ศาลเปิดระบบ Take It Down สั่งลบภาพ–คลิปลามกออนไลน์ คุ้มครองเหยื่อคุกคามทางเพศ

ศาลยุติธรรมเปิดใช้งานระบบออนไลน์ “Take It Down” อย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 26 มกราคม 2569 นับเป็นครั้งแรกของประเทศไทยที่ประชาชนซึ่งตกเป็นเหยื่อการคุกคามทางเพศบนโลกออนไลน์ สามารถยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งระงับหรือลบข้อมูลลามกจากระบบคอมพิวเตอร์ได้โดยตรง ผ่านระบบบริการออนไลน์ศาลยุติธรรม (CIOS)

นายสุริยัณห์ หงษ์วิไล โฆษกศาลยุติธรรม เปิดเผยว่า มาตรการดังกล่าวเกิดขึ้นภายหลังรัฐสภาแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา เพิ่มความผิดฐานคุกคามทางเพศ และบัญญัติมาตรา 284/4 หรือมาตรการ “Take It Down” เพื่อให้ผู้เสียหายสามารถร้องขอให้ศาลสั่งลบหรือระงับการเผยแพร่ข้อมูลที่มีลักษณะลามกได้โดยไม่ต้องฟ้องคดี ซึ่งกฎหมายมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 30 ธันวาคม 2568

ก่อนหน้านี้ การปิดกั้นหรือระงับข้อมูลออนไลน์เป็นอำนาจของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายคอมพิวเตอร์ และต้องได้รับอนุญาตจากศาลอาญาเท่านั้น ผู้เสียหายไม่สามารถร้องขอได้โดยตรง ส่งผลให้กระบวนการล่าช้า การแก้ไขกฎหมายครั้งนี้จึงถือเป็นการเพิ่มสิทธิให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

สำนักงานศาลยุติธรรมได้พัฒนาระบบ Take It Down ควบคู่กับการพิจารณากฎหมาย โดยประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและผู้ให้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์ เพื่อสร้างเครือข่ายรองรับการปฏิบัติตามคำสั่งศาล ทั้งนี้กำหนดให้ระบบ CIOS เป็นช่องทางหลักในการยื่นคำร้องแบบออนไลน์ ผู้ยื่นไม่จำเป็นต้องเดินทางมาศาล และสามารถดำเนินการได้ด้วยตนเองตลอดเวลา

โฆษกศาลยุติธรรมระบุว่า การยื่นคำร้อง Take It Down มีวัตถุประสงค์เพื่อขอให้ศาลสั่งลบหรือระงับการเผยแพร่ข้อมูลเท่านั้น ไม่สามารถเรียกร้องค่าเสียหายได้ ซึ่งหากประสงค์จะเรียกค่าเสียหายต้องดำเนินคดีแยกต่างหากหรือขอไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง

สำหรับการเข้าใช้งานระบบ CIOS ผู้ยื่นคำร้องต้องพิสูจน์ตัวตนทางดิจิทัลผ่านแอปพลิเคชัน ThaID ของกรมการปกครอง โดยในอนาคตมีแผนขยายไปใช้ระบบพิสูจน์ตัวตนรูปแบบอื่นที่ได้มาตรฐาน เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนมากยิ่งขึ้น

ส่วนวิธีการยื่นคำร้อง สามารถกรอกข้อมูลในระบบซึ่งมีคำแนะนำทุกขั้นตอนว่าต้องกรอกข้อมูลเรื่องอะไรบ้าง เมื่อยืนยันยื่นคำร้องทางระบบแล้วระบบก็จะส่งคำร้องไปให้เจ้าหน้าที่ศาลตรวจสอบ ก่อนนำเสนอผู้พิพากษาเพื่อพิจารณาต่อไปโดยเร็ว ศาลอาจนัดหมายผู้ยื่นคำร้องมาสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมในการไต่สวนก็ได้ตามความจำเป็น โดยกระบวนการทั้งหมดดำเนินการแบบออนไลน์โดยไม่ต้องเดินทางไปที่ศาล เว้นแต่มีความจำเป็นตามที่ศาลเห็นสมควร เมื่อศาลมีคำสั่งแล้วก็จะส่งคำสั่งไปให้ผู้ให้บริการหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ทางระบบออนไลน์เพื่อปฏิบัติตามคำสั่งศาล จึงเป็นกระบวนการแบบอิเล็กทรอนิกส์เต็มรูปแบบที่สะดวกรวดเร็วเพื่อระงับภาพหรือข้อมูลบนออนไลน์ที่ผิดกฎหมายให้ทันท่วงที

ในระยะแรก การยื่นคำร้องออนไลน์จะดำเนินการผ่านศาลอาญาเพียงแห่งเดียว เนื่องจากมีอำนาจพิจารณาคดีได้ทั่วประเทศ ส่วนการยื่นคำร้องแบบเอกสารยังสามารถยื่นต่อศาลยุติธรรมที่มีเขตอำนาจได้ทุกจังหวัดในวันและเวลาราชการตามปกติ.