ยักษ์ใหญ่ AI จี้สหรัฐล็อกกฎหมาย “ยีนสังเคราะห์” หวั่นสร้างไวรัสอันตราย กระทบความมั่นคงสาธารณสุข

ความเสี่ยงของปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI คนส่วนใหญ่มักนึกถึงเรื่องการแย่งงาน ข้อมูลส่วนบุคคลรั่วไหล หรือการสร้างข่าวปลอม แต่ในโลกนโยบายความมั่นคงระดับสากลขณะนี้ ประเด็นได้ขยับไปสู่ เรื่องของ “สาธารณสุข”

 

 

สำนักข่าวรอยเตอร์  รายงานความเคลื่อนไหวครั้งประวัติศาสตร์ในวอชิงตัน ตั้งแต่ปลายปีที่แล้ว ( 12 ธันวาคม 2025) เมื่อกลุ่มพันธมิตรผู้บริหารระดับสูงจากบริษัท AI ทรงอิทธิพลที่สุดของโลก นำโดย แซม อัลต์แมน (Sam Altman) จาก OpenAI, ดาริโอ อะโมเด (Dario Amodei) จาก Anthropic และ เดมิส ฮัสซาบิส (Demis Hassabis) จาก Google DeepMind ได้ยื่นจดหมายเปิดผนึกส่งตรงถึงสภาคองเกรสสหรัฐฯ พร้อมเดินสายเข้าพบเจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวและสมาชิกรัฐสภา เพื่อเรียกร้องให้มีการผ่านร่างกฎหมาย "บังคับตรวจสอบคำสั่งซื้อ DNA และ RNA สังเคราะห์ทั่วประเทศ" โดยเปลี่ยนจากระบบสมัครใจให้เป็นข้อบังคับทางกฎหมายอย่างเข้มงวด

 

ล่าสุด สัปดาห์ที่ผ่านมา เกิดความเคลื่อนไหวจากวอชิงตัน ระบุว่ารัฐบาลสหรัฐฯ และสภาคองเกรสกำลังเร่งผลักดันร่างกฎหมายเพื่อ "เปลี่ยนระบบสมัครใจให้เป็นกฎหมายบังคับ" กับบริษัทผู้ผลิตและจำหน่าย DNA และ RNA สังเคราะห์ทั่วประเทศ

 

เป้าหมายสูงสุดของกฎหมายนี้ คือการบังคับให้บริษัทผู้ผลิตยีนสังเคราะห์ต้อง "ตรวจสอบประวัติลูกค้าอย่างละเอียด" และ "คัดกรองทุกคำสั่งซื้อ" เพื่อสกัดกั้นไม่ให้ใครก็ตามใช้ AI ออกแบบแล้วสั่งผลิตลำดับพันธุกรรมของเชื้อโรคอันตรายหรืออาวุธชีวภาพได้อีกต่อไป

 

สหรัฐฯ ขยับ ออกคำสั่งประธานาธิบดี กักตัว AI 30 วัน

 

นอกจากนี้ ฝั่งรัฐบาลสหรัฐฯ เองก็เพิ่งประกาศมาตรการเชิงรุกขั้นเด็ดขาด โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ลงนามใน คำสั่งประธานาธิบดี ฉบับใหม่ เพื่อควบคุมความเสี่ยงด้านความมั่นคงจาก AI โดยเฉพาะ

 

ภายใต้คำสั่งนี้ สหรัฐฯ ได้จัดตั้งกรอบการตรวจสอบความปลอดภัยทางไซเบอร์และความมั่นคงแห่งชาติ โดยกำหนดให้บริษัทเทคโนโลยีชั้นนำ ต้องส่งมอบโมเดล AI รุ่นที่ทรงพลังที่สุดให้หน่วยงานความมั่นคง ซึ่งรวมถึงกระทรวงพาณิชย์ กระทรวงความมั่นคงแห่งมาตุภูมิ (DHS) และสำนักงานความมั่นคงแห่งชาติ (NSA) เข้าไปตรวจสอบและทดสอบความปลอดภัยในห้องแล็บปิด เป็นเวลา 30 วันล่วงหน้า ก่อนจะได้รับอนุญาตให้ปล่อยสู่สาธารณะหรือจำหน่ายให้ภาคธุรกิจ

 

