มรสุมศรัทธาถาโถมรัฐบาลอนุทิน 2 จากทุนสีน้ำเงินถึงบัตรเลือกตั้งทั้งระบบ

รัฐบาลของนายกรัฐมนตรีอนุทิน 2 กำลังเผชิญแรงสั่นสะเทือนหลายทิศทาง ทั้งปมตรวจสอบเส้นทางเงิน “ทุนสีน้ำเงิน” ข้อครหาต่อองค์กรอิสระ ความกังขาเรื่องความโปร่งใสในการเลือกตั้ง ไปจนถึงปัจจัยอ่อนไหวด้านอธิปไตยทางทะเลกับกัมพูชา ทั้งหมดนี้กำลังประกอบกันเป็นวิกฤตความเชื่อมั่นที่อาจทำให้รัฐบาลซึ่งเคยถูกมองว่ามีเสถียรภาพ ไม่ได้แข็งแรงอย่างที่เห็นจากภายนอก

จุดเริ่มต้นของแรงกดดันอยู่ที่คำถามใหญ่เรื่อง “ทุนสีน้ำเงิน” ซึ่งฝ่ายค้าน โดยเฉพาะพรรคประชาชน กำลังรุกตรวจสอบเส้นทางการเงินที่โยงไปถึงโครงการ Thai AI Passport หลังมีข้อสังเกตว่าบริษัทพลังงานที่ชนะประมูลโครงการดังกล่าว เคยมีความเชื่อมโยงกับการบริจาคเงินให้พรรคสีน้ำเงินก่อนการเลือกตั้ง อีกทั้งยังพบข้อสงสัยเรื่องกรรมการบริษัทบางรายที่ซ้ำซ้อนกับบริษัทร่วมซึ่งได้รับงาน

ประเด็นนี้ไม่ได้หยุดอยู่เพียงโครงการเดียว หากแต่กำลังถูกขยายผลไปยังโครงการในกระทรวงอื่นที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของพรรคสีน้ำเงิน เพื่อชี้ให้เห็นโครงข่ายความสัมพันธ์ระหว่างทุน ธุรกิจ และอำนาจรัฐ ซึ่งหากตรวจสอบพบความเชื่อมโยงอย่างมีนัยสำคัญ ย่อมไม่ใช่เพียงปัญหาเชิงงบประมาณ แต่จะกลายเป็นคำถามเชิงโครงสร้างว่า อำนาจทางการเมืองกำลังถูกหล่อเลี้ยงด้วยกลไกผลประโยชน์หรือไม่

ขณะเดียวกัน วิกฤตศรัทธาต่อองค์กรอิสระก็กลายเป็นอีกแนวรบสำคัญ โดยเฉพาะกรณีคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ หรือ ป.ป.ช. มีมติยกคำร้องในคดีบัญชีทรัพย์สินของนายศักดิ์สยาม ชิดชอบ จนนำไปสู่เสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากฝ่ายค้านและสมาชิกวุฒิสภาบางส่วน ที่รวมตัวกันยื่นเรื่องต่อประธานรัฐสภา เพื่อขอให้ตั้งคณะไต่สวนอิสระตรวจสอบการทำหน้าที่ของ ป.ป.ช. ทั้งคณะ

หัวใจของประเด็นนี้คือคำถามว่า องค์กรอิสระซึ่งควรเป็นกลไกถ่วงดุลอำนาจรัฐ ได้ใช้ดุลพินิจอย่างตรงไปตรงมาหรือไม่ หรือกำลังถูกตั้งข้อสงสัยว่า “เอียง” ไปข้างใดข้างหนึ่งมากเกินไป สัญญาณนี้สอดคล้องกับคำวิเคราะห์ของ ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ หรือดร.แดน ที่เปรียบเปรยว่า ขณะนี้มี “ลายมือบนกำแพงที่ไม่มีหมึก” เป็นสัญญาณเตือนถึงองค์กรอิสระว่า หากยังเดินไปในทิศทางที่สังคมมองว่าไม่เป็นกลาง อาจนำไปสู่แรงผลักดันให้เกิดการ “ล้างกระดาน” ครั้งใหญ่

อีกด้านหนึ่ง ปัญหาความโปร่งใสในการเลือกตั้งยังเป็นชนวนที่อาจลุกลามได้ทุกเมื่อ โดยเฉพาะกรณี “ไลน์หลุด” ที่ถูกตั้งข้อสงสัยว่าเกี่ยวพันกับการช่วยเหลือฝ่ายสีน้ำเงิน รวมถึงประเด็นการโยกย้ายนายอำเภอล็อตใหญ่ และการให้หน่วยงานในสังกัดกรมการปกครองเข้ามาเกี่ยวข้องกับการพิมพ์บัตรเลือกตั้ง

