คนอยู่คอนโดได้ประโยชน์อะไร? เปิดโจทย์โซลาร์ภาคประชาชน เมื่อหลังคาไม่ใช่ของเรา

โซลาร์ภาคประชาชนตั้งเป้าสนับสนุน 1 ล้านราย รายละสูงสุด 50,000 บาท แต่คนเมืองที่อาศัยในคอนโดมิเนียมจะเข้าถึงพลังงานสะอาดและลดค่าไฟได้อย่างไร

 

เมื่อหลังคาเป็นทรัพย์ส่วนกลางและมิเตอร์ไฟฟ้าไม่ได้อยู่ในชื่อของผู้พักอาศัยทุกคน

 

การส่งเสริมให้ประชาชนผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์กำลังเข้าสู่ช่วงสำคัญ หลังการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) และการไฟฟ้านครหลวง (MEA) เปิดตัวโครงการ “โซลาร์ภาคประชาชน” เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569

 

ตั้งเป้าสนับสนุนค่าซื้ออุปกรณ์และค่าติดตั้งระบบโซลาร์รายละ 50,000 บาท จำนวน 1 ล้านราย ภายใต้วงเงินรวม 50,000 ล้านบาท โดยเปิดลงทะเบียนตั้งแต่วันที่ 27 ตุลาคม 2569 ถึง 31 มกราคม 2570 ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

 

อย่างไรก็ตาม เมื่อนำแนวทางดังกล่าวมาพิจารณากับรูปแบบการอยู่อาศัยของคนเมือง คำถามสำคัญไม่ได้มีเพียงว่าประชาชนจะสมัครเข้าร่วมโครงการอย่างไร แต่คือคนที่อาศัยในคอนโดมิเนียมจะได้รับประโยชน์จากนโยบายนี้ได้มากน้อยเพียงใด

 

เพราะแม้จะเป็นผู้จ่ายค่าไฟฟ้าทุกเดือน แต่ผู้พักอาศัยจำนวนมากไม่ได้เป็นผู้ควบคุมหลังคาอาคาร ไม่มีสิทธิตัดสินใจติดตั้งอุปกรณ์ส่วนกลางได้ด้วยตัวเอง และอาจไม่ได้เป็นชื่อเจ้าของมิเตอร์ที่ใช้ไฟฟ้าในพื้นที่ส่วนกลาง

 

เงินอุดหนุน 50,000 บาท ครอบคลุมคนอยู่คอนโดหรือไม่?

 

ตามข้อมูลโครงการของ PEA–MEA ผู้ขอรับสิทธิต้องเป็นบุคคลธรรมดาสัญชาติไทย เป็นผู้ใช้ไฟฟ้าประเภทที่ 1 บ้านอยู่อาศัย ติดตั้งระบบขนาดตั้งแต่ 5 กิโลวัตต์พีก (kWp) ขึ้นไป แต่ไม่เกิน 10 kWp ต่อมิเตอร์ และต้องมีชื่อเป็นเจ้าของมิเตอร์ที่ติดตั้งระบบโซลาร์ โดยการได้รับสิทธิเป็นไปตามหลักเกณฑ์และวงเงินที่กำหนด

 

 

เงื่อนไขดังกล่าวทำให้ต้องพิจารณาผู้พักอาศัยในคอนโดเป็นรายกรณี โดยเฉพาะประเภทมิเตอร์ ชื่อผู้ใช้ไฟฟ้า และตำแหน่งติดตั้งระบบ ไม่ควรสรุปว่าผู้พักอาศัยคอนโดทุกคนมีสิทธิหรือไม่มีสิทธิเหมือนกันทั้งหมด

 

อีกกรณีหนึ่งคือการติดตั้งโซลาร์บนหลังคาส่วนกลางเพื่อผลิตไฟฟ้าให้ระบบของอาคาร เช่น ลิฟต์ ปั๊มน้ำ ระบบระบายอากาศ และไฟส่องสว่างส่วนกลาง

 

ซึ่งแตกต่างจากการติดตั้งระบบเพื่อใช้ไฟฟ้าภายในห้องชุด และยังต้องตรวจสอบกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่ามิเตอร์ส่วนกลางและนิติบุคคลอาคารชุดสามารถเข้าร่วมมาตรการสนับสนุนใดได้บ้าง

