หอการค้าไทย ชงแผนปฏิรูปเกษตร ดันไทยสู่ Food Security Hub

ประเทศไทยกำลังเดินหน้าผลักดันบทบาทในฐานะ "ศูนย์กลางความมั่นคงทางอาหารของโลก" ท่ามกลางความผันผวนของเศรษฐกิจและความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ทำให้ประเด็นความมั่นคงด้านอาหารกลายเป็นวาระสำคัญระดับโลก

 

ล่าสุดหอการค้าไทย โดย ดร.พจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการ หอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย พร้อมด้วย คุณชูศักดิ์ ชื่นประโยชน์ รองประธานกรรมการ ดร.วิศิษฐ์ ลิ้มลือชา รองประธานกรรมการ และคุณอมรเทพ ทวีพานิชย์ ผู้อำนวยการบริหาร เข้าร่วมการประชุมหารือเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้านการเกษตรและความมั่นคงทางอาหาร ที่ทำเนียบรัฐบาล โดยมี ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูล ที่ปรึกษารองนายกรัฐมนตรี (คุณศุภจี สุธรรมพันธุ์) เป็นประธานการประชุม

 

ซึ่งการประชุมนี้ สืบเนื่องจากมติของคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเพื่อแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจ (กรอ.) ที่เห็นชอบให้จัดตั้งคณะอนุกรรมการด้านการพัฒนาการค้า การท่องเที่ยว และเศรษฐกิจชุมชน เพื่อเป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจใน 5 ด้าน ได้แก่ 1) Tourism & Wellness Hub 2) Food Security Hub 3) Creativity Hub 4) Community Economy & SMEs Trade Hub และ 5) International Trade Hub

 

ประเด็นข้อเสนอของหอการค้าไทยต่อรัฐบาล มีดังนี้ 

 

การกำหนดนโยบายด้าน "ความมั่นคงทางอาหาร" ควรแยกบทบาทของภาคการเกษตร ภาคอาหาร และอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารออกจากกันอย่างชัดเจน 

 

เนื่องจากแต่ละภาคมีปัญหาและแนวทางการพัฒนาที่แตกต่างกัน ในส่วนของภาคเกษตร ที่ผ่านมามักถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง ส่งผลให้การแก้ไขปัญหาขาดความต่อเนื่อง 

 

ขณะที่สินค้าเกษตรหลายชนิดประสบปัญหาราคาตกต่ำ คุณภาพและปริมาณผลผลิตไม่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด รวมถึงสินค้าบางประเภท อาทิ  มะพร้าว ยังไม่มีระบบบริหารจัดการปริมาณผลผลิตที่มีประสิทธิภาพ ทำให้เกิดภาวะสินค้าล้นตลาดเป็นระยะ ขณะที่ด้านอุตสาหกรรมแปรรูปอาหาร 

 

แม้ประเทศไทยจะเป็นหนึ่งในประเทศผู้ผลิตอาหารชั้นนำของโลก แต่ผู้ประกอบการกลับประสบปัญหาวัตถุดิบภายในประเทศมีราคาสูง ขณะที่การนำเข้าวัตถุดิบมีข้อจำกัดจากผลกระทบต่อราคาสินค้าเกษตรภายในประเทศ จึงควรมีการบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทานให้เกิดความสมดุลระหว่างเกษตรกรและผู้ประกอบการ

 

การแก้ไขปัญหาควรเร่งปรับโครงสร้างภาคเกษตรอย่างจริงจัง โดยให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการตั้งแต่ต้นน้ำ ได้แก่ การกำหนดพื้นที่เพาะปลูก (Zoning), การบริหารจัดการน้ำเพื่อรองรับทั้งภาวะภัยแล้งและน้ำท่วม, การพัฒนาพันธุ์พืช, การลดต้นทุนการผลิต และการวางแผนตลาดให้สอดคล้องกับความต้องการ 

 

พร้อมทั้งกำหนดทิศทางการผลิตให้ชัดเจนว่าในแต่ละพื้นที่ควรส่งเสริมพืชเศรษฐกิจ พืชผัก ผลไม้ ประมง หรือปศุสัตว์ รวมถึงจัดให้มีระบบขึ้นทะเบียนเกษตรกร สวน และล้ง เพื่อยกระดับการควบคุมคุณภาพและการตรวจสอบย้อนกลับตลอดห่วงโซ่การผลิต 

 

สำหรับการเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร ควรส่งเสริมการแปรรูป (Value Added) ให้สามารถใช้ประโยชน์จากวัตถุดิบได้ทุกส่วน ขณะที่ด้านการตลาด เห็นว่าตลาดสินค้าพร้อมรับประทานของไทยมีความเข้มแข็ง โดยเฉพาะช่องทางค้าปลีก (Retail) ซึ่งสามารถสร้างเสถียรภาพด้านตลาดได้ หากภาครัฐสนับสนุนให้กฎระเบียบต่าง ๆ เอื้อต่อการดำเนินธุรกิจมากยิ่งขึ้น

 

นอกจากนี้ ในระยะยาวควรเร่งพัฒนา Smart Farmer อย่างเป็นรูปธรรม โดยสร้างคนรุ่นใหม่เข้าสู่ภาคเกษตร ผ่านความร่วมมือระหว่างภาครัฐ สถาบันการศึกษา และภาคเอกชน รวมถึงการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต

 

ซึ่งหอการค้าไทยมีแนวทางร่วมมือกับบริษัท Huawei เพื่อพัฒนาหลักสูตรและจัดอบรมเกษตรกรให้สามารถนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชีพได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 

ทั้งนี้ ที่ประชุมได้กำหนดกรอบการดำเนินงานเพื่อขับเคลื่อน Food Security โดยแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 2 ระยะ ได้แก่ Quick Win และ Quick Big Win ดังนี้

 

1.Quick Win 

 

กำหนดยุทธศาสตร์ สัดส่วน และเป้าหมายของสินค้าเกษตรไทยใน 3 ระดับ ได้แก่ ระดับโลก (Global) ระดับนานาชาติ (International) และการบริโภคภายในประเทศ (Domestic) โดยจัดทำข้อมูลศักยภาพของสินค้าเกษตรสำคัญ ครอบคลุมด้านการผลิต การนำเข้า การแปรรูป และการตลาดทั้งในและต่างประเทศ แบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่

• พืชหลัก ได้แก่ ข้าว ข้าวโพด มันสำปะหลัง ปาล์มน้ำมัน ยางพารา และอ้อย
• พืชเศรษฐกิจ ได้แก่ ผลไม้สำคัญ อาทิ ทุเรียน ลำไย มังคุด และเงาะ
• ปศุสัตว์ ได้แก่ สุกร ไก่ ไข่ เนื้อโค และนม
• ประมง ได้แก่ กุ้งและปลา

 

โดยมอบหมายให้ กระทรวงพาณิชย์ และหอการค้าไทย เป็นหน่วยงานหลักในการรวบรวมข้อมูลและจัดทำข้อเสนอในส่วนดังกล่าว

 

2.Quick Big Win

 

กำหนดประเด็นสำคัญในการเร่งผลักดันการแก้ไขปัญหาตลอดห่วงโซ่อุปทาน แบ่งออกเป็น 3 ด้าน ดังนี้

 

ต้นน้ำ

• การจัดทำระบบ Zoning และการขึ้นทะเบียนเกษตรกร
• การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ
• การบริหารจัดการที่ดิน
• การพัฒนาเมล็ดพันธุ์และพันธุ์พืช
• การพัฒนาระบบฐานข้อมูลด้านการเกษตร

 

กลางน้ำ

• การบริหารจัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้เกิดประโยชน์ (Biomass)
• การป้องกันการลักลอบนำเข้าสินค้าเกษตร
• การสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านสินค้า GI และสินค้าเกษตรมูลค่าสูง (Premium Products)
• การส่งเสริมความเป็นธรรมทางการค้า
• การเชื่อมโยงนวัตกรรมและเทคโนโลยีสู่ภาคเกษตร

 

ปลายน้ำ

• การทบทวนความตกลงการค้าเสรี (FTA) เพื่อลดข้อเสียเปรียบทางการแข่งขัน
• การปรับปรุงกฎหมายและกฎระเบียบที่ล้าสมัยให้สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน
• การถ่ายทอดและเชื่อมโยงมาตรการและมาตรฐานการค้าโลกสู่ผู้ประกอบการภายในประเทศ

 

โดยมอบหมายให้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน ร่วมกันจัดทำข้อเสนอและแผนการดำเนินงานในแต่ละประเด็น ซึ่งสามารถเพิ่มเติมหัวข้อหรือประเด็นที่เห็นสมควร เพื่อให้ครอบคลุมการแก้ไขปัญหาและยกระดับศักยภาพภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมอาหารของประเทศอย่างเป็นรูปธรรมต่อไป