อภัยภูเบศร ชี้ ใช้สมุนไพรผิดวิธีทำให้เกิดโทษ ผู้ป่วยตับไตไม่ควรกิน

สมุนไพรไม่ใช่ผู้ร้าย เภสัชอภัยภูเบศร ชี้เป็นเพราะใช้ผิดวิธี ระบุผู้ป่วยตับไตไม่ควรกิน ด้านแพทย์ รพ.นเรศวร แนะ 6 กฎเหล็ก ห่างไกลตับไตเสื่อม

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ร่วมกับ รพ.เจ้าพระยาอภัยภูเบศร จ.ปราจีนบุรี พร้อมด้วยภาคีเครือข่าย ร่วมถอดบทเรียนสมุนไพร “หนานเฉาเหว่ย” จากกรณีที่ประชาชนบางส่วนนำไปรับประทานอย่างไม่ถูกวิธี แล้วมีผลข้างเคียงตามมา

นายแพทย์มรุต  จิรเศรษฐสิริ  อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กล่าวว่า จากกรณีที่ประชาชนได้รับข้อมูลจากช่องทางต่างๆ เช่น การได้รับข้อมูลผ่านสื่อโซเชียลมีเดีย  การบอกต่อจากคนรอบข้าง ข้อมูลจากไลน์ เฟซบุ๊ก และยูทูป เกี่ยวกับประโยชน์ของสมุนไพรหนานเฉาเหว่ย ว่าสามารถ รักษาโรคเบาหวาน  ความดันโลหิตและไขมันในเลือด ให้หายขาดได้โดยไม่ต้องรับประทานยาแผนปัจจุบัน ซึ่งความเชื่อดังกล่าวได้รับข้อมูลโดยไม่ได้พิจารณารายละเอียด รวมถึงวิธีการใช้ ข้อควรระวังที่ถูกต้อง ซึ่งถ้ารับประทานไม่ถูกต้องก็จะมีผลเสียต่อร่างกายได้

ประโยชน์ของหนานเฉาเหว่ย ตามศาสตร์การแพทย์พื้นบ้าน คือ ช่วยลดความดันโลหิต  ลดน้ำตาล และลดไขมัน ในเลือด  แก้ไข้  แก้ไอ  รักษาฝี/แผล รักษาอาการปวดศีรษะ  บำรุงร่างกาย เป็นยาแก้พิษ ขนาดการใช้ วันละ 1 – 3 ใบ ไม่กินทุกวัน 2-3 วันกินที อาจลวกก่อนใช้ เพื่อลดความขมและฤทธิ์ยา มักกินไม่เกินวันละ 5 ใบ จากการวิเคราะห์สาเหตุที่ทำให้ “หนานเฉาเหว่ย” มีผลเสียต่อร่างกาย คือ การใช้ในปริมาณที่สูง เกินมากกว่า 5 ใบ กินติดต่อกันทุกวัน  ค่าไตไม่ดีก่อนใช้สมุนไพร  และผู้ป่วยหยุดใช้ยาโรคประจำตัวที่เป็นยาแผนปัจจุบัน แล้วใช้สมุนไพรหนานเฉาเหว่ยเพียงอย่างเดียว และที่พบบ่อยคือกินผิดชนิด เนื่องจากสมุนไพรหลายชนิดที่มีลักษณะที่เหมือนกันจนแยกไม่ออก

แพทย์หญิงสุภินดา ศิริลักษณ์ หัวหน้าภาคอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร กล่าวว่า ในฐานะที่เป็นแพทย์รักษาผู้ป่วยไต ปัจจุบันประเทศไทยมีผุ้ป่วยโรคไตเรื้อรังหรือไตเสื่อมนั้นมีถึง 8 ล้านคน ที่น่าตกใจคือ ประชาชน 98% ไม่รู้ตัวว่าเป็นโรคไตเสื่อม จนกระทั่งมันเข้าสู่ระยะที่ 5 ซึ่งเป็นเกือบระยะสุดท้ายที่ออกอาการ และก็ยากที่จะรักษาแล้ว โดยกลุ่มเสี่ยงโรคไตเสื่อมคือ กลุ่มคนไข้ความดันสูง เบาหวาน จึงอยากให้คนกลุ่มนี้เช็คเลือดอย่างน้อยปีละครั้ง ข้อบ่งชี้อีกอย่างให้สังเกตจากการปัสสาวะกลางคืนบ่อย ก็เป็นภาวะเสี่ยงได้เช่นเดียวกัน นอกจากนี้ผู้ป่วยที่มีพฤติกรรมที่ชอบหาซื้อยาแก้ปวดมารับประทานเอง ทั้งร้านขายยาและยาชุด โดยเฉพาะยากลุ่มที่ออกฤทธิ์เร็ว หากรับประทานต่อเนื่องจะมีผลกระทบทั้งไตและตับ อย่างไรก็ตามมีรายงานจากประเทศเบลเยียมของกลุ่มผู้ที่ใช้สมุนไพรลดน้ำหนักว่ามีภาวะไตเสื่อม เนื่องจากใช้สมุนไพรผิดตัว

