Seeds Journey จากอาหารอาข่า สู่กิจการเพื่อสังคม โมเดลสร้างรายได้ให้ชุมชน

จากเมล็ดพันธุ์เล็ก ๆ ในชุมชนบนพื้นที่สูง สู่โมเดลกิจการเพื่อสังคมที่ยืนหยัดได้ด้วยตัวเอง “Seeds Journey” คือเรื่องราวของการเดินทางที่ไม่ได้เริ่มต้นจากคำว่า “ธุรกิจ” หากแต่เริ่มจากความตั้งใจของกลุ่มคนเล็ก ๆ ที่อยากเห็นความเท่าเทียมและคุณค่าของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าได้รับการยอมรับในสังคมไทยและสังคมเมือง

 

 

Seeds Journey เติบโตมาจากการทำงานในรูปแบบ NGO ที่ทำงานใกล้ชิดกับชุมชนอาข่า ใช้อาหารเป็นสะพานเชื่อมโยงระหว่างผู้คน วิถีชีวิต และทรัพยากรท้องถิ่น ทั้งวัตถุดิบพื้นถิ่น เมล็ดพันธุ์ดั้งเดิม และภูมิปัญญาการปรุงอาหารที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน แต่โจทย์สำคัญที่หลายกิจกรรมเพื่อสังคมต้องเผชิญคือ “จะอยู่รอดอย่างไร” ท่ามกลางสภาพเศรษฐกิจที่ผันผวน และข้อจำกัดด้านงบประมาณ

 

 

จุดเปลี่ยนสำคัญของ Seeds Journey เกิดขึ้นเมื่อได้เข้าร่วมโครงการ “พลังเปลี่ยนแปลงเพื่อสังคม” (Banpu Champions for Change: BC4C) ปีที่ 14 ซึ่งเป็นโครงการบ่มเพาะผู้ประกอบการเพื่อสังคม โดยบริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) ร่วมกับสถาบัน ChangeFusion โครงการนี้ไม่ได้มองเพียงการสร้างแรงบันดาลใจ แต่ลงลึกถึงการพัฒนาทักษะการคิดเชิงธุรกิจ การวางโครงสร้าง การจัดการต้นทุน การตลาด และการขยายผลกระทบทางสังคมอย่างเป็นระบบ

 

ภายใต้กระบวนการบ่มเพาะอย่างเข้มข้น Seeds Journey เริ่มมองตัวเองใหม่ จากกลุ่มที่ทำกิจกรรมเพื่อสังคม สู่การเป็นกิจการเพื่อสังคม (Social Enterprise) อย่างชัดเจน พวกเขาเรียนรู้ที่จะถอด “ทุนทางวัฒนธรรม” และ “ความหลากหลายทางชีวภาพ” ของชุมชนอาข่าออกมาเป็นสินค้าและบริการที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่ ไม่ว่าจะเป็นอาหารพื้นถิ่น วัตถุดิบตามฤดูกาล ประสบการณ์เรียนรู้การทำอาหาร หรือกิจกรรมเชิงวัฒนธรรมที่ไม่ทำลายรากเหง้าของชุมชน

 

 

สิ่งที่ทำให้ Seeds Journey แตกต่าง ไม่ใช่เพียงการขายอาหารหรือวัตถุดิบ แต่คือการถ่ายทอด “ความยั่งยืนของวิถีชีวิต” ผ่านรสชาติ เรื่องเล่า และกระบวนการผลิตที่เคารพธรรมชาติและผู้คนในห่วงโซ่ทั้งหมด ตั้งแต่เกษตรกรในชุมชน ไปจนถึงผู้บริโภคปลายทางในเมืองใหญ่

 

การปรับใช้ความรู้จากโครงการ BC4C ทำให้ Seeds Journey มองเห็นจุดอ่อนและโอกาสของตัวเองชัดเจนขึ้น ทั้งการพัฒนาการสื่อสารกับลูกค้าให้ตรงกลุ่มมากขึ้น การตอบสนองต่อความต้องการตลาดได้รวดเร็วขึ้น และการขยายฐานลูกค้าไปสู่กลุ่มธุรกิจท่องเที่ยว โรงแรม ออแกไนเซอร์ ร้านอาหาร รวมถึงกลุ่มผู้บริโภคที่สนใจอาหารเพื่อสุขภาพและการเรียนรู้วัฒนธรรมผ่านอาหาร

