วัน แบงค็อก เปิดโมเดลเมืองสีเขียว กรุงเทพฯ จะโตอย่างไรให้ไม่จมน้ำ

การพัฒนาเมืองขนาดใหญ่ในกรุงเทพฯ ไม่ได้มีโจทย์เพียงการใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุดหรือสร้างความสะดวกสบายให้ผู้คนอีกต่อไป แต่ยังต้องตอบคำถามสำคัญว่า เมืองจะเติบโตอย่างไรโดยไม่ผลักธรรมชาติออกไปจากพื้นที่ และจะออกแบบโครงสร้างพื้นฐานให้สามารถรับมือกับความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงได้อย่างไร

 

โดยเฉพาะกรุงเทพฯ ซึ่งมีความสัมพันธ์กับน้ำมาอย่างยาวนาน ทั้งในฐานะทรัพยากรหล่อเลี้ยงเมืองและปัจจัยเสี่ยงจากฝนตกหนัก น้ำท่วม และการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ การจัดการน้ำและการเพิ่มพื้นที่สีเขียวจึงไม่ควรถูกมองเป็นเพียงงานตกแต่งภูมิทัศน์ แต่ควรเป็นส่วนหนึ่งของการวางผังและออกแบบเมืองตั้งแต่ต้น

 

ประเด็นนี้ถูกหยิบยกขึ้นมานำเสนอผ่านโครงการ วัน แบงค็อก (One Bangkok) ซึ่งร่วมพัฒนาและบริหารจัดการโดยบริษัท เฟรเซอร์ส พร็อพเพอร์ตี้ (ประเทศไทย) จำกัด ในงาน Sustainability Expo 2026 (SX2026) ระหว่างวันที่ 6-15 พฤศจิกายน 2569 โดยนำเสนอแนวคิดการพัฒนาระบบนิเวศเมืองที่เชื่อมโยงพื้นที่สีเขียว การบริหารจัดการน้ำ และคุณภาพชีวิตของผู้คนเข้าด้วยกัน

 

 

 

นายวรวรรต ศรีสอ้าน รองประธานเจ้าหน้าที่บริหารอาวุโส โครงการ วัน แบงค็อก กล่าวว่า โครงการได้รับการออกแบบให้เป็นต้นแบบการพัฒนาเมืองยุคใหม่ที่ผู้คน ธรรมชาติ และเศรษฐกิจสามารถเติบโตไปด้วยกัน โดยให้ความสำคัญกับการสร้างเมืองที่มีความยืดหยุ่นและพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต

 

พื้นที่สีเขียวไม่ใช่แค่สวน แต่เป็นระบบนิเวศของเมือง

หนึ่งในแนวทางที่ วัน แบงค็อก นำมาใช้ คือการออกแบบพื้นที่สีเขียวให้ทำหน้าที่มากกว่าพื้นที่พักผ่อนหย่อนใจ โดยมุ่งสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการดำรงอยู่ของพืชและสัตว์ ตลอดจนเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพภายในพื้นที่เมือง

 

ข้อมูลจากโครงการระบุว่า มีการคัดเลือกพืชพันธุ์รวมกว่า 178 ชนิด ทั้งพืชพื้นถิ่นและพืชที่สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมได้ดี เพื่อสร้างระบบนิเวศที่มีความหลากหลายและใกล้เคียงธรรมชาติมากขึ้น

 

นอกจากนี้ ยังออกแบบสวนสาธารณะแนวยาว (Linear Park) บริเวณหน้าโครงการ โดยกำหนดระยะร่นอาคารจากถนนพระราม 4 และถนนวิทยุประมาณ 35-40 เมตร เพื่อให้เกิดพื้นที่สีเขียวต่อเนื่อง ช่วยเพิ่มพื้นที่รองรับพืชพรรณและเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ในเมือง

 

 

อีกหนึ่งประเด็นที่น่าสนใจคือ การใช้การปรากฏตัวของนก ผีเสื้อ และแมลงปอ เป็นตัวชี้วัดความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ซึ่งสะท้อนว่าพื้นที่สีเขียวในเมืองไม่ควรประเมินคุณค่าจากจำนวนต้นไม้หรือความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าสามารถรองรับสิ่งมีชีวิตชนิดอื่นได้มากน้อยเพียงใด

 

ขณะเดียวกัน โครงการระบุว่ามีพื้นที่สาธารณะเปิดโล่งและพื้นที่สีเขียวรวม 50 ไร่ บนพื้นที่พัฒนา 108 ไร่ ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของการสร้างพื้นที่พักผ่อนและเพิ่มธรรมชาติให้กับย่านใจกลางกรุงเทพฯ

