ออมสิน เปิดสูตรติดตั้ง "โซลาร์เซลล์ภาคประชาชน" บ้านแบบไหนคุ้ม-ไม่คุ้ม

โครงการ "โซลาร์เซลล์ภาคครัวเรือน" ของรัฐบาลกำลังได้รับความสนใจ เพราะนอกจากช่วยส่งเสริมพลังงานสะอาดและเพิ่มความมั่นคงด้านพลังงานแล้ว ยังเปิดทางให้ประชาชนติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์เพื่อลดค่าไฟในระยะยาว แต่คำถามสำคัญคือ ลงทุนแล้วคุ้มแค่ไหน และต้องใช้เงินเท่าไร?

 

เมื่อค่าไฟเป็นภาระประจำทุกเดือน การที่รัฐบาลจับมือกับธนาคารเฉพาะกิจของรัฐ อย่าง "ธนาคารออมสิน" เปิดให้ประชาชนกู้เงินเพื่อติดตั้งโซลาร์เซลล์ได้ 100% โดยไม่ต้องจ่ายเงินก้อนแรก จึงเป็นทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับครัวเรือนที่ต้องการลดค่าใช้จ่าย

 

อย่างไรก็ตาม ไม่ต้องควักเงินก้อนแรกไม่ได้แปลว่า "ติดตั้งฟรี" เพราะยังมีภาระผ่อนชำระสินเชื่อ คำถามคือ เงินที่ประหยัดได้จากค่าไฟจะครอบคลุมค่างวดหรือไม่ และเมื่อผ่อนครบแล้ว จะช่วยให้ครัวเรือนมีเงินเหลือเพิ่มขึ้นคุ้มกับเงินที่ลงทุนไปแค่ไหน

 

 

นายทรงพล ชีวะปัญญาโรจน์ ผู้อำนวยการธนาคารออมสิน ได้อธิบายถึงแนวทางสินเชื่อและตัวเลขความคุ้มค่าของโครงการไว้อย่างน่าสนใจ เพื่อฉายให้เห็นภาพว่า "บ้านที่มีพฤติกรรมใช้ไฟแบบใดเหมาะกับการติดตั้ง และก่อนตัดสินใจควรพิจารณาค่าใช้จ่ายอะไรบ้าง"

 

1. กู้ 100% ไม่ต้องจ่ายเงินก้อนแรก แต่ต้องผ่อนเท่าไร?

สำหรับการติดตั้งโซลาร์เซลล์ขนาด 5 กิโลวัตต์ (kW) ซึ่งเป็นขนาดระบบที่ใช้เป็นตัวอย่างในการคำนวณ มีราคาติดตั้งประมาณ 140,000 บาท โดยโครงสร้างเงินทุนประกอบด้วยเงินสนับสนุนจากภาครัฐ 50,000 บาท และเงินกู้จากธนาคารของรัฐอีก 90,000 บาท

 

เงินสนับสนุน 50,000 บาทเป็นส่วนช่วยลดภาระค่าติดตั้งของประชาชน ขณะที่เงินส่วนที่เหลือสามารถขอสินเชื่อจากธนาคารที่เข้าร่วมโครงการ เช่น ธนาคารออมสิน ธนาคารอาคารสงเคราะห์ และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร โดยมีระยะเวลาผ่อนชำระตามเงื่อนไขสินเชื่อ

 

จุดสำคัญคือ แม้ประชาชนไม่ต้องเตรียมเงินสดก้อนใหญ่ในวันติดตั้ง แต่ยังต้องรับผิดชอบการชำระหนี้ตามสัญญา ดังนั้น ก่อนตัดสินใจควรคำนวณทั้งเงินที่ประหยัดได้จากการใช้ไฟฟ้าที่ผลิตเอง ค่างวดสินเชื่อ และค่าใช้จ่ายอื่นที่อาจเกิดขึ้น ไม่ควรมองเฉพาะวงเงินกู้หรือเงินสนับสนุนจากรัฐบาลเท่านั้น

 

 

2. บ้านแบบไหนติดโซลาร์เซลล์แล้วคุ้ม?