มาตรการ "กักตัว 30 วัน" นี้เกิดขึ้นเพื่อประเมินว่า โมเดล AI เหล่านั้นมีความสามารถในการเจาะระบบโครงสร้างพื้นฐาน หรือมี "ความรู้เชิงลึก" ที่สามารถแนะนำวิธีสกัดไวรัส คืนชีพเชื้อโรค หรือหลบเลี่ยงระบบตรวจจับทางชีวภาพให้กับผู้ไม่หวังดีได้หรือไม่ ซึ่งเป็นมาตรการที่เข้มงวดที่สุดเท่าที่เคยมีมา

 

ทำไม AI ถึงกลายมาเป็นกุญแจสำคัญในห้องแล็บ

 

ในอดีตการสร้างหรือตัดแต่งพันธุกรรมเพื่อสร้างไวรัสขึ้นมาใหม่นั้นต้องใช้เงินทุนมหาศาลและนักวิทยาศาสตร์ระดับด็อกเตอร์ แต่ปัจจุบัน รายงานวิจัยชี้ว่า AI สามารถทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยอัจฉริยะ คอยวิเคราะห์โครงสร้างโปรตีน ออกแบบสาย DNA และบอกขั้นตอนการกู้คืนไวรัสจากดีเอ็นเอสังเคราะห์ได้อย่างละเอียด แม้แต่ผู้ที่ไม่มีประสบการณ์สูงในห้องแล็บก็สามารถทำตามได้ง่ายขึ้น

เมื่อเทคโนโลยีนี้มาจับคู่กับ "เครื่องพิมพ์ดีเอ็นเอ" ขนาดเล็กที่ราคาถูกลงเรื่อยๆ ความเสี่ยงจึงไม่ใช่แค่ AI ฉลาดขึ้น แต่คือการที่

 

ใครก็ได้ที่มีอินเทอร์เน็ต อาจเข้าถึงความสามารถในการออกแบบสิ่งมีชีวิตอันตรายได้จากในบ้านของตัวเอง

 

 

ด้วยเหตุนี้ OpenAI จึงเพิ่งประกาศโครงการความร่วมมือพิเศษกับรัฐบาลสหรัฐฯ ในการใช้โมเดล AI สายวิทยาศาสตร์ขั้นสูงเข้ามาช่วยตรวจจับและป้องกันความเสี่ยงทางชีวภาพโดยเฉพาะ

 

 

ย้อนมองบริบทไทย พร้อมหรือยัง?

 

กฎหมายและมาตรการของสหรัฐฯ กำลังจะกลายเป็นแนวทางมาตรฐานใหม่ ที่อุตสาหกรรมชีวภาพทั่วโลกต้องปฏิบัติตาม สำหรับประเทศไทย ซึ่งกำลังเร่งผลักดันอุตสาหกรรมด้าน การแพทย์มูลค่าสูง ภายใต้โครงการจีโนมิกส์ (Genomics Thailand), การแพทย์แม่นยำ (Precision Medicine) และยีนบำบัด (Gene Therapy) ในการรักษาโรคมะเร็ง ประเด็นนี้จึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้

 

คำถามสำคัญที่ท้าทายนโยบายสาธารณสุข และ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ของไทยในปัจจุบันคือ

กฎหมายความปลอดภัยทางชีวภาพของไทยในปัจจุบัน เท่าทันความเร็วของ AI และเครื่องสังเคราะห์ยีนแล้วหรือยัง?
และเรามีกลไกตรวจสอบและคัดกรองการนำเข้า/สั่งซื้อ DNA/RNA สังเคราะห์ภายในประเทศที่รัดกุมพอหรือไม่ ..

แม้หลายคนจะบอกว่าเป็นเรื่องที่จะเกิดขึ้นได้จริงหรือ แต่หลายเหตุการณ์บนโลกที่ผ่านมาก็ย้ำให้ได้เห็นแล้วว่า อะไรก็เกิดขึ้นได้!

 

เพราะการเดินสายล็อบบี้ของผู้นำเทคโนโลยีโลกและคำสั่งเฉียบขาดจากทำเนียบขาวในสัปดาห์นี้ คือสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้า ว่าหลังจากนี้ "วาระความมั่นคงทางสาธารณสุข" กับ "วาระความมั่นคงทางเทคโนโลยี" จะแยกออกจากกันไม่ได้อีกต่อไป