‘กรุงเทพฯง่ายๆ’ ถอดรหัสคิด ดร.โจ พลิกโฉมเมืองหลวงล้างโกงด้วยระบบAI

เมื่อเมืองหลวงที่ขึ้นชื่อว่าศิวิไลซ์กลับกลายเป็นพื้นที่ซึ่งใช้ชีวิตยากเข็ญที่สุดสำหรับคนไร้เงิน ดร.โจ—ชัยวัฒน์ สถาวรวิจิตร อดีตนักเศรษฐศาสตร์แบงก์ชาติผู้ผ่านโลกกว้าง จึงก้าวเข้ามาท้าทายโครงสร้างอันบิดเบี้ยวนี้ด้วยศรัทธาและโอกาสครั้งใหม่

จากอดีตนักเศรษฐศาสตร์มหภาค สู่เส้นทางท้าชิงเก้าอี้พ่อเมืองหลวง

จากเด็กนักเรียนกรุงเทพมหานครโดยกำเนิด ผู้เติบโตมากับการโดยสารรถประจำทางสู่สถานศึกษา มีบ้านพักอาศัยเพียงหลังเดียวในเมืองหลวง

ทว่ามีโอกาสได้ไปสั่งสมประสบการณ์และใช้ชีวิต ณ ประเทศญี่ปุ่นยาวนานกว่าทศวรรษ รวมถึงการทำงานในองค์กรการเงินระดับโลกอย่างธนาคารเพื่อการชำระบัญชีระหว่างประเทศ (BIS) และธนาคารแห่งประเทศไทยนานถึง 10 ปี

ปูมหลังอันแข็งแกร่งในฐานะอดีตทีมเศรษฐกิจพรรคก้าวไกลและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรบัญชีรายชื่อ 2 สมัย หล่อหลอมให้ ดร.โจ หรือ ชัยวัฒน์ สถาวรวิจิตร ในบทบาทรองหัวหน้าพรรคประชาชนด้านต่างประเทศ มองเห็นโครงสร้างสังคมอย่างทะลุปรุโปร่ง

แรงผลักดันสำคัญที่นำพาบุรุษผู้นี้เข้าสู่สนามการเมืองท้องถิ่น เกิดจากทัศนคติในฐานะ "พ่อ" ผู้มองเห็นความบิดเบี้ยวของกติกาและสภาวะแวดล้อมในประเทศ การส่งมอบเมืองที่ดีกว่าเดิมให้แก่คนรุ่นลูกกลายเป็นพันธกิจชีวิต

ดร.โจ ถือว่าการเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครในครั้งนี้ คือ "โอกาสใหม่" ในการพิสูจน์ตนเองเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นรูปธรรม

โจทย์ใหญ่ส่วนภูมิภาค: ทลายความเหลื่อมล้ำด้วยแนวคิด ‘กรุงเทพฯ ง่ายๆ’

ดร.โจ วิเคราะห์ว่า กรุงเทพฯ ในปัจจุบันคือภาพสะท้อนของความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจที่กระจุกตัวอย่างมหาศาล ทว่ากลับซ่อนเร้นความเหลื่อมล้ำต่ำสูงไว้อย่างน่าใจหาย ชาวต่างชาติอาจยกย่องว่าเมืองหลวงแห่งนี้อยู่อาศัยได้อย่างสะดวกสบาย

แต่ทว่าอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่ต้องมีเม็ดเงินมากพอ หากเป็นปุถุชนคนธรรมดาที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ การดำเนินชีวิตในเมืองนี้จะแปรเปลี่ยนเป็นความยากลำบากทันที จึงเป็นที่มาของสโลแกน "กรุงเทพฯ ง่ายๆ" ปรัชญาการบริหารที่ตั้งอยู่บนฐานคิดที่ว่า เมืองหลวงต้องเป็นพื้นที่ที่ง่ายต่อการดำรงชีวิตสำหรับทุกคน ไม่ใช่สิทธิพิเศษเฉพาะของผู้มีอันจะกินเท่านั้น

แผนยุทธศาสตร์สองประสาน: ดูแลคน พัฒนาเมือง และอภิมหาโครงการคลองหลวง

นโยบายเด่นของ ดร.โจ ถูกจำแนกออกเป็นสามเสาหลักที่มุ่งตอบโจทย์การพัฒนาคุณภาพชีวิตตั้งแต่ฐานราก ดังนี้:

รัฐสวัสดิการครอบคลุม ‘เกิด แก่ เจ็บ’เพื่อคนวัยทำงาน

ลดภาระทางเศรษฐกิจให้แก่คนหนุ่มสาวที่เผชิญภาวะไม่กล้ามีบุตรเนื่องจากขาดการเกื้อหนุนจากรัฐ ด้วยชุดนโยบายเกื้อหนุนครอบครัว:

• ปฐมวัย: จัดตั้งสถานรับเลี้ยงเด็กเล็กตั้งแต่อายุ 6 เดือนขึ้นไป โดยขยายเวลาดูแลจนถึงช่วงเย็นเพื่อสอดรับกับวิถีชีวิตของคนทำงานออฟฟิศ
• ผู้สูงวัยและผู้ป่วยติดเตียง: พัฒนาศูนย์ดูแลกลางวัน (Daycare) แบบเช้าไปเย็นกลับ พร้อมจัดส่งนักบริบาลมืออาชีพดูแลถึงเคหสถาน ป้องกันไม่ให้สมาชิกในครอบครัวต้องลาออกจากงานประจำ
• ระบบสาธารณสุข: ยกระดับสิทธิประโยชน์ 30 บาทรักษาทุกที่ ลดขั้นตอนการรอคอยใบส่งตัวและแถวคอยแพทย์อันสิ้นเปลืองเวลาชีวิต

