posttoday
กรมชลประทานประกาศ Big Reset พลิกบทบาทส่งน้ำสู่สร้างรายได้เกษตรกรใช้ดาวเทียม-ข้อมูล เชื่อมตลาดอุตสาหกรรม

กรมชลประทานประกาศ Big Reset พลิกบทบาทส่งน้ำสู่สร้างรายได้เกษตรกรใช้ดาวเทียม-ข้อมูล เชื่อมตลาดอุตสาหกรรม

20 พฤศจิกายน 2569

“วิทยา แก้วมี” กางแผนรื้อระบบบริหารจัดการน้ำ 27.34 ล้านไร่ รับมือโลกรวน-ต้นทุนพุ่ง ปรับเจ้าหน้าที่จากวิศวกรส่งน้ำสู่ผู้เชื่อมโยงตลาด ดันปลูกพืชมูลค่าสูง ย้ำเป้าหมายใหม่ น้ำทุกหยดต้องสร้างมูลค่า ยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตเกษตรกร

KEY

POINTS

  • “วิทยา แก้วมี” กางแผนรื้อระบบบริหารจัดการน้ำ 27.34 ล้านไร่ รับมือโลกรวน-ต้นทุนพุ่ง
  • ปรับเจ้าหน้าที่จากวิศวกรส่งน้ำสู่ผู้เชื่อมโยงตลาด ดันปลูกพืชมูลค่าสูง
  • ย้ำเป้าหมายใหม่ น้ำทุกหยดต้องสร้างมูลค่า ยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตเกษตรกร
     

นายวิทยา แก้วมี อธิบดีกรมชลประทาน เปิดเผยในงานสัมมนา THAILAND AGRI FUTURE 2027 - THE BIG RESET FROM AGRICULTURE TO FUTURE INDUSTRY “พลิกเกษตรไทย สู่อุตสาหกรรมอนาคต” หัวข้อ THAI AGRI : THE BIG RESET รื้อโครงสร้างเกษตรไทย ว่า ภาคการเกษตรไทยกำลังเผชิญโจทย์ใหญ่ที่ต้องเร่งปรับเปลี่ยน โดยเฉพาะปัญหาที่เกษตรกรจำนวนมากยังมีรายได้ไม่มั่นคง

 

ทั้งที่ประเทศไทยมีศักยภาพด้านการเกษตรสูง สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ตัวเกษตรกรเพียงอย่างเดียว แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างและระบบสนับสนุนภาคการเกษตรที่ยังต้องได้รับการปรับปรุง

 

ทั้งนี้ ภาคเกษตรกำลังเผชิญความท้าทายหลายด้าน โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทำให้รูปแบบฝนแปรปรวน บางพื้นที่มีฝนตกหนักถึง 200-300 มิลลิเมตรในช่วงเวลาสั้นๆ ขณะที่บางพื้นที่กลับมีฝนตกน้อย ส่งผลให้เกิดปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งสลับกัน

 

โดยสถานการณ์ปริมาณน้ำในเขื่อนสะท้อนความแตกต่างระหว่างพื้นที่อย่างชัดเจน เขื่อนในภาคกลางและภาคเหนือมีปริมาณน้ำประมาณ 70-80% ของความจุ ขณะที่เขื่อนในภาคอีสานหลายแห่งมีน้ำอยู่เพียงกว่า 50%

 

นอกจากนี้ เกษตรกรยังต้องรับมือกับต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ทั้งราคาน้ำมัน ความผันผวนของราคาสินค้าเกษตร และข้อจำกัดด้านทรัพยากร ซึ่งเป็นปัจจัยกดดันความสามารถในการแข่งขันและรายได้ของเกษตรกร

 

กรมชลประทานประกาศ Big Reset พลิกบทบาทส่งน้ำสู่สร้างรายได้เกษตรกรใช้ดาวเทียม-ข้อมูล เชื่อมตลาดอุตสาหกรรม

 

นายวิทยา กล่าวว่า กรมชลประทานจึงต้องกลับมาทบทวนบทบาทและเป้าหมายการทำงานใหม่ จากเดิมที่มุ่งเน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน แหล่งเก็บกักน้ำ และการส่งน้ำให้เพียงพอต่อการเพาะปลูกในพื้นที่ชลประทาน

 

