ดราม่า “เถียนมีมี่” เพลงรักบนโต๊ะจีน หรือบททดสอบการทูตไทย

คลิปนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล ร้องเพลง “เถียนมีมี่” ระหว่างเยือนจีน อาจดูเหมือนช่วงเวลาสบายๆ ในงานเลี้ยงรับรอง แต่กลับกลายเป็นประเด็นถกเถียงว่า นี่คือการใช้ดนตรีสร้างมิตรภาพ หรือเป็นความผิดพลาดทางการทูตที่มองข้ามความอ่อนไหวเรื่องไต้หวัน

 

เหตุการณ์เกิดขึ้นระหว่างงานเลี้ยงอาหารกลางวันที่ หลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรีจีน เป็นเจ้าภาพต้อนรับคณะรัฐบาลไทย โดยในช่วงท้าย ฝ่ายจีนได้เชิญนายกรัฐมนตรีไทยขึ้นร้องเพลง พร้อมมีเปียโนบรรเลงประกอบ

 

นายกรัฐมนตรีอนุทินเลือกเพลง “เถียนมีมี่” เพลงจีนชื่อดังที่คนหลายรุ่นคุ้นเคย ท่ามกลางบรรยากาศเป็นกันเอง รอยยิ้ม และเสียงปรบมือของผู้ร่วมงาน ก่อนที่ภาพเหตุการณ์จะถูกเผยแพร่และจุดกระแสวิจารณ์ตามมา

จากเพลงรักสู่คำถามทางการเมือง

 

ผู้ที่เปิดประเด็นสำคัญคือ รัศมิ์ ชาลีจันทร์ เจ้าของเพจ “ทูตนอกแถว” ซึ่งวิจารณ์ว่า การเลือกเพลงนี้อาจสะท้อนความไม่เข้าใจบริบทการเมืองระหว่างประเทศ

 

เหตุผลสำคัญคือ เพลง “เถียนมีมี่” เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายจากเสียงร้องของ เติ้ง ลี่จวิน นักร้องระดับตำนานชาวไต้หวัน ขณะที่สถานะของไต้หวันยังเป็นประเด็นอ่อนไหวอย่างยิ่งสำหรับจีนแผ่นดินใหญ่

 

 

ฝ่ายวิจารณ์ยังอ้างถึงบรรยากาศในอดีตที่เพลงจากไต้หวัน รวมถึงผลงานของเติ้ง ลี่จวิน เคยถูกต่อต้านหรือจำกัดการเผยแพร่ในจีน จึงตั้งคำถามว่า แม้ผู้ร่วมงานจะปรบมือตามมารยาท แต่ภายในอาจรู้สึกไม่สบายใจหรือไม่

ข้อวิจารณ์นี้ทำให้เพลงรักธรรมดาๆ ถูกยกระดับขึ้นเป็นคำถามใหญ่เกี่ยวกับความละเอียดอ่อนทางการทูต และความพร้อมของผู้นำไทยเมื่อต้องแสดงออกต่อหน้าประเทศมหาอำนาจ

นักวิชาการชี้ โลกวันนี้ไม่เหมือนเมื่อ 40 ปีก่อน

 

อีกด้านหนึ่ง รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล นักวิชาการด้านจีนศึกษา ให้ข้อมูลที่ต่างออกไป โดยอธิบายว่า แม้เพลงของเติ้ง ลี่จวิน จะเคยถูกแบนในจีนช่วงทศวรรษ 1970-1980 แต่สถานการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไปมากหลังจีนเปิดประเทศ

 

นับตั้งแต่ทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา เพลงเหล่านี้ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย สามารถขับร้องและจัดการแสดงได้ตามปกติ จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมร่วมสมัยในจีน

 

 

จุดสำคัญที่สุดคือ มีข้อมูลว่า ฝ่ายจีนเป็นผู้เชิญนายกรัฐมนตรีไทยขึ้นร้องเพลง และเป็นฝ่ายเสนอชื่อเพลง “เถียนมีมี่” เอง หากข้อเท็จจริงนี้ถูกต้อง ก็ยิ่งทำให้ข้อกล่าวหาว่านายกรัฐมนตรีไทยเลือกเพลงโดยขาดความระมัดระวังมีน้ำหนักลดลง