 

 

บริหารจัดการน้ำแบบหมุนเวียน เชื่อมโยงตั้งแต่ต้นทางถึงการใช้ซ้ำ

นอกจากพื้นที่สีเขียวแล้ว การจัดการน้ำเป็นอีกองค์ประกอบที่มีความสำคัญต่อการพัฒนาเมือง โดยเฉพาะในช่วงที่กรุงเทพฯ ต้องเผชิญความท้าทายจากฝนตกหนักและความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ

 

วัน แบงค็อก ระบุว่า ได้วางระบบบริหารจัดการน้ำภายในโครงการในลักษณะโครงข่ายเชื่อมโยงกัน ตั้งแต่ระบบกักเก็บน้ำฝนทั่วพื้นที่ ไปจนถึงระบบบำบัดน้ำเสียแบบรวมศูนย์ ก่อนนำน้ำที่ผ่านการบำบัดตามมาตรฐานกลับมาใช้ประโยชน์อีกครั้ง

 

น้ำที่ผ่านกระบวนการบำบัดจะถูกนำไปใช้ในหลายกิจกรรม เช่น การชำระสุขภัณฑ์ การรดน้ำต้นไม้ และการระบายความร้อนในระบบทำความเย็นส่วนกลาง เพื่อลดการพึ่งพาน้ำประปาและลดผลกระทบต่อแหล่งน้ำธรรมชาติ

 

แนวทางดังกล่าวสะท้อนการเปลี่ยนมุมมองจากการใช้น้ำแล้วปล่อยทิ้ง ไปสู่การบริหารจัดการน้ำให้เกิดประโยชน์ซ้ำภายในพื้นที่โครงการ ซึ่งเป็นหนึ่งในแนวคิดสำคัญของการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน

 

อย่างไรก็ตาม การบริหารจัดการน้ำของเมืองยังต้องพิจารณาให้ครอบคลุมมากกว่าการหมุนเวียนน้ำภายในโครงการ โดยเฉพาะการเชื่อมโยงกับระบบระบายน้ำสาธารณะ พื้นที่รับน้ำ และชุมชนโดยรอบ เพื่อให้การพัฒนาพื้นที่ขนาดใหญ่ไม่เพิ่มภาระให้กับระบบโครงสร้างพื้นฐานของเมือง

 

 

ออกแบบพื้นที่เมืองรับมือความร้อน เพิ่มโอกาสให้คนใช้ชีวิตกลางแจ้ง

อีกโจทย์สำคัญของกรุงเทพฯ คือปัญหาความร้อนในเขตเมือง ซึ่งส่งผลต่อสุขภาพและการใช้ชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีอาคารหนาแน่นและมีพื้นผิวคอนกรีตสะสมความร้อนจำนวนมาก

 

วัน แบงค็อก นำหลักการออกแบบเพื่อจัดการสภาพอากาศระดับพื้นที่ (Micro-climate) มาใช้ผ่านการเพิ่มร่มเงาจากต้นไม้ใหญ่ การติดตั้งระบบพ่นละอองน้ำ และการสร้างน้ำพุเพื่อช่วยลดความร้อนสะสมในพื้นที่ภายนอกอาคาร

 

แนวทางนี้มีเป้าหมายทำให้พื้นที่สาธารณะมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการเดินเท้าและการทำกิจกรรมกลางแจ้งมากขึ้น ซึ่งการเพิ่มร่มเงาและลดความร้อนในระดับพื้นที่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเมืองที่ให้ความสำคัญกับสุขภาวะของประชาชน

 

 

กรุงเทพฯ บทต่อไปต้องเติบโตไปกับสายน้ำ

นอกจากการนำเสนอรูปแบบการพัฒนาโครงการแล้ว วัน แบงค็อก ยังจัดเวทีเสวนา “Bangkok’s Next Chapter: Growing with Water” หรือบทต่อไปของกรุงเทพฯ: เติบโตไปกับสายน้ำ เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับทิศทางการพัฒนาเมืองหลวง โดยเชื่อมโยงบทบาทของน้ำเข้ากับการวางผังเมือง การพัฒนาโครงการขนาดใหญ่ และการออกแบบพื้นที่สาธารณะ

 

