จับตา "Triple G" อีกก้าวของยาโรคอ้วน

เมื่อสิบกว่าปีก่อน ยารักษาโรคอ้วนมักถูกมองว่าเป็นเรื่อง “ความสวยงาม” เป็น “ตัวช่วยระยะสั้น" ผลลัพธ์ไม่มากพอ และมีคำถามเรื่องความปลอดภัย

แต่การมาถึงของยาในกลุ่ม GLP-1 ที่กลายเป็นจุดเปลี่ยนของ “ยาลดน้ำหนัก” ณ ปัจจุบันนี้คือตัวเปลี่ยนเกมสำคัญ

ถึงขั้น WHO ออกแนวทางระดับโลกฉบับแรกเกี่ยวกับการใช้ยากลุ่ม GLP-1 เพื่อรักษาโรคอ้วนระยะยาวในผู้ใหญ่ ในปี 2568

 

บริษัทยายักษ์ใหญ่ระดับโลก ต่างลงมาเล่นในสนามการทดลองยาชนิดนี้ ไม่ใช่แค่เพราะยาลดความอ้วนได้ แต่เป็นเพราะมุมมองต่อ “ความอ้วน” ได้เปลี่ยนเป็น “โรคอ้วน”

ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรค NCDs (โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง) ที่กลายเป็นโรคที่คุกคามสุขภาพของคนทั่วโลกอันดับต้นๆ ทั้งเบาหวานชนิดที่ 2 โรคหัวใจและหลอดเลือด และมะเร็งบางประเภท

 

จากสถิติระบุว่า

• ในปี 2022 ประชากรโลก 1 ใน 8 คน หรือมากกว่า 1,000 ล้านคน กำลังอยู่กับโรคอ้วน 
• ในจำนวนนี้เป็นผู้ใหญ่กว่า 890 ล้านคน ขณะที่อัตราโรคอ้วนในผู้ใหญ่ทั่วโลกเพิ่มขึ้นมากกว่า 2 เท่านับจากปี 1990 ส่วนในวัยรุ่นเพิ่มขึ้นถึง 4 เท่า
• ส่วนโรคไม่ติดต่อเรื้อรังคร่าชีวิตผู้คนอย่างน้อย 43 ล้านคนในปี 2021 คิดเป็นประมาณ 75% ของการเสียชีวิตทั่วโลกที่ไม่เกี่ยวข้องกับการระบาดใหญ่

 

ตัวเลขเหล่านี้ช่วยอธิบายว่าเหตุใดการแข่งขันพัฒนายาโรคอ้วนจึงกำลังขยายตัวไปสู่การรักษาโรคเมตาบอลิกและโรคร่วม ซึ่งมีตลาดใหญ่กว่าแค่ “ความอ้วน”

 

 

 

 

การพัฒนายาลดความอ้วนในปัจจุบันจึงแข่งขันกันสูง และไม่จบที่ GLP-1 (ปากกาลดน้ำหนัก GLP-1)  วันนี้วงการกำลังจับตา “Triple G”  ที่กำลังขยับจากความเป็นไปได้ในห้องทดลองเข้าใกล้การนำมาใช้รักษาจริงมากขึ้น

(หมายเหตุ : ปัจจุบันยาในหมวด Triple G ยังอยู่ในขั้นตอนวิจัยและพัฒนา ยังไม่ได้ผ่านการรับรอง FDA และวางขายเชิงพาณิชย์แต่อย่างใด)

 

 

Triple G คืออะไร

GLP-1 ที่คนทั่วไปคุ้นเคยตอนนี้ จะช่วยเพิ่มการหลั่งอินซูลินตามระดับน้ำตาล ชะลอการเคลื่อนอาหารออกจากกระเพาะ และส่งสัญญาณอิ่ม

แต่ Triple G มีเพิ่มมาอีก 2 ส่วนที่สำคัญ ได้แก่

• GIP ช่วยให้ร่างกายจัดการน้ำตาลและสารอาหารหลังมื้ออาหารได้ดีขึ้น และ
• Glucagon เกี่ยวข้องกับการนำพลังงานที่สะสมไว้ออกมาใช้  และอาจช่วยเพิ่มการใช้พลังงานของร่างกาย แต่โดยธรรมชาติ glucagon สามารถเพิ่มระดับน้ำตาลในเลือดได้ด้วย รวมถึงกระบวนการเผาผลาญไขมันในตับ 

 

ยารุ่นก่อนบางชนิดออกฤทธิ์เพียงหนึ่งหรือสองตัว แต่ Triple G พยายามรวมทั้งสามอย่างไว้ในตัวเดียว

 

นักวิจัยสนใจว่าแนวทางนี้อาจช่วยดูแล “ปัญหาเมตาบอลิก” หรือ ปัญหาเกี่ยวการควบคุมน้ำตาล ไขมัน และการใช้พลังงานของร่างกาย  ได้กว้างกว่าการมุ่งลดความอยากอาหารหรือลดน้ำหนักเพียงอย่างเดียวหรือไม่  ซึ่งย่อมจะมีผลต่อสุขภาพ ยกตัวอย่างเช่น

• น้ำตาลในเลือดสูงหรือเบาหวานชนิดที่ 2
• ภาวะดื้อต่ออินซูลิน
• ไขมันในเลือดผิดปกติ
• ไขมันสะสมในตับ
• ความดันโลหิตสูง
• โรคอ้วนและไขมันสะสมรอบอวัยวะภายใน

ฯลฯ

อย่างไรก็ตาม ย้ำอีกครั้งหนึ่งว่ายากลุ่มนี้ยังต้องผ่านการศึกษาเพื่อยืนยันทั้งประโยชน์และความปลอดภัย

 

 

หลักฐานระยะที่ 3 ของ Retatrutide ตัวเปลี่ยนเกม?

