เปิด 3 นวัตกรรม Medical AI สัญชาติไทย เตรียมทดสอบในรพ.รัฐ!

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ร่วมกับกระทรวงสาธารณสุข เตรียมนำ 3 นวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ทางการแพทย์ฝีมือคนไทย จากเครือข่าย Medical AI Consortium ไปทดสอบและประเมินผลในโรงพยาบาลของรัฐ เพื่อผลักดันผลงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยไปสู่การใช้งานในระบบบริการสุขภาพจริง

 

สำหรับโรงพยาบาลนำร่อง ได้แก่ โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า จังหวัดนนทบุรี และโรงพยาบาลพระปกเกล้า จังหวัดจันทบุรี โดยทั้งสามนวัตกรรมจะดำเนินการในเชิงวิจัยและผ่านกระบวนการประเมินรับรองที่เกี่ยวข้อง ก่อนพิจารณาขยายผลไปยังสถานพยาบาลแห่งอื่น

 

 

3 นวัตกรรม Medical AI ฝีมือคนไทย

 

1. AI ตรวจจับกระดูกสะโพกหัก

AI for Hip Fracture Detection เป็นระบบปัญญาประดิษฐ์สำหรับตรวจจับกระดูกสะโพกหักจากภาพเอกซเรย์ พัฒนาโดยคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

ระบบจะช่วยวิเคราะห์และระบุตำแหน่งที่สงสัยว่ามีกระดูกสะโพกหัก เพื่อสนับสนุนการอ่านภาพของแพทย์ ช่วยให้ค้นพบความผิดปกติได้รวดเร็วขึ้น โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้ป่วยที่ต้องได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

 

2. AI คัดกรองมะเร็งตับด้วยอัลตราซาวด์

LiverSound เป็นระบบปัญญาประดิษฐ์ที่ช่วยคัดกรองมะเร็งตับจากภาพอัลตราซาวด์ พัฒนาโดยคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ หรือเนคเทค สวทช.

ระบบได้รับการพัฒนาเพื่อช่วยค้นหาความผิดปกติจากภาพอัลตราซาวด์ตับ สนับสนุนกระบวนการคัดกรองและช่วยให้ผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงเข้าสู่การตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมได้เร็วขึ้น

 

3. AI วิเคราะห์ภาพเอกซเรย์ทรวงอก

RAMAAI CXR Solution เป็นระบบช่วยตรวจคัดกรองความผิดปกติจากภาพเอกซเรย์ทรวงอก พัฒนาโดยคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

ระบบทำหน้าที่สนับสนุนบุคลากรทางการแพทย์ในการอ่านภาพเอกซเรย์ทรวงอก ช่วยชี้ตำแหน่งหรือความผิดปกติที่ควรพิจารณาเพิ่มเติม เพิ่มประสิทธิภาพในการคัดกรองผู้ป่วย โดยเฉพาะในสถานพยาบาลที่มีจำนวนผู้รับบริการสูงหรือมีบุคลากรเฉพาะทางจำกัด

 

แบบจำลอง AI ที่ผ่านการประเมินและรับรองจะได้รับการพิจารณาเชื่อมต่อกับ MOPH Digital Health Services และแพลตฟอร์มต่าง ๆ ของกระทรวงสาธารณสุข เพื่อเปิดทางให้โรงพยาบาลเข้าถึงและใช้เครื่องมือร่วมกันได้อย่างเป็นระบบ

 

อย่างไรก็ตาม AI ทั้งสามระบบมีบทบาทเป็นเครื่องมือช่วยสนับสนุนการทำงานของบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ได้ทำหน้าที่วินิจฉัยหรือทดแทนการตัดสินใจของแพทย์โดยอัตโนมัติ

 

 

Medical AI Consortium คืออะไร

Medical AI Consortium คือเครือข่ายความร่วมมือเพื่อพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ทางการแพทย์ของประเทศไทย เชื่อมหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญด้านการแพทย์ เทคโนโลยี งานวิจัย และระบบบริการสุขภาพ ทั้งมหาวิทยาลัย โรงเรียนแพทย์ สถาบันวิจัย โรงพยาบาล และหน่วยงานภาครัฐ

 

เครือข่ายทำหน้าที่เชื่อมกระบวนการพัฒนา Medical AI ตั้งแต่การนำโจทย์จากแพทย์และโรงพยาบาลมาพัฒนาเป็นงานวิจัย การจัดเตรียมและกำกับดูแลข้อมูล การพัฒนาแบบจำลอง AI การทดสอบประสิทธิภาพ ไปจนถึงการประเมินมาตรฐานและผลักดันให้เทคโนโลยีเข้าสู่ระบบบริการสุขภาพ

 

หน่วยงานในเครือข่ายประกอบด้วย เนคเทค สวทช. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล สำนักดิจิทัลการแพทย์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ตลอดจนมหาวิทยาลัยและหน่วยงานพันธมิตร

 

เป้าหมายสำคัญคือการลดการพัฒนาที่ซ้ำซ้อน เปิดทางให้หน่วยงานต่าง ๆ ใช้ทรัพยากรและโครงสร้างพื้นฐานร่วมกัน และช่วยให้นวัตกรรมที่ได้มาตรฐานสามารถเดินทางจากห้องวิจัยไปสู่การใช้งานในโรงพยาบาลได้เร็วขึ้น

