"พริษฐ์" เผย คะแนนคอร์รัปชันไทยแย่สุดในรอบ 12 ปี

นายพิริษฐ์ วัชรสินธุ โพสต์ข้อความผ่านโซเชียลมีเดีย กระตุ้นรัฐบาลให้จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ โดยระบุว่า คะแนนคอร์รัปชันประเทศไทยแย่สุดในรอบ 12 ปี ถึงเวลาจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่ “ปราบโกง” ได้จริง 

 

วันนี้ องค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ (Transparency International) ได้เผยแพร่ดัชนีภาพลักษณ์การทุจริต (Corruption Perceptions Index – CPI) ประจำปี ซึ่งประเทศไทยได้ คะแนนเพียง 34 จาก 100 และอยู่ที่ อันดับ 107 ของโลก ถือเป็นคะแนนที่ต่ำหรือแย่ที่สุดในรอบ 12 ปี

 

สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่า แม้เราจะมีรัฐธรรมนูญปี 2560 ที่ถูกโฆษณาว่าเป็น "รัฐธรรมนูญปราบโกง" และถูกบังคับใช้มานานกว่า 8 ปี แต่โครงสร้างรัฐและกฎหมายของเรายังไม่สามารถช่วยให้ปัญหาการทุจริตลดลงอย่างมีประสิทธิภาพ

แน่นอนว่าทางออกเรื่องการแก้ไขปัญหาคอร์รัปชัน ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การแก้ไขรัฐธรรมนูญ แต่การออกแบบโครงสร้างกฎหมายในทุกระดับมีส่วนสำคัญในการแก้ปัญหาคอร์รัปชัน โดยการมุ่งทั้งป้องกันและปราบปรามการทุจริตผ่านทำให้ประชาชน

 

1. โกงไม่ได้ → เปิดเผยข้อมูลภาครัฐให้โปร่งใส

ปัญหา

ประชาชนยังมีข้อจำกัดในการเข้าถึงข้อมูลรัฐได้อย่างสะดวก จึงทำให้ขาดอาวุธที่สำคัญในการตรวจสอบการทุจริตและการใช้อำนาจรัฐ (ซึ่งยิ่งถูกตอกย้ำจากกรณีเมื่อวานที่กองทัพปฏิเสธการเปิดเผยข้อมูลเรื่องจำนวนนายพลต่อคณะกรรมาธิการการทหารของสภาผู้แทนราษฎร)

 

ทางออก

- คุ้มครองสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลรัฐ โดยยึดหลัก “เปิดเผยเป็นหลัก ปกปิดเป็นข้อยกเว้น” (open by default) ซึ่งกำหนดให้รัฐต้องให้เหตุผลที่สมควรเท่านั้นหากจะมีการปกปิดข้อมูล (เช่น ข้อมูลที่จำเป็นต้องลับ ข้อมูลส่วนบุคคล) รวมถึงกำหนดให้มีการเผยแพร่ข้อมูลรัฐในรูปแบบที่ง่ายต่อการใช้งาน (machine readable) (ผ่านการแก้ไขรัฐธรรมนูญ และการผลักดันร่าง พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารสาธารณะ ของพรรคประชาชน ที่ยื่นเข้าสู่สภาฯ ตั้งแต่ 2566)

2. โกงไม่คุ้ม → ลดใบอนุญาตและกฎระเบียบที่ไม่จำเป็น

 

ปัญหา: กฎระเบียบและกระบวนการขอใบอนุญาตที่ล่าช้าและซับซ้อนกลายเป็นช่องทางให้เจ้าหน้าที่เรียกรับสินบนเพื่ออำนวยความสะดวก

 

ทางออก

- วางกลไกในการทบทวนกฎหมายที่ไม่จำเป็นอย่างสม่ำเสมอ และออกแบบกระบวนการพิจารณาร่างกฎหมายในรัฐสภาให้มีความรวดเร็วขึ้น (ผ่านการแก้ไขรัฐธรรมนูญ และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง)

- ลดใบอนุญาตที่ไม่จำเป็น และทำให้กระบวนการออกใบอนุญาตมีความรวดเร็วขึ้นผ่านการกำหนดกรอบเวลาการพิจารณาที่ชัดเจนและกำหนดให้เกิดการ “อนุมัติอัตโนมัติ” หรือ auto approve หากประชาชนยื่นเอกสารครบถ้วน แต่หน่วยงานรัฐพิจารณาเสร็จไม่ทันกรอบเวลาที่กำหนดไว้ในคู่มือโดยไม่แจ้งเหตุผลกลับมา (ผ่านการผลักดัน ร่าง พ.ร.บ. อำนวยความสะดวก ของพรรคประชาชน ที่สภาฯมีมติรับหลักการ)

 

3. โกงไม่รอด → ปฏิรูปหน่วยงานต่อต้านคอร์รัปชัน

 

ปัญหา

หน่วยงานหลักในการต่อต้านการทุจริต (เช่น ป.ป.ช.) ยังถูกสังคมตั้งคำถามเรื่องประสิทธิภาพในการทำหน้าที่ตรวจสอบทุกฝ่ายอย่างเข้มข้นและทัดเทียมกัน

 

ทางออก

- ปรับกระบวนการสรรหา-คัดเลือก-รับรอง กรรมการ ป.ป.ช. ให้ได้คณะกรรมการที่มีความหลากหลายทางความเชี่ยวชาญ และเป็นที่ยอมรับของทุกฝ่ายว่าสามารถปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นกลาง (ผ่านการแก้ไขรัฐธรรมนูญ)

 

- ป้องกันการฮั้วกันระหว่างรัฐบาล กับ ป.ป.ช. ในการปิดกั้นการตรวจสอบนักการเมืองฝ่ายรัฐบาล ซึ่งปัจจุบันมีความเสี่ยงเนื่องจากประธานรัฐสภา (ซึ่งมักเป็น สส. จากพรรครัฐบาล) มีอำนาจปัดตกข้อร้องเรียนเกี่ยวกับการทำหน้าที่ของ ป.ป.ช. ที่สมาชิกรัฐสภาหรือประชาชนเข้าชื่อยื่นเข้ามาได้ (ผ่านการแก้ไขรัฐธรรมนูญ)

 

ในวันที่ 13-14 ก.พ. ผมหวังว่ารัฐสภาจะเห็นชอบกับร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญที่จะเปิดประตูไปสู่การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เพราะแม้การแก้ปัญหาคอร์รัปชันไม่จำเป็นต้องอาศัยแต่เพียงการแก้รัฐธรรมนูญ แต่การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ จะเป็นโอกาสอันดีในการวางรากฐานของกฎหมายและกลไกให้เข้มแข็ง เพื่อปราบโกงและนำพาประเทศไทยไปสู่ความโปร่งใสได้อย่างแท้จริง