ทางเลือกการขนส่งน้ำมัน วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ กระทบพลังงานโลก!

ความตึงเครียดระหว่าง อิหร่านกับอิสราเอล ที่มีสหรัฐอเมริกาเข้ามาเกี่ยวข้องโดยตรง กำลังผลักสถานการณ์พลังงานโลกเข้าสู่จุดเปราะบางอีกครั้ง ความขัดแย้งครั้งนี้สร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วตลาดพลังงานโลก อย่างไรก็ตาม ล่าสุดรัฐมนตรีต่างประเทศของอิหร่าน ออกมายืนยันชัดเจนว่า “ยังไม่มีการปิดช่องแคบฮอร์มุซ” และอิหร่านไม่ได้มีนโยบายปิดเส้นทางเดินเรือดังกล่าวในขณะนี้ คำยืนยันนี้ช่วยคลายแรงกดดันในตลาดได้บางส่วน หลังจากก่อนหน้านี้เกิดกระแสความกังวลอย่างหนักว่าความขัดแย้งครั้งใหญ่นี้ อาจลุกลามจนกระทบเส้นเลือดใหญ่ของพลังงานโลก

 

ช่องแคบฮอร์มุซมีความยาวประมาณ 167 กิโลเมตร เชื่อมอ่าวเปอร์เซียกับอ่าวโอมาน ในแต่ละวันมีการลำเลียงน้ำมันดิบ คอนเดนเสท และของเหลวปิโตรเลียมมากกว่า 20 ล้านบาร์เรล คิดเป็นราว 20% ของอุปสงค์น้ำมันโลก (อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้จากบทความ: “ระมัดระวังแต่ไม่ตื่นตระหนก” ผลกระทบพลังงาน ความขัดแย้งอิสราเอล-อิหร่าน)

 

 

แม้สถานการณ์ความตึงเครียดระหว่างอิหร่านกับประเทศอื่นๆจะเกิดขึ้นเป็นระยะๆ แต่การขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง และไม่มีสัญญาณการลดลงอย่างมีนัยสำคัญในปริมาณหรือจำนวนเรือบรรทุกน้ำมันในช่วงที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม หากการเดินเรือผ่านจุดนี้หยุดชะงักลง ไม่ว่าจะจากคำสั่งทางการหรือจากการที่บริษัทเดินเรือหลีกเลี่ยงเส้นทางเพราะความเสี่ยงด้านความปลอดภัย ผลกระทบจะเกิดขึ้นทันทีในตลาดพลังงานโลก

 

หากอ้างอิงจากข่าวล่าสุดวันนี้ (3 มีนาคม 2026) การที่อิหร่านยืนยันไม่ปิดช่องแคบในเวลานี้ จึงอาจสะท้อนยุทธศาสตร์ที่ระมัดระวังมากขึ้น เพราะการปิดฮอร์มุซจริงไม่เพียงกระทบประเทศผู้นำเข้า แต่ยังกระทบรายได้จากการส่งออกของอิหร่านเอง รวมถึงอาจกระตุ้นแรงตอบโต้ทางทหารและการเมืองจากมหาอำนาจโลกอย่างรุนแรง

 

 

ทางเลือกของการขนส่งน้ำมัน กรณีช่องแคบฮอร์มุสถูกสั่งปิด

แม้ช่องแคบฮอร์มุซจะมีความสำคัญยิ่ง แต่ก็ยังมีเส้นทางสำรองที่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อกระจายความเสี่ยง ได้แก่

• ท่อส่งน้ำมัน East-West ของซาอุดีอาระเบีย ที่มีขีดความสามารถสูงถึง 7 ล้านบาร์เรลต่อวัน แต่ก็เผชิญความเสี่ยงจากกลุ่มฮูตีในเยเมน

• ท่อส่งของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ที่ขนส่งน้ำมันหลีกเลี่ยงช่องแคบได้ในระดับหนึ่ง (ความจุประมาณ 2 ล้านบาร์เรลต่อวัน)
• ท่อส่งของอิหร่านจากเกาะคาร์กไปยังจาสก์ ซึ่งสามารถขนส่งได้ราว 1 ล้านบาร์เรลต่อวัน โดยไม่ต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

 

อย่างไรก็ตาม เส้นทางเหล่านี้มีขีดความสามารถจำกัดเมื่อเทียบกับความต้องการของตลาดโลก กำลังการขนส่งรวมกันยังไม่สามารถทดแทนปริมาณกว่า 20 ล้านบาร์เรลต่อวันของช่องแคบฮอร์มุสได้ทั้งหมด และยังต้องเผชิญความเสี่ยงด้านความมั่นคงเช่นกัน

 

ความขัดแย้งครั้งใหญ่นี้ ใครได้ประโยชน์? – ใครเสียประโยชน์?

ประเทศผู้นำเข้าน้ำมันทั่วโลกจะเผชิญแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ ต้นทุนขนส่ง และต้นทุนการผลิตที่เพิ่มขึ้น ขณะที่ผู้ผลิตน้ำมันบางประเทศอาจได้รับประโยชน์จากราคาที่สูงขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งสหรัฐอเมริกาซึ่งมีอุตสาหกรรมการขุดเจาะน้ำมันชั้นหินดินดานขนาดใหญ่ (Shale Oil & Shale Gas)

 

ราคาน้ำมันที่สูงขึ้นในช่วงความตึงเครียดที่ผ่านมา ช่วยหนุนความคุ้มค่าของโครงการการผลิต Shale Oil และ Shale Gas ในสหรัฐฯ อาจมีการลงทุนใหม่ที่จะไหลกลับเข้าสู่ภาคพลังงานของสหรัฐฯอย่างรวดเร็ว หากความผันผวนของราคาน้ำมันยังดำเนินต่อไป ผู้ผลิตพลังงานในสหรัฐฯอาจเร่งการลงทุนเพิ่มเติม ซึ่งจะค่อยๆเป็นการเพิ่มสัดส่วนปริมาณน้ำมันที่ผลิตนอกตะวันออกกลางในตลาดโลก

 

แต่ในภาพรวม ราคาพลังงานที่สูงเกินไปย่อมเป็นตัวฉุดรั้งเศรษฐกิจ เพราะพลังงานคือปัจจัยพื้นฐานของทุกกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ตั้งแต่การผลิตอาหาร การขนส่งสินค้า ไปจนถึงอุตสาหกรรมหนัก หากสถานการณ์ยืดเยื้อนานหลายเดือน ผลกระทบจะสร้างความรุนแรงต่อเศรษฐกิจทั่วโลกเป็นวงกว้างมากขึ้น