นายปณต สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร กลุ่มบริษัท เฟรเซอร์ส พร็อพเพอร์ตี้ ลิมิเต็ด กล่าวว่า ภาคเอกชนมีบทบาทในการขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองที่คำนึงถึงการบริหารจัดการน้ำตั้งแต่ขั้นตอนการวางแผนโครงการ การประเมินความเสี่ยง การออกแบบระบบจัดการน้ำ ไปจนถึงการเชื่อมโยงพื้นที่โครงการเข้ากับชุมชนโดยรอบ

 

 

"วันนี้ Climate Change เป็นเรื่องใหญ่ของ Asset Proof (การพิสูจน์คุณค่าและความน่าเชื่อถือของสินทรัพย์) สิ่งควรทำคือ เอกชนจะลงทุนอย่างไร จึงจะสร้างปัญหาให้กับเมืองน้อยที่สุดหรือ ไม่มีเลย" นายปณต กล่าว

 

พร้อมเน้นย้ำถึงความสำคัญของความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบ เพื่อให้โครงการพัฒนาขนาดใหญ่สามารถสนับสนุนการเติบโตและความยืดหยุ่นของกรุงเทพฯ ในระยะยาว

 

หากมองในภาพรวม แนวคิดดังกล่าวสะท้อนโจทย์สำคัญของการพัฒนาเมืองในอนาคตว่า การสร้างเมืองที่น่าอยู่ไม่สามารถพิจารณาเพียงความทันสมัยของอาคารหรือมูลค่าการลงทุน แต่ต้องมองถึงความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างพื้นฐาน ธรรมชาติ และผู้คนด้วย

 

โดยเฉพาะเมืองอย่างกรุงเทพฯ ที่ต้องรับมือทั้งน้ำท่วม ความร้อน และความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศ การเพิ่มพื้นที่สีเขียว การออกแบบพื้นที่สาธารณะ และการจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ จึงเป็นองค์ประกอบที่ต้องเดินหน้าไปพร้อมกับการขยายตัวของเมือง

 

สิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงการสร้างโครงการที่มีพื้นที่สีเขียวมากขึ้น แต่คือการทำให้พื้นที่เหล่านั้นเชื่อมโยงกับระบบนิเวศของเมือง และทำให้การจัดการน้ำเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนตั้งแต่ระดับโครงการไปจนถึงระดับมหานคร เพราะเมืองที่พร้อมรับมืออนาคตได้ ต้องเป็นเมืองที่เติบโตไปพร้อมกับธรรมชาติ ไม่ใช่เติบโตด้วยการเบียดขับธรรมชาติออกไป

 

 

โดยเฉพาะเมืองอย่างกรุงเทพฯ ที่ต้องรับมือทั้งน้ำท่วม ความร้อน และความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศ การเพิ่มพื้นที่สีเขียว การออกแบบพื้นที่สาธารณะ และการจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ จึงเป็นองค์ประกอบที่ต้องเดินหน้าไปพร้อมกับการขยายตัวของเมือง

 

สิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงการสร้างโครงการที่มีพื้นที่สีเขียวมากขึ้น แต่คือการทำให้พื้นที่เหล่านั้นเชื่อมโยงกับระบบนิเวศของเมือง และทำให้การจัดการน้ำเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนตั้งแต่ระดับโครงการไปจนถึงระดับมหานคร เพราะเมืองที่พร้อมรับมืออนาคตได้ ต้องเป็นเมืองที่เติบโตไปพร้อมกับธรรมชาติ ไม่ใช่เติบโตด้วยการเบียดขับธรรมชาติออกไป

 

 

ด้านนายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครกล่าวบนเวทีเดียวกันว่า "ผังเมืองไม่สามารถช่วยแก้ปัญหาการจัดการน้ำได้ ไม่ง่ายขนาดนั้น ทุกฝ่ายต้องทำความเข้าใจร่วมกัน จึงจะมีพลังมากกว่าผังเมืองอย่างเดียว.. 

 

ยิ่งกว่านั้นยังให้ความสำคัญกับภาคเอกชนโดยมองว่า เอกชนมีส่วนช่วยในการสร้างพื้นที่สีเขียวให้กับเมืองได้มากกว่าใคร และเน้นย้ำว่า

 

เวลานี้ความร้อนในเมือง (Urban Heat) คือปัญหาสำคัญ เพราะอุณหภูมิที่พุ่งขึ้นสูงทำให้เกิดฝนแช่ จากความร้อนที่สะท้อนผ่านสิ่งปลูกสร้างคอนกรีต ระเหยเป็นไอน้ำ ก่อตัวเป็นเมฆฝน ตกลงมาแล้วระเหยขึ้นไปอีก เกิดวงจรฝนแช่ และอุทกภัยที่ตามมา..