ปัจจุบันกรมชลประทานดูแลพื้นที่ประมาณ 27.34 ล้านไร่ แต่คำถามสำคัญคือ น้ำทุกลูกบาศก์เมตรที่ส่งไปถึงเกษตรกรสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรได้มากน้อยเพียงใด

 

“แม้เราจะพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำและส่งน้ำให้เกษตรกรได้ แต่ทำไมเกษตรกรจำนวนมากยังมีรายได้ไม่สูงขึ้นและยังลำบากอยู่ นี่คือจุดเริ่มต้นที่ทำให้กรมชลประทานต้องกลับมาปรับวิธีคิดและวิธีทำงานใหม่”

 

สำหรับแนวทาง Big Reset กรมชลประทานจะเปลี่ยนเป้าหมายจากการบริหารจัดการน้ำเพื่อการเพาะปลูก ไปสู่การบริหารจัดการน้ำเพื่อสร้างความมั่นคงทางรายได้ให้เกษตรกร โดยมุ่งใช้ทรัพยากรน้ำที่มีอยู่อย่างจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุด และเชื่อมโยงการจัดการน้ำเข้ากับการผลิตและตลาด

 

กรมชลประทานประกาศ Big Reset พลิกบทบาทส่งน้ำสู่สร้างรายได้เกษตรกรใช้ดาวเทียม-ข้อมูล เชื่อมตลาดอุตสาหกรรม

 

การปรับเปลี่ยนดังกล่าวจะขับเคลื่อนผ่านการนำเทคโนโลยีและข้อมูลมาใช้บริหารจัดการน้ำ ตั้งแต่การใช้ข้อมูลดาวเทียมติดตามพื้นที่เพาะปลูก วิเคราะห์ความต้องการใช้น้ำของพืชแต่ละชนิดตามช่วงอายุ

 

รวมถึงตรวจสอบความชื้นในดิน เพื่อให้การส่งน้ำสอดคล้องกับความต้องการจริง ลดการใช้น้ำเกินความจำเป็น และเพิ่มประสิทธิภาพการจัดสรรน้ำ โดยจะเน้นการเชื่อมโยงข้อมูลกับหน่วยงานที่มีศักยภาพด้านเทคโนโลยีดาวเทียม


ขณะเดียวกัน จะพัฒนาระบบพยากรณ์และคาดการณ์สถานการณ์น้ำให้แม่นยำมากขึ้น โดยนำข้อมูลพยากรณ์ฝนมาวิเคราะห์ต่อยอดให้สามารถประเมินได้ว่า หากเกิดฝนตกหนักในอีก 2 วันข้างหน้า จะส่งผลให้ปริมาณน้ำเพิ่มขึ้นเท่าใด พื้นที่ใดมีความเสี่ยงน้ำล้นตลิ่ง ระดับน้ำจะสูงเพียงใด และจะกระทบต่อชุมชนหรือพื้นที่เกษตรกรรมบริเวณใด เพื่อให้สามารถวางแผนรับมือได้ล่วงหน้า

 

กรมชลประทานประกาศ Big Reset พลิกบทบาทส่งน้ำสู่สร้างรายได้เกษตรกรใช้ดาวเทียม-ข้อมูล เชื่อมตลาดอุตสาหกรรม

 

นอกจากนี้ ยังนำ Data Analytics และแพลตฟอร์มข้อมูลมาใช้รวบรวมและวิเคราะห์สถานการณ์น้ำ ทั้งน้ำท่วม ภัยแล้ง และสิ่งแวดล้อม เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจของผู้บริหาร โดยเปลี่ยนจากการบริหารงานที่อาศัยประสบการณ์เป็นหลัก ไปสู่การตัดสินใจบนพื้นฐานข้อมูลที่แม่นยำและเป็นระบบ

 

รวมถึงนำเทคโนโลยี Internet of Things (IoT) มาใช้ควบคุมการเปิด-ปิดประตูระบายน้ำให้ตรงเวลา ลดการสูญเสียน้ำ และส่งน้ำถึงพื้นที่เกษตรกรรมอย่างมีประสิทธิภาพ

 

อีกหนึ่งหัวใจสำคัญ คือ การปรับบทบาทเกษตรกรจากผู้รับน้ำให้กลายเป็นหุ้นส่วนในการบริหารจัดการน้ำ โดยเฉพาะในช่วงที่ปริมาณน้ำต้นทุนมีจำกัด เช่น หากมีน้ำเพียง 50% แต่ต้องจัดสรรให้พื้นที่เพาะปลูก 100,000 ไร่

