น้ำมันลด 10 บาท ใครรับต้นทุน คำถามใหญ่ถึงรัฐบาล

ข้อเรียกร้องลดราคาน้ำมัน 10 บาทต่อลิตรเปิดคำถามสำคัญต่อรัฐบาลว่า จะบรรเทาภาระประชาชนได้มากเพียงใด และใครต้องรับต้นทุนจากมาตรการดังกล่าว บทสัมภาษณ์ระหว่าง ดร.ทองอยู่ คงขันธ์ ประธานสหพันธ์การขนส่งทางบกแห่งประเทศไทย กับ นายพงศ์พล ยอดเมืองเจริญ โฆษกกระทรวงพลังงาน สะท้อนความต่างทั้งวิธีกำหนดราคาและลำดับความสำคัญของนโยบาย

จุดแรกที่ต้องแยกให้ชัดคือ ม็อบกำนันมโนเรียกร้องลดน้ำมันทุกชนิด 10 บาท ขณะที่สหพันธ์ฯ เสนอให้ดีเซลเหลือ 35 บาท จากราคาขณะยื่นหนังสือประมาณ 41.84 บาท เท่ากับลดลง 6.84 บาท แม้ลดต่ออีก 2 บาทตามแนวคิดของทองอยู่ ก็ยังไม่ครบ 10 บาท และไม่ได้ตอบโจทย์น้ำมันทุกชนิดโดยอัตโนมัติ

ทองอยู่ระบุว่า เป้า 35 บาทผ่านการศึกษาร่วมกับนักวิชาการ และคำนึงถึงความขัดแย้งระหว่างประเทศที่อาจยืดเยื้อแล้ว ในเชิงวิเคราะห์ ข้อเสนอนี้จึงให้น้ำหนักกับระดับต้นทุนที่ภาคขนส่งรับไหว ส่วนกระทรวงพลังงานให้น้ำหนักกับข้อจำกัดด้านการจัดหาและรายได้รัฐ

ความต่างสำคัญอยู่ที่ การยอมรับต้นทุนราคา ทองอยู่เสนอระบบ Cost Plus ตรวจสอบต้นทุนนำเข้าแล้วบวกกำไรที่เหมาะสม ขณะที่พงศ์พลกังวลว่า ผู้จัดหารายใหญ่ที่มีน้อยรายอาจแฝงกำไรในใบแจ้งหนี้ ทำให้ต้นทุนที่นำมาอ้างไม่ใช่ต้นทุนแท้จริง กระทรวงจึงเลือกสูตร Singapore Minus เพื่อตัดค่าใช้จ่ายที่ระบุว่าไม่เกิดขึ้นจริง

ทั้งสองแนวทางมีจุดร่วมคือต้องการลดต้นทุนส่วนเกิน แต่ยังต้องตอบว่ารัฐจะตรวจสอบราคาได้ลึกเพียงใด พงศ์พลระบุว่าสูตรใหม่ช่วยลดได้ราว 30 สตางค์ต่อลิตร ซึ่งเมื่อเทียบกับเป้าหมายของภาคขนส่ง ย่อมสะท้อนว่ามาตรการนี้เพียงอย่างเดียวยังไม่พอ

ค่าการกลั่น 2.42 บาทต่อลิตรเป็นอีกจุดขัดแย้ง กระทรวงอ้างค่าเฉลี่ยย้อนหลังห้าปีเป็นฐาน ขณะที่ทองอยู่เห็นว่ายังลดได้อีก แม้พงศ์พลระบุว่าดึงผลประโยชน์ส่วนเกินคืนแล้วกว่า 31,000 ล้านบาท แต่ข้อมูลที่ให้มายังไม่แจกแจงว่าเงินดังกล่าวลดราคาปัจจุบันไปแล้วเท่าใด จึงไม่อาจนับทั้งหมดเป็นวงเงินสำหรับลดราคาเพิ่มเติม

ด้านภาษี ทองอยู่เสนอให้ลดอย่างน้อย 3 บาท หรือเหลือ 5 สตางค์ ส่วนพงศ์พลยกผลกระทบจากการตัดภาษีทั้งหมด ซึ่งระบุว่ารัฐจะเสียรายได้ปีละ 180,000 ล้านบาท คำชี้แจงนี้ยังไม่ได้ตอบโดยตรงว่าการลดบางส่วนทำได้เพียงใด ขณะเดียวกัน ภาคขนส่งยังไม่ได้แจกแจงแหล่งชดเชยรายได้รัฐในข้อมูลบทสัมภาษณ์

เรื่องน้ำมันชีวภาพก็สะท้อนเป้าหมายต่างกัน ทองอยู่ตั้งข้อกังวลเรื่องความเสียหายต่อเครื่องยนต์และภาระซ่อมบำรุง ส่วนพงศ์พลให้เหตุผลด้านความมั่นคงพลังงานและการช่วยเกษตรกร ในเชิงนโยบาย การลดราคาเชื้อเพลิงจึงต้องพิจารณาควบคู่กับความสามารถในการใช้งานจริงของกลุ่มที่ต้องการช่วยเหลือ

ข้อโต้แย้งเรื่องอำนาจใช้เงินกองทุนน้ำมันยังเป็นคำชี้แจงคนละด้าน ทองอยู่ระบุว่าช่วงเวลาอุดหนุนสิ้นสุดแล้ว ขณะที่พงศ์พลอ้างการหารือกฤษฎีกาเพื่อใช้มาตรการช่วงวิกฤต ข้อมูลที่ให้มายังไม่มีเอกสารประกอบให้ตัดสินข้อกฎหมายนี้

ดังนั้น ยังไม่ยืนยันว่าลดน้ำมันทุกชนิดได้ครบ 10 บาท ส่วนคาดการณ์ดีเซลระดับ 30 กว่าบาทภายในหนึ่งถึงสองสัปดาห์ของกระทรวงก็มีเงื่อนไขด้านตลาดโลก และไม่เท่ากับรับรองราคา 35 บาท โจทย์ของรัฐบาลจึงอยู่ที่การแจกแจงให้ได้ว่าแต่ละมาตรการลดได้เท่าใด ใครรับภาระ และดำเนินการได้เมื่อใด ภายใต้กรอบหกเดือนที่สหพันธ์ฯ เสนอ