 

โจทย์จึงอยู่ที่การออกแบบนโยบายให้เหมาะกับรูปแบบที่อยู่อาศัยที่แตกต่างกัน ไม่ใช่เพียงเพิ่มจำนวนครัวเรือนที่ติดตั้งแผงโซลาร์ แต่ต้องทำให้ประชาชนที่ไม่มีหลังคาเป็นของตัวเองมีโอกาสเข้าถึงประโยชน์จากพลังงานสะอาดด้วย

 

คอนโดติดโซลาร์แล้วลดค่าไฟได้แค่ไหน? งานวิจัยมีตัวเลขให้เห็น

 

แม้การติดตั้งโซลาร์ในคอนโดมิเนียมจะมีข้อจำกัดด้านพื้นที่และการบริหารจัดการ แต่มีงานศึกษาที่ประเมินความเป็นไปได้ทางเทคนิคและเศรษฐศาสตร์ไว้แล้ว

 

งานวิจัยเรื่อง “การวิเคราะห์การลงทุนและผลตอบแทนระบบพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา: กรณีศึกษา อาคารคอนโดมิเนียม ลุมพินี เพลส พระราม 8” โดยนายเรวัต อินทคีรี

 

ซึ่งเผยแพร่ในฐานข้อมูลงานวิจัยมหาวิทยาลัยสยามเมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2567 ประเมินการติดตั้งระบบโซลาร์บนพื้นที่หลังคา 312 ตารางเมตร กำลังผลิตสูงสุด 53.04 กิโลวัตต์

 

ผลการศึกษาจากแบบจำลองประเมินว่า ระบบดังกล่าวสามารถผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 73,746 หน่วยต่อปี

 

คิดเป็นมูลค่าการประหยัดค่าไฟฟ้าประมาณ 309,773 บาทต่อปี จากเงินลงทุนประมาณ 1.79 ล้านบาท โดยมีระยะเวลาคืนทุนตามสมมติฐานของงานศึกษาอยู่ที่ประมาณ 7.1 ปี

 

ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่า หลังคาคอนโดมิเนียมอาจมีศักยภาพในการผลิตไฟฟ้าเพื่อลดค่าใช้จ่ายของอาคารได้ แต่ต้องย้ำว่าเป็นผลประเมินจากอาคารกรณีศึกษา ไม่ใช่ผลประหยัดที่รับประกันได้สำหรับคอนโดทุกแห่ง

 

เพราะขนาดพื้นที่หลังคา รูปแบบการใช้ไฟฟ้า ราคาติดตั้ง และเงื่อนไขทางการเงินของแต่ละอาคารแตกต่างกัน

 

ที่สำคัญ การประหยัดค่าไฟส่วนกลางไม่ได้หมายความว่าบิลค่าไฟฟ้าภายในห้องชุดจะลดลงโดยตรง

 

เนื่องจากระบบไฟฟ้าส่วนกลางและระบบไฟฟ้าภายในห้องอาจใช้มิเตอร์แยกกัน ผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจึงขึ้นอยู่กับวิธีบริหารจัดการบัญชีของนิติบุคคลและการจัดสรรเงินที่ประหยัดได้

 

หลังคาเป็นทรัพย์ส่วนกลาง ใครมีสิทธิตัดสินใจ?

 

ข้อจำกัดสำคัญของคอนโดมิเนียมไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับสิทธิในทรัพย์สินและกระบวนการตัดสินใจของเจ้าของร่วมด้วย

 

หลังคาและพื้นที่ส่วนกลางของอาคารชุดอยู่ภายใต้กรอบกฎหมายอาคารชุด ข้อบังคับนิติบุคคล และมติที่ประชุมเจ้าของร่วมตามลักษณะของการดำเนินการ การนำพื้นที่ส่วนกลางมาติดตั้งระบบโซลาร์จึงต้องพิจารณาทั้งความเหมาะสมทางวิศวกรรม ความปลอดภัย การบำรุงรักษา และอำนาจในการอนุมัติโครงการ

 

หากอาคารตัดสินใจลงทุน คำถามต่อมาคือจะเลือกนำไฟฟ้าที่ผลิตได้ไปใช้กับระบบใดก่อน จะประเมินผลประหยัดจากค่าไฟอย่างไร และจะนำเงินที่ประหยัดได้ไปลดค่าใช้จ่ายส่วนกลางหรือใช้ดูแลอาคารในด้านอื่น