 

เบื้องหลังความสำเร็จที่เห็นได้จากภายนอก คือการจัดการหลังบ้านที่ถูกยกระดับอย่างจริงจัง Seeds Journey เริ่มวางระบบบริหารวัตถุดิบตามฤดูกาล ลดความสูญเสียจากการจัดการที่ไม่เป็นระบบ และเพิ่มประสิทธิภาพการกระจายสินค้า ปัจจุบันสามารถดูแลทีมงานประจำได้ 3 คน และมีโครงสร้างการทำงานที่ชัดเจนขึ้น

 

 

ผลลัพธ์เชิงตัวเลขสะท้อนความเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นรูปธรรม ในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงธันวาคม 2568 Seeds Journey สามารถสร้างรายได้รวมกว่า 800,000 บาท เพิ่มขึ้นมากกว่า 50% จากช่วงก่อนเข้าร่วมโครงการ และที่สำคัญ รายได้นี้ไม่ได้หยุดอยู่ที่ตัวกิจการ แต่ถูกกระจายกลับคืนสู่ชุมชนอาข่าในพื้นที่ 3 หมู่บ้าน รวม 19 ครัวเรือน กลายเป็นรายได้เสริมที่ช่วยพยุงชีวิตและสร้างความมั่นคงให้กับครอบครัวในระยะยาว

 

 

นางสาวกัลยา เชอมื่อ ผู้ประกอบการกิจการเพื่อสังคม Seeds Journey กล่าวว่า “ก่อนเข้าร่วมโครงการ BC4C พวกเราไม่เคยมองตัวเองว่าเป็นกิจการเพื่อสังคมอย่างชัดเจน และยังไม่เห็นภาพว่าจะนำต้นทุนในชุมชนมาพัฒนาเป็นมูลค่าทางธุรกิจได้อย่างไร หลังจากเข้าร่วมโครงการทำให้เราได้เรียนรู้การคิดเชิงธุรกิจอย่างเป็นระบบ เมื่อได้รับเลือกเป็นหนึ่งในทีมที่ได้รับทุน ทำให้พวกเรามั่นใจว่าสิ่งที่ทำมาตลอดกว่า 5 ปี สามารถต่อยอดเป็นธุรกิจที่สร้างความยั่งยืนให้กับชุมชนได้จริง”

 

เป้าหมายต่อไปของ Seeds Journey คือการขยายเครือข่ายเกษตรกรจาก 19 ครัวเรือนเป็น 30 ครัวเรือน พร้อมจัดทำฐานข้อมูลผลผลิตและปริมาณวัตถุดิบอย่างเป็นระบบ เพื่อใช้วางแผนการตลาดล่วงหน้าในช่วงรอฤดูเก็บเกี่ยว ควบคู่กับการขยายการนำเสนออาหารอาข่าไปสู่คนเมืองมากขึ้น ผ่านกิจกรรมอีเวนต์ ป๊อปอัพสโตร์ และการสื่อสารออนไลน์

 

 

การเดินทางของ Seeds Journey จึงไม่ใช่เพียงเรื่องราวของอาหารชาติพันธุ์ แต่คือภาพสะท้อนของการเปลี่ยนผ่านจากความตั้งใจเล็ก ๆ ในชุมชน สู่กิจการเพื่อสังคมที่ยืนได้ด้วยตัวเอง และพิสูจน์ให้เห็นว่า หาก “วัฒนธรรม” ได้รับการออกแบบอย่างเข้าใจตลาด และ “ธุรกิจ” ถูกวางบนฐานของคุณค่าและความรับผิดชอบ ความยั่งยืนก็ไม่ใช่เพียงคำสวยหรู แต่สามารถเกิดขึ้นได้จริงในชีวิตของผู้คน