 

 

กรอบความร่วมมือ 3 ปี มีอะไรบ้าง

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวว่า ความร่วมมือครั้งนี้มีกรอบระยะเวลา 3 ปี ครอบคลุมการดำเนินงานสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ ความร่วมมือระหว่างกระทรวง อว. และกระทรวงสาธารณสุขในครั้งนี้ มีกำหนดระยะเวลา 3 ปี ครอบคลุมการดำเนินงานหลักสามด้าน ได้แก่

 

1. เชื่อมโยงและยกระดับข้อมูลสุขภาพ
พัฒนามาตรฐานข้อมูลและการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงาน เพื่อให้บริการสุขภาพดิจิทัลมีความต่อเนื่องและสามารถนำข้อมูลไปใช้พัฒนา AI ได้ภายใต้หลักธรรมาภิบาล

 

2. วิจัยและผลักดัน Medical AI สู่การใช้งานจริง
เชื่อมโจทย์จากระบบบริการสุขภาพกับมหาวิทยาลัย โรงเรียนแพทย์ และสถาบันวิจัย พร้อมนำเครื่องมือ AI เข้าสู่กระบวนการทดสอบ ประเมิน รับรอง และขยายผล

 

3. พัฒนาและใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วมกัน
สนับสนุนทรัพยากรประมวลผล GPU ระบบคอมพิวเตอร์สมรรถนะสูงหรือ HPC ห้องปฏิบัติการทดสอบซอฟต์แวร์ และแพลตฟอร์มดิจิทัลที่จำเป็นต่อการพัฒนาและให้บริการ AI

 

กระทรวง อว. จะสนับสนุนงานวิจัย การพัฒนากำลังคน โครงสร้างพื้นฐาน และกลไกสำหรับซอฟต์แวร์ AI ในฐานะเครื่องมือแพทย์ หรือ AI-SaMD รวมถึงเอกสารแม่แบบและมาตรฐานที่ช่วยให้ผู้พัฒนานำผลงานเข้าสู่กระบวนการรับรองได้อย่างเป็นระบบ

 

นอกจากนี้ ยังครอบคลุมการสนับสนุนทุนวิจัย การพัฒนากำลังคนด้าน AI ทรัพยากรประมวลผล GPU ระบบคอมพิวเตอร์สมรรถนะสูงหรือ HPC และเครือข่ายความร่วมมือกับต่างประเทศ ตลอดจนการพัฒนากระบวนการพิจารณาจริยธรรมการวิจัยให้เหมาะสมกับงาน Medical AI

 

 

เชื่อมโจทย์จากโรงพยาบาลสู่งานวิจัย

ด้าน นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รมว.กระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า กระทรวงสาธารณสุขจะนำโจทย์จากระบบบริการ ข้อมูลสุขภาพ มาตรฐาน โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล บุคลากร และเครือข่ายสถานพยาบาลทั่วประเทศมาเชื่อมกับกระบวนการวิจัยและพัฒนา เพื่อให้เทคโนโลยีที่สร้างขึ้นตอบโจทย์การใช้งานจริงและสามารถขยายผลได้อย่างยั่งยืน

 

กระทรวงสาธารณสุขจะกำหนดสถานพยาบาลสำหรับการวิจัยและทดสอบ จัดลำดับความสำคัญของโจทย์ทางคลินิกและการบริหารจัดการ รวมถึงสนับสนุนการนำผลงาน Digital Health และ AI ที่ผ่านการประเมินและรับรองแล้วไปประยุกต์ใช้ผ่าน MOPH Digital Health Services และแพลตฟอร์มของกระทรวงตามความเหมาะสม

 

การดำเนินงานจะมีการกำหนดมาตรฐานการเชื่อมต่อ รูปแบบการให้บริการ และแนวทางแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงาน เพื่อให้สถานพยาบาลและบุคลากรทางการแพทย์ใช้เทคโนโลยีได้อย่างมีมาตรฐาน ปลอดภัย และสอดคล้องกับบริบทของระบบสุขภาพไทย

 

 

 

จัดตั้งคณะกรรมการทำงานร่วมกัน

การดำเนินงานทั้งหมดจะให้ความสำคัญกับจริยธรรมการวิจัย การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ธรรมาภิบาลข้อมูล และความมั่นคงปลอดภัย โดยกำหนดวัตถุประสงค์ ขอบเขต และสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลอย่างชัดเจน รวมทั้งแยกข้อมูลที่ใช้ให้บริการออกจากข้อมูลที่นำไปใช้ในการวิจัย

 

ทั้งนี้ จะมีการจัดตั้งคณะกรรมการอำนวยการร่วมและคณะทำงาน พร้อมจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี เพื่อติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง โดยตั้งเป้าช่วยให้ระบบสุขภาพไทยตรวจพบโรคได้เร็วและแม่นยำขึ้น ลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ขั้นสูง และทำให้นวัตกรรมที่พัฒนาจากองค์ความรู้ของคนไทยสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงทั่วประเทศ