 

อีกประเด็นที่ควรพิจารณาคือความแตกต่างระหว่างเจ้าของห้องชุดกับผู้เช่า แม้ผู้เช่าจะเป็นผู้จ่ายค่าไฟฟ้าภายในห้อง แต่การตัดสินใจลงทุนในทรัพย์ส่วนกลางมักอยู่ในกระบวนการบริหารจัดการของเจ้าของร่วมและนิติบุคคล

 

ดังนั้น การประหยัดพลังงานของอาคารจะส่งผ่านไปถึงผู้เช่าหรือไม่ ยังขึ้นอยู่กับรูปแบบการคิดค่าเช่าและค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องด้วย

 

จากโซลาร์บนหลังคาบ้าน สู่ระบบพลังงานของเมือง

 

หากมองในมิติ Smart City การส่งเสริมโซลาร์ไม่ควรจำกัดอยู่ที่การติดตั้งแผงบนบ้านเดี่ยว แต่ควรพิจารณาศักยภาพของอาคารที่มีผู้ใช้งานจำนวนมาก ทั้งคอนโดมิเนียม อาคารสำนักงาน และอาคารพาณิชย์

 

โดยเริ่มจากการประเมินปริมาณไฟฟ้าที่ใช้ในช่วงกลางวัน พื้นที่ติดตั้งจริง และความสามารถในการนำไฟฟ้าที่ผลิตได้มาใช้ในอาคาร

 

สำหรับคอนโดมิเนียม การใช้ไฟฟ้าส่วนกลางเป็นจุดเริ่มต้นที่สามารถศึกษาได้ เพราะมีข้อมูลการใช้ไฟและค่าใช้จ่ายของอาคารให้ตรวจสอบ

 

อย่างไรก็ตาม ต้องประเมินความสอดคล้องระหว่างช่วงเวลาที่ผลิตไฟฟ้ากับช่วงเวลาที่อาคารใช้ไฟ ตลอดจนต้นทุนการติดตั้งและบำรุงรักษา เพื่อไม่ให้ประเมินความคุ้มค่าจากกำลังผลิตสูงสุดเพียงตัวเลขเดียว

 

ในระยะต่อไป หน่วยงานด้านพลังงานอาจต้องพิจารณารูปแบบสนับสนุนที่เหมาะกับอาคารชุดโดยเฉพาะ ไม่ว่าจะเป็นแนวทางสำหรับมิเตอร์ส่วนกลาง การเข้าถึงสินเชื่อของนิติบุคคล หรือกลไกที่ทำให้ผลประหยัดจากการผลิตไฟฟ้าถูกส่งผ่านไปยังผู้พักอาศัยอย่างโปร่งใส

 

ทั้งหมดนี้ต้องอยู่ภายใต้กติกาที่เกี่ยวข้องและผลการศึกษาที่ตรวจสอบได้

 

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าโซลาร์ภาคประชาชนจะช่วยให้คนไทยติดตั้งแผงได้กี่หลังคาเรือน แต่คือระบบสนับสนุนดังกล่าวจะครอบคลุมรูปแบบการอยู่อาศัยของคนเมืองได้มากแค่ไหน

 

เพราะสำหรับคนที่อาศัยอยู่บนชั้นสูงของคอนโดมิเนียม การเข้าถึงพลังงานสะอาดอาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับแสงแดดเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่สิทธิในพื้นที่ กติกาของอาคาร และการออกแบบนโยบายที่ทำให้ผู้ใช้ไฟฟ้ามีโอกาสได้รับประโยชน์อย่างแท้จริง.. 

 

ที่มา: 

การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA), ข่าวเปิดตัวโครงการโซลาร์ภาคประชาชน 27 ตุลาคม 2569

Thai PBS, รายงานเงื่อนไขและช่องทางลงทะเบียนโครงการโซลาร์ภาคประชาชน 27 ตุลาคม 2569

มหาวิทยาลัยสยาม, งานวิจัยการวิเคราะห์การลงทุนและผลตอบแทนระบบพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา กรณีศึกษาอาคารคอนโดมิเนียม ลุมพินี เพลส พระราม 8, เผยแพร่ 28 มีนาคม 2567