 

มุมมองนี้ชี้ว่า ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่เพลง แต่อยู่ที่การนำบริบททางการเมืองในอดีตมาตีความเหตุการณ์ปัจจุบัน โดยไม่พิจารณาว่าความหมายของเพลงและท่าทีของสังคมจีนเปลี่ยนไปแล้ว

 

รัฐบาลโต้ อย่าให้เพลงกลบผลลัพธ์การเยือน

 

นางสาวรัชดา ธนาดิเรก โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ออกมาปกป้องนายกรัฐมนตรี โดยระบุว่า การร้องเพลงครั้งนี้เป็นตัวอย่างของ “การทูตด้วยดนตรี” และไม่ควรถูกนำไปขยายเป็นประเด็นทางการเมือง

 

โฆษกรัฐบาลขอให้สังคมย้อนดูภาพเหตุการณ์ทั้งหมด ทั้งการเชิญขึ้นร้องเพลง รอยยิ้ม และเสียงปรบมือจากฝ่ายจีน ซึ่งสะท้อนว่าบรรยากาศในงานเป็นไปอย่างอบอุ่นและเป็นกันเอง

รัฐบาลยังยืนยันว่า เพลง “เถียนมีมี่” ไม่ได้เป็นเพลงต้องห้ามในจีนมานานแล้ว และได้รับความนิยมต่อเนื่องตลอดช่วง 20-30 ปีที่ผ่านมา

สิ่งที่รัฐบาลต้องการให้สังคมจับตามองมากกว่า คือผลลัพธ์จากการเยือนจีน โดยเฉพาะการลงนามบันทึกความเข้าใจจำนวน 15 ฉบับ ครอบคลุมเศรษฐกิจ ความมั่นคง เทคโนโลยี สาธารณสุข และความร่วมมือระหว่างหน่วยงานของทั้งสองประเทศ

นายกรัฐมนตรีได้กำชับให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งจัดทำแผนปฏิบัติการ เปลี่ยนเอกสารที่ลงนามแล้วให้กลายเป็นผลลัพธ์จริง และนำความคืบหน้ากลับมารายงานต่อคณะรัฐมนตรี

 

บทเรียนจากดราม่าหนึ่งเพลง

 

กรณี “เถียนมีมี่” สะท้อนภาพสังคมการเมืองยุคดิจิทัลได้ชัดเจน เหตุการณ์เพียงไม่กี่นาทีสามารถถูกตัดออกจากบริบท ขยายความ และตีความได้หลายทิศทางภายในเวลาอันรวดเร็ว

 

ฝ่ายวิจารณ์ นี่คือคำเตือนว่าการทูตไม่มีเรื่องเล็ก เพราะทุกคำพูด ทุกท่าที และทุกบทเพลงของผู้นำอาจถูกตีความเป็นสัญญาณทางการเมืองได้

 

 

ฝ่ายรัฐบาล เหตุการณ์นี้กลับเป็นภาพของการใช้วัฒนธรรมและดนตรีลดระยะห่างระหว่างผู้นำ สร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อความสัมพันธ์ และเปิดพื้นที่ให้การเจรจาทางการเมืองเดินหน้าได้ง่ายขึ้น

 

การตัดสินว่าการร้องเพลงครั้งนี้เป็นความผิดพลาดหรือความสำเร็จ อาจไม่ควรดูจากเสียงปรบมือในห้องจัดเลี้ยงเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูว่า ข้อตกลง 15 ฉบับที่เกิดขึ้นระหว่างไทยกับจีน จะสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ การลงทุน และประโยชน์ที่จับต้องได้ให้ประชาชนไทยมากเพียงใด

 

เพราะในโลกการทูต เพลงอาจช่วยเปิดประตู แต่สิ่งที่จะพิสูจน์ความสำเร็จของการเยือน คือผลงานที่เดินออกมาจากประตูบานนั้น