 

กรมชลประทานจะต้องเปิดโอกาสให้เกษตรกรเข้ามาร่วมพูดคุยและตัดสินใจจัดสรรน้ำ รับรู้ข้อจำกัดและผลกระทบร่วมกัน เพื่อให้เกิดความเข้าใจและสร้างระบบบริหารจัดการน้ำที่ยั่งยืน


พร้อมกันนี้ กรมชลประทานจะปรับบทบาทเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ให้ก้าวข้ามจากการเป็นเพียงวิศวกรผู้ให้บริการส่งน้ำ ไปสู่การเป็นผู้เชื่อมโยงการผลิตกับตลาด โดยต้องพิจารณาว่าภายใต้ข้อจำกัดด้านน้ำ

 

เกษตรกรควรปลูกพืชชนิดใดจึงจะสร้างมูลค่าและรายได้ได้มากขึ้น รวมถึงสำรวจโรงงานอุตสาหกรรมในรัศมีประมาณ 20-40 กิโลเมตร เพื่อหาโอกาสเชื่อมโยงผลผลิตทางการเกษตรกับผู้รับซื้อและโรงงานที่มีความต้องการวัตถุดิบ


ตัวอย่างเช่น พื้นที่ที่ปลูกข้าวแต่มีน้ำต้นทุนไม่เพียงพอ อาจพิจารณาปรับเปลี่ยนไปปลูกพืชอาหารสัตว์หรือพืชชนิดอื่นที่มีตลาดและโรงงานอุตสาหกรรมรองรับ เพื่อลดความเสี่ยงจากการเพาะปลูกและเพิ่มโอกาสสร้างรายได้ให้เกษตรกร

 

กรมชลประทานประกาศ Big Reset พลิกบทบาทส่งน้ำสู่สร้างรายได้เกษตรกรใช้ดาวเทียม-ข้อมูล เชื่อมตลาดอุตสาหกรรม


อย่างไรก็ตาม การยกระดับภาคเกษตรไม่สามารถดำเนินการโดยกรมชลประทานเพียงหน่วยงานเดียว แต่ต้องบูรณาการกับหน่วยงานอื่นในกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

 

รวมถึงหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนที่เกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดเป้าหมายร่วมกันในการเพิ่มรายได้และสร้างความมั่นคงให้เกษตรกร แทนการทำงานแยกส่วนตามภารกิจของแต่ละหน่วยงาน


นายวิทยา กล่าวว่า ประเทศไทยมีศักยภาพที่จะยกระดับภาคการเกษตรให้สามารถแข่งขันได้มากขึ้น แต่การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ต้องเริ่มจากการปรับวิธีคิด

 

ตั้งแต่การวางแผนเพาะปลูกตามความเคยชินไปสู่การใช้ข้อมูล การทำงานแยกส่วนไปสู่การบูรณาการทั้งระบบ และการมุ่งเพิ่มผลผลิตไปสู่การเพิ่มรายได้และคุณภาพชีวิตของเกษตรกร


“น้ำทุกหยดต้องมีคุณค่า และทุกพื้นที่ชลประทานจะต้องนำไปสู่ชีวิตเกษตรกรที่ดีขึ้น” ถือเป็นเป้าหมายสำคัญของกรมชลประทานในการปรับบทบาทเพื่อร่วมพลิกโฉมภาคการเกษตรไทยสู่อนาคต.

 

กรมชลประทานประกาศ Big Reset พลิกบทบาทส่งน้ำสู่สร้างรายได้เกษตรกรใช้ดาวเทียม-ข้อมูล เชื่อมตลาดอุตสาหกรรม

 

ข่าวล่าสุด

“ตติยภัทร์” เผยข้อสั่งการ “ประเสริฐ”ย้ำ 5 แนวทางดูแลนักเรียนชุมนุมวันนี้ เคารพสิทธิ คุ้มครองการเรียน และดูแลความปลอดภัย

“ตติยภัทร์” เผยข้อสั่งการ “ประเสริฐ”ย้ำ 5 แนวทางดูแลนักเรียนชุมนุมวันนี้ เคารพสิทธิ คุ้มครองการเรียน และดูแลความปลอดภัย