SME จี้รัฐคุมแพลตฟอร์มออนไลน์ ใน 6 เดือน ชี้ค่า GP บีบคนไทยกำไรเหลือ 2%
เปิดผลกระทบ 8-9 พันราย SME ไทยกำไรเฉลี่ยเหลือเพียง 2.3% ร้อง 3 ข้อ จี้รัฐเร่งแก้ปัญหาภายใน 3-6 เดือน ก่อนผู้ค้ารายย่อยทยอยหายจากระบบออนไลน์ ด้าน “ภาวุธ” ชี้ กขค.มีอำนาจ แนะเดินหน้าใช้อำนาจเต็มที่
สมาคมผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ไทย (THECA: Thai e-Commerce Association) หรือ สมาคมอีคอมเมิร์ซไทย รวมตัว ยื่นผลกระทบจากแพลตฟอร์มดิจิทัลต่อรัฐสภาเพื่อผลักดันมาตรการคุ้มครองและสนับสนุนผู้ประกอบการ SME ไทย บนแพลตฟอร์มออนไลน์อย่างเป็นธรรมแล้ว นำโดยนายกสมาคม กุลธิรัตน์ ภควัชร์ไกรเลิศ ขีดเส้นเสนอรัฐ ภายใน 3-6 เดือน ต้องมีหน่วยงานเร่งกำกับดูแลโดยตรงในเรื่องค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มเหมือนต่างชาติ เช่น อินเดีย จีน เกาหลีใต้ อินโดนีเซีย ที่จริงจังในเรื่องนี้อย่างมาก
ข้อที่ 1 การกำกับดูแลแพลตฟอร์ม ต้องการให้มีการกำกับดูแลที่เข้มข้นเหมือนในต่างประเทศ เช่น อินเดีย จีน เกาหลีใต้ หรืออินโดนีเซีย โดยคาดหวังให้หน่วยงานอย่าง กขค. (สำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า), สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDA , และกระทรวงพาณิชย์ เข้ามาศึกษาและควบคุมมาตรการการเก็บค่าธรรมเนียมต่าง ๆ อย่างเป็นธรรม
ข้อที่ 2 การผลักดันมาตรการจริงจัง ไม่ต้องการแค่การศึกษา แล้วเงียบหายไป แต่ต้องการให้แต่งตั้งหน่วยงานกลางที่ประกอบด้วยภาครัฐ เอกชน และภาคประชาชน เพื่อกำกับดูแล รับเรื่องร้องเรียน และแถลงแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างเป็นธรรมในสภาวะวิกฤตเศรษฐกิจ
ข้อที่ 3 การส่งเสริมสินค้าและผู้ประกอบการไทย โดยต้องการให้ภาครัฐผลักดันนโยบาย Thai First และมาตรการทางภาษีเพื่อสนับสนุนผู้ขายที่จดทะเบียนถูกต้องในไทย เพื่อป้องกันไม่ให้เม็ดเงินมหาศาลไหลออกนอกประเทศ
นายกสมาคมฯ กล่าวว่า สมาคมได้รวบรวมจากฐานข้อมูลผู้ประกอบการไทยกว่า 500 ราย ในช่วงไตรมาสที่ 1-2 ปี 2569 พบว่า ปัญหาค่าธรรมเนียมสูงต่อเนื่องและไร้เพดาน มาเป็นอันดับ 1 (96%) โดยพบว่าแพลตฟอร์มปรับขึ้นค่าธรรมเนียมบ่อยครั้ง (เช่น บางรายปรับทุกรายไตรมาส) จนค่าธรรมเนียมรวม (Take-rate) พุ่งสูงถึง 22% - 40% นอกจากนี้ยังมีการคิดค่าธรรมเนียมซ้ำซ้อน ทำให้ร้านค้าต้องแบกรับภาระภาษีจากตัวเลขที่ไม่ใช่กำไรจริง
อันดับ 2 การรุกรานจากร้านค้าต่างประเทศ (82%) ผู้ค้าไทยเสียเปรียบอย่างมากเนื่องจากร้านค้าต่างชาติมักไร้กำแพงต้นทุน ทั้งเรื่องภาษีนำเข้า ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) และมาตรฐาน มอก.รวมถึงมีพฤติกรรมก๊อปปี้รูปภาพและสินค้าแบรนด์ไทยไปขายในราคาที่ต่ำกว่าทุน
อันดับ 3 นโยบายคืนเงิน/คืนสินค้าที่ไม่เป็นธรรม (74%) แพลตฟอร์มมักตัดสินให้ผู้ซื้อชนะข้อพิพาทแม้ร้านค้าจะมีหลักฐานชัดเจน นอกจากนี้ ร้านค้ายังต้องแบกรับค่าขนส่งทั้งขาไปและขากลับในกรณีลูกค้าคืนสินค้าด้วยเหตุผล "เปลี่ยนใจ" และสินค้าที่ถูกตีกลับมามักชำรุดเสียหายแต่เคลมได้ยากมาก
อันดับ 4 การบังคับระบบขนส่งและผูกขาด (65%) แพลตฟอร์มบีบบังคับให้ใช้ระบบขนส่งของตนเอง โดยไม่ให้เลือกเจ้าที่ชำนาญพื้นที่ อีกทั้งยังพบปัญหาคำนวณน้ำหนักสินค้าเกินจริง เช่น สินค้าหนัก 160 กรัม แต่คิดราคา 60 กิโลกรัม และกฎการส่งสินค้าที่ตึงเครียดจนร้านค้าถูกหักคะแนนได้ง่าย
อันดับ 5 การปิดกั้นการมองเห็นและบีบให้ซื้อโฆษณา (58%) มีลักษณะแบบ "Pay to Play" คือหากร้านค้าไม่ซื้อโฆษณาหรือเข้าร่วมแคมเปญที่หักค่าธรรมเนียมโหดๆ ระบบจะลดการมองเห็น (Shadow ban) นอกจากนี้การที่แพลตฟอร์มใช้โค้ดส่วนลดจนราคาเสียโครงสร้าง ยังทำให้ผู้ค้าไม่สามารถอยู่รอดในช่องทางขายอื่นได้
ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนถึงวิกฤตที่ทำให้ผู้ประกอบการ SME ไทยมีกำไรสุทธิเฉลี่ยเหลือเพียง 2.3% หลังจากหักค่าธรรมเนียมต่างๆ ซึ่งเป็นเหตุผลสำคัญที่สมาคมฯ ต้องเร่งยื่นข้อเสนอต่อรัฐบาลเพื่อหาทางแก้ไขภายใน 3-6 เดือน
ด้านนายภาวุธ พงษ์วิทยภานุ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน เปิดเผยว่า ขณะนี้ กขค.มีอำนาจในการกำกับแพลตฟอร์มดิจิทัลแล้ว ตามประกาศคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า เรื่อง แนวทางพิจารณาการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมและการกระทำอันเป็นการผูกขาดฯ ในการประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มหลายด้าน (Multi-sided Platform) ประเภทธุรกิจบริการดิจิทัลแพลตฟอร์มซื้อขายสินค้าหรือบริการ (E-Commerce) ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 25 มีนาคม 2569 เป็นต้นไป
ดังนั้นหน้าที่ของตนเองในฐานะคณะกรรมาธิการการสื่อสาร โทรคมนาคม และดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ต้องผลักดันให้กขค.ทำหน้าที่ในการกำกับดูแลแพลตฟอร์มดิจิทัล อย่างจริงจังให้ได้