ปัจจัยสำคัญที่กำหนดความคุ้มค่าของโซลาร์เซลล์ไม่ได้อยู่ที่ขนาดแผงหรือวงเงินสินเชื่อเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่พฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าของแต่ละครัวเรือนด้วย เพราะระบบผลิตไฟฟ้าได้มากในช่วงกลางวันที่มีแสงแดด หากบ้านไม่มีคนอยู่และแทบไม่ได้ใช้ไฟในช่วงดังกล่าว ไฟที่ผลิตได้ก็อาจเหลือส่งเข้าระบบ แทนที่จะนำมาใช้ลดค่าไฟภายในบ้าน

 

กลุ่มที่มีโอกาสใช้ประโยชน์จากโซลาร์เซลล์ได้มาก

• บ้านที่มีคนอยู่ในช่วงกลางวัน เช่น มีผู้สูงอายุ เด็กเล็ก หรือมีสมาชิกทำงานที่บ้าน
• บ้านที่ใช้ไฟฟ้าช่วงกลางวันเป็นประจำ เช่น เปิดเครื่องปรับอากาศ ตู้เย็น ตู้แช่ หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าหลายชนิด
• ร้านค้าหรือกิจการขนาดเล็กที่เปิดให้บริการในช่วงกลางวัน
• บ้านที่มีหลังคาแข็งแรง รับแสงแดดได้ดี และไม่มีเงาจากอาคารหรือต้นไม้บังแผงมากเกินไป

 

กลุ่มที่ควรพิจารณาให้รอบคอบก่อนติดตั้ง

• บ้านที่สมาชิกออกไปทำงานนอกบ้านเกือบตลอดวัน และกลับมาใช้ไฟฟ้าหนักในช่วงกลางคืน
• บ้านที่มีค่าไฟไม่สูงมาก จนปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตได้อาจไม่คุ้มกับภาระสินเชื่อ
• บ้านเช่าหรือบ้านที่มีแผนย้ายที่อยู่ในระยะไม่กี่ปี
• บ้านที่หลังคาไม่แข็งแรง ต้องซ่อมแซมก่อนติดตั้ง หรือมีเงาบังแสงแดดเป็นเวลานาน

 

ดังนั้น การดูเพียงยอดค่าไฟรายเดือนอาจยังไม่เพียงพอ ควรพิจารณาด้วยว่าใช้ไฟช่วงเวลาใด และสามารถนำไฟฟ้าที่ผลิตได้มาใช้เองมากน้อยแค่ไหน เพราะยิ่งใช้ไฟที่ผลิตได้เองมาก ก็ยิ่งลดการซื้อไฟจากระบบได้มากตามไปด้วย

 

 

3. เปิดตัวเลขประหยัดค่าไฟ 25 ปี บ้านจ่ายเดือนละ 4,000 บาทเหลือเท่าไร?

เพื่อให้เห็นภาพความคุ้มค่า มีการยกตัวอย่างครัวเรือนที่มีค่าไฟเดิมประมาณ 4,000 บาทต่อเดือน โดยแบ่งการคำนวณออกเป็น 3 ช่วงเวลา ได้แก่ ช่วงผ่อนสินเชื่อ 7 ปีแรก ช่วงหลังผ่อนหมดแต่ยังมีรายได้จากการขายไฟส่วนเกิน และช่วงที่สิ้นสุดสัญญารับซื้อไฟ

 

ช่วงที่ 1 ปีที่ 1-7 : ระหว่างผ่อนสินเชื่อ

• ค่าไฟที่ประหยัดจากการผลิตไฟฟ้าใช้เอง ประมาณ 1,176 บาทต่อเดือน
• รายได้จากการขายไฟส่วนเกิน ประมาณ 792 บาทต่อเดือน
• ค่างวดสินเชื่อประมาณ 1,169 บาทต่อเดือน
• ค่าไฟที่ต้องจ่ายหลังนำรายการต่าง ๆ มาคำนวณ ประมาณ 3,201 บาทต่อเดือน
• ประหยัดสุทธิเมื่อเทียบกับค่าไฟเดิมประมาณ 799 บาทต่อเดือน

 

ช่วงที่ 2 ปีที่ 8-20 : ผ่อนสินเชื่อหมดแล้ว

• เมื่อชำระสินเชื่อครบ 7 ปี ภาระค่างวดจะหมดไป แต่ยังมีการประหยัดค่าไฟจากการผลิตไฟฟ้าใช้เอง และมีรายได้จากการขายไฟส่วนเกินตามเงื่อนไขสัญญา
• ค่าไฟที่ต้องจ่ายประมาณ 2,032 บาทต่อเดือน
• ประหยัดเมื่อเทียบกับค่าไฟเดิมประมาณ 1,968 บาทต่อเดือน

 