Eli Lilly เป็นบริษัทที่ถือว่านำหน้าในการพัฒนา Triple G โดย Retatrutide เป็นสารทดลองชนิดฉีดสัปดาห์ละครั้ง ซึ่งออกฤทธิ์ต่อ GLP-1, GIP และ Glucagon พร้อมกัน หลังรายงานผลการศึกษาระยะที่ 3 หลายชุด ที่บริษัทออกมาให้ข่าวเมื่อเดือนกรกฎาคม 2569 ว่า

 

ขณะนี้มีข้อมูลเพียงพอสำหรับเตรียมยื่นคำขออนุมัติกับหน่วยงานกำกับดูแล หรือ FDA ภายในไตรมาสแรกของปี 2570 (มกราคม–มีนาคม) เพื่อขออนุมัติใช้ในโรคอ้วน

 

ที่สำคัญคือ ยังมีการศึกษาย่อยในผู้ ที่มีอาการปวดจากข้อเข่าเสื่อม และผู้ที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้นระดับปานกลางถึงรุนแรง

 

บริษัทได้ออกมาเปิดเผยว่า การที่ศึกษา Retatrutide ในผู้ที่มีข้อเข่าเสื่อมและภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เป็นเพราะทั้งสองภาวะมีความเชื่อมโยงกับโรคอ้วนอย่างใกล้ชิด น้ำหนักที่ลดลงอาจช่วยลดแรงกดบนข้อเข่า ขณะที่การลดไขมันบริเวณลิ้นและรอบทางเดินหายใจอาจช่วยให้หายใจระหว่างหลับได้สะดวกขึ้น

 

ตามข้อมูลที่บริษัทเปิดเผย ผู้เข้าร่วมกลุ่มที่ได้ขนาดยาซึ่งให้ผลสูงสุดมีคะแนนอาการปวดเข่าลดลงจากค่าเริ่มต้น 73.1% ขณะที่ดัชนีจำนวนครั้งของการหยุดหายใจหรือหายใจแผ่วต่อชั่วโมงลดลงจากค่าเริ่มต้น 60.6% ตัวเลขดังกล่าวไม่ใช่สัดส่วนผู้ป่วยที่หายจากโรค และยังไม่ใช่หลักฐานว่ายามีผลเช่นเดียวกันในผู้ใช้ทุกคน

 

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเหล่านี้เป็นผลจากการศึกษาของบริษัท ยายังไม่ได้รับอนุมัติ และยังต้องผ่านการประเมินทั้งประโยชน์ ความปลอดภัย และข้อบ่งใช้จากหน่วยงานกำกับดูแล

 

อีกทั้ง ยังมีข้อกังวลเรื่องอาการไม่พึงประสงค์ เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินอาหาร เช่น คลื่นไส้ ท้องเสีย ท้องผูก และอาเจียน ขณะที่อัตราหยุดยาเนื่องจากอาการไม่พึงประสงค์มีแนวโน้มสูงขึ้นในบางกลุ่มที่ได้รับยาขนาดสูง ซึ่งสำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า “ยังเร็วเกินไปที่จะสรุปว่ายานี้จะเข้ามาแทนการรักษาที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน”

 

ทั้งนี้ ไม่ใช่แค่ Eli Lilly เพียงบริษัทเดียว บริษัทยารายใหญ่อย่าง Novo Nordisk, Amgen, Roche และความร่วมมือระหว่าง Boehringer Ingelheim กับ Zealand Pharma ก็กำลังพัฒนายาโรคอ้วนรุ่นใหม่ที่ใช้กลไกแตกต่างกัน อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ยาของทุกบริษัทจะจัดเป็น Triple G

 

 

 

คำถามที่ยังต้องตอบ

ก่อนเรียก Triple G ว่ามาตรฐานใหม่ ยังมีคำถามหลายอย่างที่ควรต้องติดตามต่อ เช่น ความปลอดภัยระยะยาว ผลลัพธ์เหนือกว่าตัวที่มีอยู่ปัจจุบันมากน้อยเพียงใด และประโยชน์ต่อโรคร่วมจะคงอยู่เพียงใดเมื่อปรับลดหรือหยุดยา จะรักษามวลกล้ามเนื้อและภาวะโภชนาการได้อย่างไร และที่สำคัญคือราคากับกำลังการผลิตจะทำให้ผู้ป่วยที่ต้องการจริงเข้าถึงได้หรือไม่

Triple G น่าจับตา อย่างที่เกริ่นแต่แรกว่า ความหมายที่แท้จริงไม่ใช่ตัวเลขน้ำหนักลดหลักเดียว แต่น่าจับตายาเหล่านี้หากมันสามารถพิสูจน์ผลต่อหัวใจ ตับ ไต ข้อ การทำหน้าที่ และคุณภาพชีวิต พร้อมความปลอดภัยและการเข้าถึงที่ยอมรับได้  ซึ่งจะต้องได้รับการพิสูจน์ต่อไป.