
‘ยศชนัน’ ใช้บอร์ด Wellness ดัน ‘ปลูกไตหมูในคน’ ตั้งเป้าฮับปลูกถ่ายข้ามสายพันธุ์แห่งแรกอาเซียน
ยศชนันเผยบอร์ด Wellness แห่งชาติไฟเขียวโครงการวิจัย ‘ปลูกไตหมูในคน’ เตรียมเสนอ กรอ. หารือเรื่องงบประมาณ พร้อมเสนอ ครม. ขณะที่มหิดลผนึกเบทาโกร–NZeno พัฒนา T-Xeno Hub ตั้งเป้าดันไทยเป็นศูนย์กลางการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์แห่งแรกในอาเซียน
KEY
POINTS
- บอร์ด Wellness แห่งชาติ ผลักดันโครงการวิจัยปลูกถ่ายไตหมูในคน (T-Xeno Hub) โดยตั้งเป้าหมายให้ไทยเป็นศูนย์กลางการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์แห่งแรกในอาเซียน
- โครงการนี้มุ่งแก้ปัญหาการขาดแคลนอวัยวะบริจาคในประเทศ ซึ่งมีผู้ป่วยจำนวนมากต้องรอไตนานหลายปี เพื่อเป็นทางเลือกใหม่ในการรักษาและเพิ่มคุณภาพชีวิต
- ขับเคลื่อนผ่านความร่วมมือระหว่างภาครัฐ (อว.) มหาวิทยาลัยมหิดล และภาคเอกชน (เบทาโกร, NZeno) เพื่อสนับสนุนด้านงบประมาณ กฎระเบียบ และการถ่ายทอดเทคโนโลยี
ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ให้สัมภาษณ์ ภายหลังการแถลงข่าวก้าวสำคัญของวงการแพทย์ขั้นสูง (Advanced Medicine) ด้วยเทคโนโลยีการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ (Xenotransplantation) จากสัตว์สู่คน (16 พ.ย. 2569) ที่ผ่านมาว่า
โครงการวิจัยปลูกไตหมูในคน หรือ T-Xeno Hub ผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการ Wellness แห่งชาติแล้ว ขณะนี้อยู่ระหว่างหารือกับแหล่งทุนและพิจารณารูปแบบความร่วมมือระหว่างภาครัฐกับเอกชน เพื่อสนับสนุนการเดินหน้าโครงการ
“เศรษฐกิจอย่างเดียวไม่พอ คุณภาพชีวิตของคนไทยนะครับ ก็เป็นส่วนที่เรามีความจำเป็นต้องสนับสนุน” ศ.ดร.ยศชนันกล่าว
ทั้งนี้ กระทรวงอว. และมหาวิทยาลัยมหิดลตั้งเป้าให้ T-Xeno Hub วางรากฐานสู่การเป็น ศูนย์กลางการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์แห่งแรกในอาเซียน ภายใต้นโยบายเศรษฐกิจสุขภาพ โดยมุ่งสร้างขีดความสามารถด้านการแพทย์ขั้นสูงในประเทศ และเพิ่มทางเลือกให้ผู้ป่วยที่รออวัยวะบริจาค หากงานวิจัยพิสูจน์ได้ว่าเทคโนโลยีมีความปลอดภัยและให้ผลตามเป้าหมาย
บอร์ด Wellness ประสานกฎนำเข้า–การทดสอบทางคลินิก
เมื่อถามว่าบอร์ด Wellness จะเข้ามาช่วยขับเคลื่อนโครงการอย่างไร ศ.ดร.ยศชนันยกเรื่อง กฎการนำเข้า ขึ้นมาเป็นตัวอย่าง โดยระบุว่ามหิดลทำงานร่วมกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพราะการนำเข้าในบางกรณีอาจต้องปรับกฎระเบียบ ขณะที่การทดสอบและการนำไปใช้ทางคลินิกในอนาคตต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายกระทรวงเช่นกัน
ศ.ดร.ยศชนันอธิบายเพิ่มเติมว่า บทบาทหลักของบอร์ดคือการขับเคลื่อน Scientific Wellness โดยให้กระทรวงที่เกี่ยวข้องมาหารือว่าโครงการขนาดใหญ่มีข้อจำกัดตรงไหน ต้องปรับกฎระเบียบเรื่องใด และหน่วยงานใดจะรับผิดชอบ งานวิจัยที่อยู่ในขอบเขตของ อว. สามารถส่งให้กระทรวงดูแลได้ ส่วนโครงการที่ต้องอาศัยงบประมาณและความร่วมมือจากหลายฝ่ายจะต้องเสนอต่อผ่านกลไกที่เกี่ยวข้อง
เมื่อถามโดยตรงว่า T-Xeno Hub จะถูกเสนอเข้าสู่การหารือด้านงบประมาณหรือไม่ ยศชนันตอบว่า “มีครับ” โดยให้เหตุผลว่าโครงการขนาดใหญ่ต้องใช้งบประมาณในหลายส่วน และต้องทำให้เห็นภาพรวมว่าภาครัฐ มหาวิทยาลัย และเอกชนจะร่วมสนับสนุนส่วนใดบ้าง แม้จะไม่ได้มีการเปิดเผยตัวเลขก็ตาม
เล็งเสนอ ครม. ให้โครงการเดินหน้าต่อแม้เปลี่ยนรัฐบาล
