"เจเศรษฐ์"ส่องเหมืองเมียนมา เสี่ยงเพิ่มสารพิษไหลลงน้ำแม่สาย 

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ลงพื้นที่บ้านพญาไพร ตำบลเทอดไทย อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย เพื่อตรวจสอบพื้นที่ชายแดนไทย-เมียนมา ร่วมกับนักวิชาการ ผู้สื่อข่าว และรองผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในจังหวัดเชียงราย (รอง ผอ.รมน.จ.เชียงราย)

 

การลงพื้นที่ครั้งนี้ไม่ได้แจ้งหน่วยงานท้องถิ่นทราบล่วงหน้า เพื่อต้องการเห็นสภาพจริงของเหมืองแร่ในดอยก่อวัน เมืองกาน รัฐฉาน ประเทศเมียนมา ซึ่งเป็นต้นตอปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำสาย

 

จากการสังเกตการณ์ด้วยตาเปล่าและกล้องส่องทางไกล พบการเปิดหน้าดินทำเหมืองขนาดใหญ่เรียงตามแนวเขาไม่ต่ำกว่า 10 จุด มีรถแบคโฮกำลังทำงาน 2 คัน นอกจากนี้ยังพบกลุ่มอาคารที่คาดว่าเป็นจุดถลุงแร่และอาคารเรียงรายคล้ายพื้นที่กลุ่มสแกมเมอร์ฝั่งเมืองเมียวดี

 

นายเจเศรษฐ์ประเมินว่า เหมืองดังกล่าวมีแนวโน้มขยายตัวเพิ่มขึ้นเท่าตัวภายใน 1 ปี เนื่องจากผู้ประกอบการระดมเครื่องจักรและก่อสร้างอาคารเตรียมไว้จำนวนมาก ซึ่งพื้นที่ทำเหมืองอยู่ใกล้ลำธารที่ไหลลงสู่อำเภอแม่สาย จึงเสี่ยงเพิ่มปริมาณสารพิษและกระทบต่อระบบน้ำประปา การเกษตร รวมถึงวิถีชีวิตของประชาชนตลอดแนวลำน้ำ

 

นายเจเศรษฐ์เปิดเผยว่า นายกรัฐมนตรีสั่งการให้รวบรวมข้อมูลทั้งหมด ทั้งกระบวนการผลิต สารตั้งต้น รวมถึงบริษัทและบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้า-ส่งออกแร่ โดยวันที่ 16–18 พฤศจิกายน 2569 ตนจะเดินทางไปสมทบกับนายกรัฐมนตรี เพื่อนำข้อมูลนี้เข้าสู่โต๊ะเจรจากับรัฐบาลจีน และเชิญประเทศที่ได้รับผลกระทบตลอดแนวลำน้ำมาร่วมหารือ

 

เหตุผลที่เจรจากับจีน: แม้จะมีการส่งออกแร่บางส่วนเข้าไทย แต่แร่สำคัญอย่างทองคำและแรร์เอิร์ธ?ไม่ได้ส่งเข้าไทย จึงสันนิษฐานได้ว่าถูกส่งไปยังประเทศจีน

 

ข้อจำกัดและแนวทางกดดัน: ไทยไม่มีอำนาจเข้าไปสั่งปิดเหมืองในเมียนมาโดยตรง ประกอบกับพื้นที่ดังกล่าวมีความขัดแย้งของกลุ่มติดอาวุธ 4 กลุ่มที่ต่างปฏิเสธความเกี่ยวข้อง รัฐบาลจึงต้องใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์เจรจากดดันร่วมกับจีนและฝ่ายความมั่นคง รวมถึงพิจารณามาตรการทางกฎหมายควบคุมการนำเข้าแร่

 

การตั้งศูนย์ตรวจคุณภาพน้ำ: อยู่ระหว่างประสานงานความร่วมมือกับจีน โดยมีกระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงอุตสาหกรรม และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นหน่วยงานหลัก

 

นายเจเศรษฐ์ย้ำว่า ปัญหาน้ำประปาผลิตไม่ได้จากสารพิษเกินมาตรฐานถือเป็นเรื่องใหญ่ระดับชาติ รัฐบาลจึงเร่งวางแผนจัดหาแหล่งน้ำทดแทนให้ประชาชนในอำเภอแม่สาย

 

ระยะสั้น: ใช้น้ำสำรองจากพื้นที่เกาะช้างเข้ามาเสริมระบบผลิตประปาในภาวะฉุกเฉิน และเตรียมขออนุมัติงบกลางเร่งด่วนเพื่อสนับสนุนประปาหมู่บ้านในจุดที่ดำเนินการได้ทันที

 

ระยะยาว: อนุมัติงบประมาณและอยู่ระหว่างจัดซื้อจัดจ้างโครงการดึงน้ำจากแม่น้ำโขงในอำเภอเชียงแสน และโครงการผันน้ำจากแม่น้ำกกฝั่งแม่น้ำลาว เพื่อสร้างแหล่งน้ำถาวรลดการพึ่งพาลำน้ำที่ปนเปื้อนสารพิษ