ช่วงที่ 3 ปีที่ 21-25 : หลังสิ้นสุดสัญญารับซื้อไฟ

• แม้สิ้นสุดระยะเวลารับซื้อไฟส่วนเกินแล้ว ระบบโซลาร์เซลล์ยังสามารถผลิตไฟฟ้าเพื่อใช้ภายในบ้านได้ หากอุปกรณ์ยังอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน
• ประหยัดค่าไฟจากการผลิตไฟฟ้าใช้เองประมาณ 1,176 บาทต่อเดือน
• ไม่มีรายได้จากการขายไฟส่วนเกินตามสัญญาที่สิ้นสุดลง

 

จากตัวอย่างดังกล่าว มีการประเมินว่า ตลอดระยะเวลาการใช้งาน 25 ปี ครัวเรือนอาจประหยัดค่าใช้จ่ายสะสมได้ประมาณ 445,000 บาท โดยในช่วง 20 ปีแรกซึ่งยังอยู่ในระยะเวลารับซื้อไฟ ประหยัดได้มากกว่า 370,000 บาท

 

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้เป็นเพียงประมาณการภายใต้สมมติฐานที่กำหนด ไม่ใช่ผลประหยัดที่ทุกบ้านจะได้รับเท่ากัน ความคุ้มค่าจริงขึ้นอยู่กับปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตได้ สัดส่วนการใช้ไฟช่วงกลางวัน ค่าไฟในแต่ละช่วงเวลา เงื่อนไขการรับซื้อไฟ อัตราดอกเบี้ย และค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษาระบบด้วย

 

เคลียร์เรื่องแบงก์การันตี ผู้รับเหมาต้องใช้เงินค้ำประกันเท่าไร?

อีกประเด็นที่เกี่ยวข้องกับโครงการคือหลักประกันของผู้รับเหมาหรือผู้ติดตั้งโซลาร์เซลล์ ซึ่งเป็นเงื่อนไขที่ต้องการสร้างความมั่นใจว่าผู้ประกอบการจะดำเนินงานติดตั้งและดูแลระบบตามข้อกำหนด

 

ข้อมูลที่ได้รับระบุว่ามีหลักประกัน 2 ส่วน ได้แก่

1. หลักประกันงานติดตั้ง 50,000 บาท ใช้รับประกันการดำเนินงานให้แล้วเสร็จตามกำหนดและเงื่อนไขของโครงการ โดยต้องตรวจสอบรายละเอียดการคืนหลักประกันเมื่อส่งมอบงานและเชื่อมต่อระบบเรียบร้อยแล้ว
2. หลักประกันการดูแลรักษา 10,000 บาท ใช้รับประกันภาระการดูแลระบบตามระยะเวลาและเงื่อนไขที่กำหนด

 

สำหรับผู้ประกอบการ ไม่จำเป็นต้องนำเงินสดไปวางเป็นหลักประกันทั้งหมด หากสามารถใช้หนังสือค้ำประกันจากธนาคาร (Bank Guarantee) ได้ โดยมีค่าธรรมเนียมตามอัตราที่ธนาคารกำหนด ซึ่งข้อมูลเบื้องต้นระบุไว้ที่ประมาณ 0.5–1% ต่อปี

 

นอกจากนี้ ยังมีแนวทางสนับสนุนผู้ประกอบการรายย่อยผ่านมาตรการลดหรือยกเว้นค่าธรรมเนียมบางส่วน เพื่อช่วยลดต้นทุนการเข้าร่วมโครงการ โดยเฉพาะกลุ่ม SMEs ที่อาจมีข้อจำกัดด้านเงินทุนหมุนเวียน

 

ก่อนติดตั้ง ต้องคิดให้ครบมากกว่าแค่ค่าไฟที่ลดลง

โซลาร์เซลล์อาจช่วยลดค่าไฟในระยะยาวได้ แต่การตัดสินใจติดตั้งควรเริ่มจากการสำรวจพฤติกรรมการใช้ไฟของบ้าน ตรวจสอบความพร้อมของหลังคา เปรียบเทียบต้นทุนติดตั้ง และคำนวณภาระผ่อนชำระให้สอดคล้องกับเงินที่ประหยัดได้จริง

 

เพราะหัวใจของความคุ้มค่าไม่ใช่แค่การได้ติดตั้งโดยไม่ต้องจ่ายเงินก้อนแรก แต่คือการทำให้ไฟฟ้าที่ผลิตได้ถูกนำมาใช้ประโยชน์สูงสุด และไม่สร้างภาระหนี้เกินกำลังของครัวเรือนในระยะยาว