ประตูแห่งโอกาสและการกระจายอำนาจทางเศรษฐกิจ

• ศูนย์รีสกิล (Reskill): ปรับปรุงโรงเรียนฝึกอาชีพของกรุงเทพมหานครให้เป็นศูนย์จับคู่แรงงานกับผู้ประกอบการ เพื่อการันตีว่าผู้สำเร็จการศึกษาสามารถเข้าสู่ระบบจ้างงานได้ทันที
• เศรษฐกิจสร้างสรรค์รายย่าน: นำบทเรียนจากความสำเร็จของเอกชนใน "ย่านทรงวาด" มาเป็นต้นแบบ โดย กทม. จะเปลี่ยนบทบาทจากผู้ชี้นำเป็นผู้สนับสนุน พร้อมจัดสรรงบประมาณเพิ่มขึ้นถึง 10 เท่า หรือจากเดิมปีละ 50 ล้านบาท เป็น 500 ล้านบาท เพื่อให้แต่ละพื้นที่มีงบประมาณดึงอัตลักษณ์และกิมมิกของตนเองมาสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ เช่น การผลักดันย่านอุดมสุขให้เป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวเชิงอาหาร (Gastronomy)

เมกะโปรเจกต์ ‘คลองกรุงเทพฯ’

พลิกฟื้นโครงข่ายทางน้ำของกรุงเทพฯ ที่มีมากกว่า 1,000 สาย รวมความยาวกว่า 2,000 กิโลเมตร จากเดิมที่ทำหน้าที่เพียงทางระบายน้ำ ให้กลายเป็นประโยชน์สามมิติ:

• เส้นทางสัญจรทางเลือก: เชื่อมต่อการเดินทางระบายคนจากโป๊ะเรือภายใน 5 นาทีสู่นาวาไฟฟ้า (EV Boat) สู่ระบบรถไฟฟ้าหลักอย่างไร้รอยต่อ
• ระเบียงเศรษฐกิจชุมชน: พลิกฟื้นวิถีชีวิตสองฝั่งคลองให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวและตลาดชุมชน
• ระบบบริหารจัดการน้ำอัจฉริยะ: พัฒนาขีดความสามารถการระบายน้ำควบคู่กับการเปิดเผยข้อมูลผ่าน Dashboard คลองกรุงเทพฯ ให้ประชาชนร่วมตรวจสอบประสิทธิภาพได้ตลอดเวลา

"ระบบป้องกันทุจริตเชิงรุกจะสะกัดกั้นงบประมาณรั่วไหลได้ตั้งแต่ขั้นตอนการเขียน TOR การสแกนราคากลางและการล็อกสเปกโดยเทคโนโลยี AI จะช่วยรักษาผลประโยชน์ของคนกรุงเทพฯ ได้ไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นล้านบาท" ดร.โจ กล่าวอธิบายถึงระบบ "กรุงเทพฯ โปร่งใส AI จับโกง" ที่มุ่งเน้นการยับยั้งก่อนความเสียหายจะเกิดขึ้นจริง

การเมืองสองระดับ: ประสาน ‘วาระเมือง’ และ ‘วาระเขต’
แม้พรรคประชาชนจะประสบความสำเร็จอย่างสูงในศึกการเลือกตั้งระดับชาติครั้งที่ผ่านมา ทว่า ดร.โจ ยอมรับตามข้อเท็จจริงอย่างตรงไปตรงมาว่า สนามเลือกตั้งท้องถิ่นเป็นบริบทที่แตกต่างและในปัจจุบันตนเองยังคงมีสถานะเป็นรอง ท่ามกลางบรรยากาศความหดหู่ของคนเมืองหลวง เขาหวังหยิบยื่นความหวังครั้งใหม่ผ่านยุทธศาสตร์การทำงานร่วมกันเป็นองคาพยพ

การสู้ศึกครั้งนี้จึงเป็นการนำเสนอโครงสร้างการทำงานแบบประสานพลัง โดยกำหนดให้ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครขับเคลื่อน "วาระเมือง" อันเป็นภาพรวมเชิงนโยบายมหภาคทั้งหมด ขณะที่สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร (ส.ก.) ทั้ง 50 เขต จะทำหน้าที่ขับเคลื่อน "วาระเขต" เพื่อตอบสนองความต้องการเฉพาะส่วนของชุมชน เช่น การสร้างสถานีดับเพลิงเพิ่มเติมในเขตบึงกุ่ม การพัฒนาพื้นที่จัดประโยชน์ใต้ทางด่วนในเขตสะพานสูง หรือการฟื้นฟูอัตลักษณ์ชุมชนริมคลองในฝั่งธนบุรี

ท้ายที่สุดแล้ว ผลสัมฤทธิ์ของการแข่งขันอาจเป็นเรื่องของกลไกทางการเมือง ทว่าคุณค่าที่แท้จริงของการอาสาเข้ามาในครั้งนี้ คือการใช้พื้นที่เลือกตั้งเป็นเวทีสาธารณะในการส่งผ่านทางออกของปัญหา และรับฟังเสียงสะท้อนจากพลเมือง

เพื่อปูทางไปสู่เป้าหมายสูงสุดร่วมกัน นั่นคือการทำให้สิทธิในการมีชีวิตที่สุขสบายในเมืองหลวงแห่งนี้ เป็นเรื่องที่ "ง่าย" สำหรับมนุษย์ทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน มิใช่เป็นเพียงสิทธิผูกขาดของผู้มีอำนาจทางเศรษฐกิจอีกต่อไป

แหล่งที่มาประกอบเนื้อหา : รายการคมชัดลึก (คลิก)