Crafts Movement ครั้งนี้ ได้ร่วมมือกับบริษัท มอร์ริส แอนด์ โค ที่ส่งเสริมการสร้างสรรค์งานคราฟต์สไตล์ยุคก่อนอุตสาหกรรม เป็นงานศิลปะแบบอาร์ตเดโค ที่จัดแสดงครั้งแรกในปี 1893 ในงาน Arts & Crafts Exhibition ที่กรุงลอนดอน นิทรรศการที่พิพิธภัณฑ์หอศิลป์ เดอะ เวโร บีช ฟลอริดา จึงมีชิ้นงานประติมากรรม งานคราฟต์จำนวนมาก จัดแสดงเคียงคู่ภาพศิลปะไว้อย่างลงตัว