111 ปี แห่งการสถาปนากรมศิลปากร
นับแต่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ สถาปนากรมศิลปากร เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2454 กรมศิลปากรได้ดำเนินภารกิจในการทํานุบํารุง รักษา อนุรักษ์ ส่งเสริม สร้างสรรค์ เผยแพร่ สืบทอดศิลปวิทยาการทางด้านมรดกศิลปวัฒนธรรมของชาติ เพื่อเป็นรากฐานสําคัญ
ในการพัฒนาประเทศมาอย่างต่อเนื่อง จนเป็นที่ประจักษ์และได้รับการยอมรับในวงกว้าง ไม่ว่าจะเป็นงานนาฏศิลป์และดนตรี งานโบราณคดีและพิพิธภัณฑ์ งานด้านภาษา เอกสาร และหนังสือ งานสถาปัตยกรรม ศิลปกรรมและ
ช่างศิลป์ไทย รวมไปถึงงานสนับสนุนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง แม้ในช่วงที่ผ่านมา สถานการณ์หลายอย่างอาจส่งผลกระทบต่อการดําเนินงาน แต่กรมศิลปากรไม่เคยหยุดพัฒนา มีการปรับรูปแบบการทํางาน โดยบูรณาการการทำงานร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน รวมไปถึงภาคประชาชน ดังตัวอย่างผลงานสำคัญในรอบปีที่ผ่านมา ได้แก่
- การปรับปรุงอาคารและพัฒนาการจัดแสดงนิทรรศการภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร โดยพัฒนาการจัดแสดงอาคารมหาสุรสิงหนาท ดำเนินการบูรณะอาคารและการจัดแสดงภายในหออนุสรณ์เจ้าพระยายมราช พัฒนาการจัดแสดงภายในพระตำหนักแดง และงานปรับปรุงภูมิทัศน์
- การปรับโฉมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติส่วนภูมิภาค ทั้งรูปแบบการจัดแสดงให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล มีการนำเทคโนโลยีมาใช้อย่างเหมาะสมโดยคงความงามของโบราณวัตถุ และปรับบรรยากาศห้องจัดแสดงให้มีความทันสมัยน่าชมมากยิ่งขึ้น อาทิ การพัฒนาและเพิ่มศักยภาพพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเก่า จังหวัดกาญจนบุรี ให้เป็นพิพิธภัณฑ์โบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ประจำภาคตะวันตก ปรับปรุงการจัดแสดงนิทรรศการถาวรภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระปฐมเจดีย์ จังหวัดนครปฐม ปรับปรุงอาคารและการจัดแสดงภายในอาคารจัดแสดงหลังที่ ๒ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ปรับปรุงและพัฒนาพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเจ้าสามพระยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยก่อสร้างอาคารเพิ่มเติมสำหรับจัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับเครื่องทองอยุธยา
- จัดสร้างอาคารคลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จังหวัดปทุมธานี รองรับโบราณวัตถุได้มากถึง 200,000 รายการ ปัจจุบันมีโบราณวัตถุที่เก็บรักษากว่า 50,000 รายการ มีระบบรักษาความปลอดภัยที่รัดกุม มีการควบคุมสภาพแวดล้อมภายใต้หลักการอนุรักษ์ทางวิทยาศาสตร์เป็นมาตรฐานสากล พร้อมด้วยระบบการสืบค้นที่สะดวกและรวดเร็ว สามารถให้บริการสืบค้น ศึกษาวิจัย รวมถึงการให้บริการยืมโบราณวัตถุหมุนเวียนไปจัดแสดงยังที่ต่าง ๆ เพื่อให้ประชาชนได้เข้าชมและศึกษา อีกทั้งยังเป็นต้นแบบของการเก็บรักษาโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติทั่วประเทศ
นอกจากนี้ ยังมีงานสำคัญที่อยู่ระหว่างดำเนินการ ได้แก่ การจัดสร้างพิพิธภัณฑสถานงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เพื่อน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณในรัชกาลที่ ๙ การจัดสร้างพิพิธภัณฑ์มรดกทางวัฒนธรรมอิสลามและศูนย์การเรียนรู้อัลกุรอาน จังหวัดนราธิวาส เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมของชาติในการศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับคัมภีร์ อัลกุรอานและมรดกวัฒนธรรมอิสลาม การจัดสร้างอาคารศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์ จังหวัดปทุมธานี เพื่อเป็นพื้นที่สำหรับอนุรักษ์โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ ที่จัดแสดงและเก็บรักษาอยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
อย่างไรก็ตาม กรมศิลปากรได้ตระหนักถึงการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการพัฒนาและขับเคลื่อนการดำเนินงานของกรมศิลปากร โดยมุ่งเน้นการประยุกต์ใช้และการพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับการให้บริการ เพื่ออำนวยความสะดวกให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลมรดกศิลปวัฒนธรรม ตลอดจนนำเทคโนโลยีมาใช้ในการเผยแพร่ผลงานของกรมศิลปากรในทุกด้าน ทั้งการอนุรักษ์โบราณสถาน อนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม การแสดงนาฏศิลป์และดนตรี ซึ่งปัจจุบันกรมศิลปากรมีการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร องค์ความรู้ทางวิชาการผ่านแพลทฟอร์มออนไลน์ เช่น เฟสบุ๊ก ยูทูบ อินสตราแกรม นับเป็นมิติใหม่ของกรมศิลปากรในการทำงานให้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมและเข้าถึงคนยุคใหม่ได้ง่ายขึ้น
ตลอดระยะเวลา 111 ปี กรมศิลปากรก้าวหน้ามิได้หยุดยั้ง มุ่งมั่นที่จะทํานุบํารุง สืบสานมรดกศิลปวัฒนธรรมของชาติ และสนองงานรับใช้สถาบันพระมหากษัตริย์ ตลอดจนพัฒนาบุคลากรสายงานต่าง ๆ ให้มีทักษะ ความรู้ ความสามารถในการดําเนินงานในระดับสากล เพิ่มคุณค่ามรดกศิลปวัฒนธรรม ตลอดจนถ่ายทอดเผยแพร่องค์ความรู้สู่ประชาชน เพื่อเรียงร้อยทุกก้าวย่างแห่งศิลปวัฒนธรรมให้งดงามอยู่คู่สังคมไทยสืบไป