สำหรับคำถามเรื่องความต่อเนื่องของการสนับสนุนในช่วง 5–10 ปี ซึ่งเป็นการประเมินระยะเวลาการวิจัยของโครงการนี้นั้น ศ.ดร.ยศชนันกล่าวว่า ต้องนำโครงการเข้าสู่ระบบ และในท้ายที่สุดต้องเสนอคณะรัฐมนตรีให้เห็นภาพรวมของแผนพัฒนา เพื่อให้โครงการเดินหน้าต่อได้แม้มีการเปลี่ยนรัฐบาล
ระหว่างนี้มหาวิทยาลัยมหิดลใช้งบประมาณภายในทำงานร่วมกับภาคเอกชน ส่วน อว. จะสนับสนุนด้านโครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์และงานวิจัย ยศชนันระบุด้วยว่าโครงการเชื่อมโยงกับ Siam Medica และ Siam Thera ขณะที่เอกสารแถลงข่าวของโครงการระบุว่า T-Xeno Hub เป็นส่วนหนึ่งของนโยบาย MHESI Flagship ในเสาหลัก Siam Medica ซึ่งมุ่งพัฒนาขีดความสามารถด้านการแพทย์ขั้นสูงและนำงานวิจัยมาต่อยอดเป็นนวัตกรรมในประเทศ
มหิดล–เบทาโกร–NZeno ตั้งบริษัทร่วมทุน เชื่อมงานวิจัยกับอุตสาหกรรม
ความร่วมมือครั้งนี้นำประสบการณ์ด้านการปลูกถ่ายไตของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีและคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มาผสานกับความเชี่ยวชาญของคณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล โดยมีเบทาโกรร่วมพัฒนาศูนย์ผลิตสุกรทางการแพทย์ที่มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตกาญจนบุรี และ NZeno Limited จากนิวซีแลนด์ร่วมถ่ายทอดเทคโนโลยีและพัฒนาศักยภาพทีมวิจัยไทย
โครงการยังจัดตั้งบริษัท เอ็มยู ไบโอโกร จำกัด (MU BioGro) เป็นกลไกเชื่อมงานวิจัยของมหาวิทยาลัยกับการลงทุนและการพัฒนาระบบผลิตของภาคอุตสาหกรรม
ด้านนายวสิษฐ แต้ไพสิฐพงษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารเบทาโกร กล่าวว่า บริษัทมีแผนร่วมลงทุนในงานวิจัยและพัฒนา โดยยังไม่ได้เปิดเผยมูลค่า ส่วนกรอบเวลา 18 เดือน ตั้งเป้ายกระดับความพร้อมทางเทคโนโลยีจาก TRL 4 สู่ TRL 5 ควบคู่กับการถ่ายทอดองค์ความรู้จากผู้เชี่ยวชาญระดับนานาชาติ เพื่อพัฒนาบุคลากรและเสริมขีดความสามารถด้านการวิจัยเทคโนโลยีการแพทย์ขั้นสูงของไทย เป็นเป้าหมายของงานระยะแรก ซึ่งรวมถึงการพัฒนาศูนย์ที่กาญจนบุรีและการยกระดับความพร้อมของเทคโนโลยี งานวิจัยในมนุษย์ยังต้องผ่านการศึกษาวิจัยและการประเมินความปลอดภัยตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
โจทย์ใหญ่คืออวัยวะบริจาคไม่พอ ผู้ป่วยบางรายรอไตนานกว่า 5 ปี
ศ.นพ.ปิยะมิตร ศรีธรา อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่า ข้อมูลปี 2567 มีผู้เข้าเกณฑ์ปลูกถ่ายไตราว 23,000 ราย ขณะที่มีผู้ได้รับการปลูกถ่าย 989 ราย ผู้ป่วยบางรายอาจต้องรออวัยวะนานกว่า 5 ปี และบางรายเสียชีวิตระหว่างรอ นอกจากนี้ มหิดลระบุว่าค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการบำบัดทดแทนไตภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติอยู่ที่ประมาณ 36,678 ล้านบาทต่อปี
สำหรับมหิดล ความสำคัญของ T-Xeno Hub อยู่ที่การเพิ่มแหล่งอวัยวะทางเลือกในระยะยาว หากงานวิจัยเดินหน้าและพิสูจน์ได้ว่ามีความปลอดภัยและให้ผลตามเป้าหมาย เทคโนโลยีนี้อาจเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยเข้าถึงการปลูกถ่ายไต ลดภาระการฟอกไต และยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย
สอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงอว. ที่มองว่าความร่วมมือครั้งนี้จะช่วยสร้างขีดความสามารถด้านการแพทย์ขั้นสูงในประเทศ และวางรากฐานให้ไทยพัฒนาไปสู่ศูนย์กลางการวิจัยด้านการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ในอาเซียน ซึ่งเป็นเป้าหมายระยะยาวของโครงการภายใต้นโยบายเศรษฐกิจสุขภาพ.