“หมออยากแนะนำว่า การจะดูแลตับไตให้อยู่กับเราไปนานมี 6 ข้อที่อยากฝากไว้คือ 1.อย่าซื้อยามารับประทานเอง 2.ไม่แนะนำให้ใช้สมุนไพรกับผู้ป่วยโรคไต เพราะผลการวิจัยส่วนใหญ่จะส่งผลดีกับคนปกติ แต่สำหรับผู้ป่วยยังไม่มีงานวิจัยที่รองรับการรักษา 3. งดรับประทานเค็ม และอาหารที่ใส่ผงชูรสมาก 4. ควบคุมน้ำหนักอย่าให้อ้วน เพราะคนอ้วนจะเสี่ยงกับโรคไตสูงกว่าคนผอม 5.หยุดบุหรี่ และ 6.ควบคุมเบาหวานและความดัน หากสามารถทำได้ทั้ง 6 ข้อ โอกาสที่จะเป็นโรคไตเป็นไปได้ยาก”

ภญ.ผกากรอง ขวัญข้าว หัวหน้าศูนย์หลักฐานเชิงประจักษ์ โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร กล่าวว่า การจัดเสวนาวันนี้อยากชวนคิดว่ามีระบบอะไรที่จะช่วยประชาชนในการใช้สมุนไพรอย่างปลอดภัยและประเทศไทยสามารถใช้ภูมิปัญญาปู่ย่าตายายมาต่อยอด ทั้งนี้ หนานเฉาเหว่ย มีชื่อเรียกหลายอย่าง ทั้งป่าเฮ่วหมอง ที่หมอไทยใหญ่เรียกขาน ป่าช้าเหงา ป่าช้าร้าง ป่าช้าหมอง ซึ่งโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศรได้เก็บข้อมูลและศึกษามานานนับสิบปีแล้ว กับแพทย์พื้นบ้าน ซึ่งพบว่ามีการกินใช้กันมาอย่างยาวนานโดยเฉพาะในชนกลุ่มน้อย ไทยใหญ่ ที่ยังมีภาวะสงครามอยู่ก็ใช้กันอยู่แต่ไม่ได้แพร่หลาย

“ผู้ป่วยที่รับประทานหนานเฉาเหว่ยเชื่อว่า  ช่วยรักษาโรคเรื้อรัง เบาหวาน ความดัน ไขมัน และสามารถทำให้เป็นโรคหายขาด ช่วยคุมโรคได้ดีขึ้น ไม่ต้องกินยาแผนปัจจุบันเยอะในบางรายลดยาและหยุดยาเอง นอกจากนี้ เรามักเจอคำว่า เขาเล่าว่า สมุนไพรนี้รักษาได้สารพัดโรค เช่น แก้ปวด รักษามะเร็ง  รวมทั้งรับประทานเพื่อบำรุงร่างกายให้แข็งแรง ไม่มีโรคอาการแต่ต้องการใช้ โดยหวังผลการเป็นยาอายุวัฒนะ อย่างไรก็ตามสาเหตุที่ทำให้หนานเฉาเหว่ยมีผลเสียต่อร่างกายคือ ใช้ขนาดสูงต่อเนื่อง ค่าไตไม่ดีก่อนใช้สมุนไพร รวมถึงปัจจัยอื่น ๆ เช่น การหยุดใช้ยาแผนปัจจุบันในโรคที่เป็นอยู่ นอกจากนี้ยังพบการใช้ในต่างประเทศอย่างแอฟริกา เพื่อรักษาหลายโรค อาทิ โรคมาลาเรีย โรคกระเพาะ ดีซ่าน มีบุตรยาก โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ริดสีดวง ฯลฯ” ภญ.ผกากรอง กล่าว

ทั้งนี้ จากข้อมูลพบว่า ผู้ป่วยแต่ละรายมีปัจจัยแวดล้อมอื่นๆที่อาจส่งผลต่อการดำเนินโรคนอกเหนือจากการใช้สมุนไพรหนานเฉาเหว่ย เช่น การละเลยการควบคุมพฤติกรรมร่วมกับการใช้ยา โรคแทรกซ้อนของผู้ป่วย เช่น การติดเชื้อ     ค่าการทำงานของตับและตเดิมของผู้ป่วย การใช้ยาอื่นๆร่วมในขณะเดียวกัน รวมถึงการปนเปื้อนที่อาจเกิดในกระบวนการผลิตหรือตัวสมุนไพร เป็นต้น

ด้านนายพีรพล อนุตรโสตถิ์ พิธีกรรายการชัวร์ก่อนแชร์ กล่าวว่า จากการดำเนินรายการชัวร์ก่อนแชร์ มาเป็นพันตอน ได้รับข้อมูลที่ผ่านการแชร์เยอะมาก แต่เมื่อได้สืบค้นข้อมูลย้อนกลับไปยังต้นตอ ส่วนใหญ่ก็จะไม่เป็นความจริง และยิ่งในสังคมยุคปัจจุบันการส่งต่อข้อมูลเป็นไปได้ง่ายและรวดเร็ว การทำข้อมูลเท็จทำได้ง่ายทั้งแบบภาพนิ่งและวีดีโอ จึงอยากให้ประชาชนช่วยกันตรวจสอบ และทวนข้อมูลที่แท้จริงก่อนจะแชร์ต่อไป เพราะบางครั้งการแชร์กันจนถูกเชื่อและนำไปใช้กันแบบผิดๆ ไปแล้ว เกิดผลเสียหายแล้ว นอกจากนี้ยังพบว่าหลายครั้งมีการแชร์เพื่อหวังผลกับสินค้า เช่นต้องการขายอาหารเสริม สมุนไพรของตัวเอง
ขณะที่นางอำมร บรรจง ผู้จัดการส่วนผลิตรายการ เอฟ.เอ็ม 96.5 ในฐาน