
เจาะร่างประกันสังคม “ไอซ์ รักชนก” ทำไมถูกคว่ำกลางสภา?
สภาฯ รับหลักการแก้กฎหมายประกันสังคม 4 ฉบับ แต่คว่ำร่าง “รักชนก” ที่เสนอแยกสำนักงานประกันสังคมจากระบบราชการ จุดชนวนศึกปฏิรูปกองทุน
KEY
POINTS
- ร่างกฎหมายของรักชนกถูกตีตกเนื่องจากเสนอให้ปฏิรูปโครงสร้างโดยแยกสำนักงานประกันสังคมออกจากระบบราชการ ซึ่งแตกต่างจากร่างอื่นอีก 4 ฉบับที่เน้นเพิ่มสิทธิประโยชน์และผ่านการพิจารณา
- ข้อเสนอหลักคือการเปลี่ยนโครงสร้างบอร์ดประกันสังคมโดยลดสัดส่วนภาครัฐ เพิ่มอำนาจผู้ประกันตนและนายจ้าง พร้อมเปิดทางให้ผู้บริหารมืออาชีพเข้ามาเป็นเลขาธิการ
- ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยกังวลเรื่องปัญหาในช่วงเปลี่ยนผ่านระบบบริหารกองทุน และความเสี่ยงที่กลุ่มการเมืองอาจเข้ามาครอบงำบอร์ดบริหารชุดใหม่
การพิจารณาแก้ไขพระราชบัญญัติประกันสังคมในสภาผู้แทนราษฎรกลายเป็นประเด็นร้อน เมื่อที่ประชุมลงมติรับหลักการร่างกฎหมาย 4 ฉบับ จากทั้งหมด 5 ฉบับ โดยมีเพียงร่างที่เสนอโดย นางสาวรักชนก ศรีนอก สส.พรรคประชาชน ที่ไม่ได้รับความเห็นชอบในวาระแรก
ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่แนวทางปฏิรูป โดยร่างส่วนใหญ่เน้นเพิ่มสิทธิประโยชน์และปรับปรุงระบบเดิม ขณะที่ร่างรักชนกเสนอเปลี่ยนสถานะสำนักงานประกันสังคมจากส่วนราชการสังกัดกระทรวงแรงงาน เป็นหน่วยงานของรัฐที่มีฐานะนิติบุคคลและไม่อยู่ในระบบราชการ
ร่างที่ผ่านหลักการประกอบด้วยร่างของคณะรัฐมนตรี พรรคเพื่อไทย และพรรคประชาชนอีก 2 ฉบับ โดยหนึ่งในร่างพรรคประชาชนที่เสนอโดยนายสหัสวัต คุ้มคง เน้นลดเพดานงบบริหารสำนักงานประกันสังคมจาก 10% เหลือไม่เกิน 4% พร้อมเพิ่มการเปิดเผยข้อมูลการประชุมและผลตอบแทนการลงทุนรายไตรมาส
หัวใจของร่างกฎหมายฉบับนี้คือการเปลี่ยนโครงสร้างอำนาจบริหารกองทุน ได้แก่
- แยกสำนักงานประกันสังคมออกจากระบบราชการ เพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการบริหารและลงทุน
- ปรับสัดส่วนบอร์ดประกันสังคม จากระบบไตรภาคี 7:7:7 ลดตัวแทนภาครัฐ เพิ่มน้ำหนักเสียงนายจ้างและผู้ประกันตน พร้อมให้กรรมการเลือกประธานกันเอง แทนปลัดกระทรวงแรงงานที่เป็นประธานโดยตำแหน่ง
- สรรหาเลขาธิการจากผู้บริหารมืออาชีพ เปิดโอกาสให้บุคคลที่เชี่ยวชาญด้านการเงิน การลงทุน และสวัสดิการเข้ามาบริหาร ไม่จำกัดเฉพาะข้าราชการ
- เพิ่มอำนาจตรวจสอบและถอดถอนกรรมการ เปิดทางให้ผู้ประกันตนตรวจสอบการทำหน้าที่และถอดถอนกรรมการที่บริหารบกพร่องหรือสร้างความเสียหายต่อกองทุน
ระหว่างอภิปราย รักชนกหยิบยกข้อมูลคาดการณ์ทางคณิตศาสตร์ประกันภัยมาเตือนว่า กองทุนประกันสังคมอาจเผชิญความเสี่ยงเงินหมดภายในปี 2597 หากไม่ปฏิรูประบบบริหาร
ปัจจัยสำคัญคือจำนวนผู้เกษียณที่เพิ่มขึ้น ขณะที่แรงงานรุ่นใหม่ซึ่งจ่ายเงินสมทบมีแนวโน้มลดลงตามอัตราการเกิด
อย่างไรก็ตาม ปี 2597 เป็นตัวเลขคาดการณ์ความเสี่ยงที่ถูกนำมาอ้างในการอภิปราย ไม่ใช่ข้อสรุปว่ากองทุนจะหมดเงินในปีดังกล่าวอย่างแน่นอน
ประเด็นขัดแย้งไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะรายละเอียดกฎหมาย เมื่อรักชนกเรียกร้องให้พรรคเพื่อไทยและพรรคภูมิใจไทยสนับสนุนแนวคิดนำประกันสังคมออกจากระบบราชการ โดยอ้างว่าเป็นนโยบายที่พรรคการเมืองเคยประกาศระหว่างหาเสียง
การอภิปรายมีการใช้คำว่า “ตลบแตลง” และ “ตระบัดสัตย์” จนประธานในที่ประชุมทักท้วง โดยรักชนกยอมถอนคำแรก แต่ไม่ถอนคำหลัง
ด้านฝ่ายที่ไม่เห็นชอบยกข้อกังวลเรื่องการโอนย้ายบุคลากร การเปลี่ยนผ่านระบบบริหารเงินกองทุน ความแตกต่างด้านหลักการกับร่างอื่น และความเสี่ยงที่กลุ่มการเมืองอาจเข้าครอบงำบอร์ด
ผลลงมติทำให้ร่างรักชนกสิ้นสุดการพิจารณาในวาระแรก ขณะที่ร่างอีก 4 ฉบับเดินหน้าสู่กระบวนการพิจารณาต่อไป
โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่การปรับปรุงสิทธิประโยชน์ ความโปร่งใสด้านงบประมาณ และประสิทธิภาพการบริหารกองทุนจะถูกผลักดันได้มากเพียงใด
ส่วนการแยกสำนักงานประกันสังคมออกจากระบบราชการยังเป็นประเด็นที่มีความเห็นแตกต่างกัน และกลายเป็นคำถามทางการเมืองว่า ใครควรมีอำนาจตัดสินใจบริหารเงินประกันสังคม ระหว่างภาครัฐกับผู้จ่ายเงินสมทบที่เป็นเจ้าของกองทุน