ประเด็นบัตรเลือกตั้งยิ่งอ่อนไหว เพราะหากมีข้อพิสูจน์หรือคำวินิจฉัยว่า บัตรเลือกตั้งสามารถตรวจย้อนกลับไปถึงตัวบุคคลได้ ย่อมกระทบต่อหลักการ “ลงคะแนนโดยลับ” ซึ่งเป็นหัวใจของระบอบประชาธิปไตย และอาจเปิดประตูไปสู่ข้อถกเถียงใหญ่ถึงขั้นทำให้การเลือกตั้งถูกตั้งคำถามเรื่องความชอบธรรม หรือร้ายแรงที่สุดคือการถูกชี้ว่าเป็นโมฆะ

แม้รัฐบาลจะมีเสียงสนับสนุนในสภาจำนวนมากถึง 192 เสียง และดูเหมือนสามารถคุมกลไกทางการเมืองได้หลายระดับ แต่ภาพความมั่นคงดังกล่าวอาจเป็นเพียงฉากหน้าของความเปราะบาง ดร.แดนจึงเปรียบรัฐบาลชุดนี้ว่าเป็น “House of Cards” หรือบ้านที่สร้างด้วยไพ่ ดูสูง ดูใหญ่ ดูเป็นระเบียบ แต่หากถูกดีดผิดจุดเพียงครั้งเดียว โครงสร้างทั้งหมดก็อาจถล่มลงมาอย่างรวดเร็ว

ฉายา “รัฐบาล ทวช” ที่ถูกขนานนามล่วงหน้า ยิ่งสะท้อนมุมมองต่อชะตากรรมทางการเมืองของรัฐบาลชุดนี้อย่างชัดเจน “ท” คือทุกขลาภ ได้ลาภลอยขึ้นสู่อำนาจ แต่ต้องแบกรับปัญหาหนักรอบด้าน “ว” คือวิบากกรรม ปัญหาเก่าที่ซุกไว้ใต้พรม โดยเฉพาะโครงสร้างพลังงานและกลุ่มทุนที่อาจย้อนกลับมาบีบคั้นรัฐบาลเอง ส่วน “ช” คือชะตาขาด หากบริหารความเสี่ยงไม่ได้ รัฐบาลอาจไปไม่ถึงฝั่ง และ “เกมโอเวอร์” เร็วกว่าที่หลายฝ่ายคาด

นอกเหนือจากปัจจัยภายใน ประเทศยังมีแรงกดดันจากปัจจัยภายนอก โดยเฉพาะกรณีพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลกับกัมพูชา ซึ่งมีความเสี่ยงเข้าสู่กลไกประนอมภาคบังคับตามกฎหมายทะเล ประเด็นนี้อ่อนไหวอย่างยิ่ง เพราะเกี่ยวพันทั้งผลประโยชน์ด้านทรัพยากร อธิปไตย และความรู้สึกของสังคมไทย หากรัฐบาลเดินหมากพลาด ย่อมถูกโจมตีทางการเมืองอย่างหนัก และอาจกลายเป็นชนวนเร่งวิกฤตศรัทธาให้รุนแรงขึ้น

ภาพรวมของรัฐบาลอนุทิน 2 จึงไม่ใช่เพียงรัฐบาลที่ถูกท้าทายจากฝ่ายค้าน แต่เป็นรัฐบาลที่กำลังถูกตั้งคำถามพร้อมกันในหลายชั้น ตั้งแต่ชั้นทุนการเมือง ชั้นองค์กรอิสระ ชั้นกระบวนการเลือกตั้ง ไปจนถึงชั้นผลประโยชน์ของชาติ ยิ่งคำถามเหล่านี้เชื่อมโยงกันมากเท่าไร ความเสี่ยงของรัฐบาลก็ยิ่งขยายตัวจาก “ปัญหารายประเด็น” ไปสู่ “วิกฤตความชอบธรรม”

การเมืองไทยหลายครั้งไม่ได้เปลี่ยนทิศเพราะแรงระเบิดครั้งใหญ่เพียงครั้งเดียว แต่เปลี่ยนเพราะรอยร้าวเล็ก ๆ ที่สะสมจนโครงสร้างรับน้ำหนักไม่ไหว รัฐบาลอนุทิน 2 ในวันนี้อาจยังยืนอยู่ได้ด้วยเสียงในสภาและกลไกอำนาจที่ถืออยู่ในมือ แต่คำถามสำคัญคือ เสียงเหล่านั้นจะพอประคองศรัทธาสาธารณะได้หรือไม่ หากบ้านไพ่แห่งอำนาจเริ่มสั่นไหวจากฐานรากของความไม่ไว้วางใจเอง