เมื่อกกต.ไม่อยู่ในสนามเลือกตั้ง

โดย.... นิติพันธุ์ สุขอรุณ

ช่วงเวลานับถอยหลังสู่วันเลือกตั้ง อีก 15 วัน ท่ามกลางการแข่งขันของผู้สมัคร สส. อย่างดุเดือดในแต่ละพื้นที่ ทุกวินาทีมีค่าในการควบคุมให้การเลือกตั้งเป็นไปด้วยความราบรื่นที่สุด เพื่อให้การเลือกตั้งเป็นทางออกของประเทศ

ทว่าการตัดสินใจเดินทางไปต่างประเทศของ คณะกรรมการการเลือกตั้ง ตามคำเชิญของกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ เพื่อสังเกตการณ์การเลือกตั้งนอกราชอาณาจักร และตรวจเยี่ยมการเลือกตั้งนอกราชอาณาจักร แบบคูหา และแบบไปรษณีย์ ร่วมกับองค์การกงสุล ตั้งแต่วันที่ 16มิ.ย.- 21 มิ.ย. 54 โดยกกต. 4 คน ประกอบด้วย อภิชาต สุขัคคานนท์ ประธาน กกต. , สดศรี สัตยธรรม กกต.ด้านกิจการพรรคการเมือง และ วิสุทธิ์ โพธิแท่น กกต.ด้านกิจการส่วนร่วม โดยทั้ง 3 คนนี้จะเดินทางไปที่ กรุงโคเปนเฮเกน ราชอาณาจักรเดนมาร์ก และตรวจเยี่ยมการเลือกตั้งแบบคูหาสัญจร ที่กรุงเรคยาวิก สาธารณรัฐไอซ์แลนด์

ส่วน ประพันธ์ นัยโกวิท กกต.ด้านกิจการบริหารงานเลือกตั้ง จะเดินทางไปที่ ลอสแอนเจลิส ประเทศสหรัฐอเมริกา ทั้งนี้ มีเพียง สมชัย จึงประเสริฐ กกต.ด้านกิจกรรมสืบสวนสอบสวนและวินิจฉัย ถูกวางให้เป็นรักษาการประธานกกต.

จุดที่ทำให้เกิดปริศนาชวนให้คิดว่า การเดินทางไปสังเกตการณ์ในต่างประเทศ มีความสำคัญเช่นไร หรือเป็นเพียงไปตรวจดูความเรียบร้อยการหย่อนบัตรลงคะแนนเลือกตั้งล่วงหน้าเท่านั้น

มุมมองหนึ่งที่น่าสนใจของ วัชระ กรรณิการร์ โฆษกพรรคชาติไทยพัฒนา ชี้ว่า สามัญสำนึกขณะนี้ กกต.ต้องลำดับความสำคัญของตัวเองก่อนว่าต้องทำหน้าที่ดูแลการเลือกตั้งครั้งนี้ให้สมบูรณ์แบบมากที่สุดเท่าที่จะทำได้ และการเดินทางไปดูงานการเลือกตั้งในต่างประเทศช่วงนี้ไม่สามารถนำมาปรับใช้กับการเลือกตั้งในประเทศได้อยากเรียกร้องให้กกต.อยู่เมืองไทย จะแจกใบเหลือง ใบแดงใครก็ขอให้อยู่เมืองไทย

ปัญหาที่เกิดขึ้นคือ หากมีประเด็นสำคัญที่ต้องประชุมเป็นการด่วน กกต.จะทำเช่นไร เพราะองค์ประชุมไม่ครบตามที่กฎหมายกำหนดไว้ว่า จะต้องมีการมาประชุมไม่น้อยกว่า 3 ใน 4 ของ กกต.

ด้าน สุทธิพล ทวีชัยการ เลขาธิการกกต. เปิดเผยว่า การเดินทางไปต่างประเทศของคณะกรรมการการเลือกตั้งทั้ง 4 คน เป็นไปกำกับดูแลการเลือกตั้งล่วงหน้านอกราชอาณาจักร ในช่วงวันที่ 17มิ.ย.26 มิ.ย.นี้ และมีผู้มาลงทะเบียนจำนวนหลักแสนคน ซึ่งก.ต่างประเทศเป็นผู้เชิญ และใช้งบประมาณของก.ต่างประเทศเอง ทั้งนี้การเดินทางไปในช่วงนี้ไม่ใช่เป็นการไปเพื่อพบผู้มีบารมี แต่ที่ต้องเดินทางในในช่วงนี้เพราะไม่ต้องการให้ คณะกรรมการ กกต. ท่านใดขาดประชุมในวันที่ 21 มิ.ย. และไม่ใช่การยับยั้งงานด้านสืบสวนให้หยุดชะงัก

สำหรับการเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรกฎกติกาเปลี่ยนไป คือการลงคะแนนถูกแบ่งออกเป็น 3 วิธี คือ 1.จัดหน่วยเลือกตั้งที่สถานทูตในแต่ละประเทศ 2.ส่งคะแนนผ่านไปรษณียบัตร ซึ่งจุดนี้เสี่ยงต่อการทำให้คะแนนผิดเพี้ยนได้  3. โมบายยูนิค เข้าไปหาผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ จะเกิดความสับสนได้ง่าย

แหล่งข่าวด้านสืบสวนสอบสวน เปิดเผยว่า การสืบสวนยังสามารรถดำเนินต่อไปได้ตลอดเวลา แต่จะติดขัดที่ขั้นตอนสุดท้ายที่ต้องใช้มติของกกต.ในการพิจารณาชี้ขาด ในการให้ใบเหลือง และใบแดง เพราะไม่อาจส่งสำนวนหลักฐานไปให้ดูได้ ทั้งนี้คณะกรรมการการเลือกตั้งแม้จะอยู่ต่างประเทศ หากมีเรื่องฉุกเฉินก็สามารถขึ้นเครื่องบินกลับมาทันทีได้

ช่วงที่กกต.ทั้ง 4 คนเดินทางไปต่างประเทศทำให้ไม่มีการประชุมกกต. ตามปกติ เพราะไม่ครบองค์ประชุมตามที่กฎหมายกำหนดไว้ที่ต้องมาประชุมไม่น้อยกว่า 3 ใน 4 ของกกต.ที่มีอยู่ แต่ต้องไม่น้อยกว่า 3 คนจึงจะเป็นองค์ประชุม ซึ่งสมชัย จะต้องทำหน้าที่รักษาการประธานกกต.โดยปริยาย

กลายเป็นกุญแจล็อกในระหว่างที่ 4 กกต.ไปปฏิบัติหน้าที่ในต่างประเทศ ตามพ.ร.บ. ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยกกต. มาตรา 8 ระบุว่า การลงมติของกกต.เพื่อวินิจฉัยให้เลือกตั้งใหม่ (ใบเหลือง) หรือเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง (ใบแดง) ก่อนการประกาศผลการเลือกตั้งจะต้องใช้คะแนนเสียงไม่น้อยกว่า 4 ใน 5 เสียงของกกต.ที่ประชุม

ดังนั้นหากกกต.ไม่อยู่ครบองค์ประชุมอาจทำให้ไม่สามารถพิจารณาเรื่องร้องเรียนทุจริตเลือกตั้งได้ ซึ่งใกล้วันเลือกตั้งล่วงหน้าในวันที่ 26 มิ.ย. และเลือกตั้งทั่วไป 3 ก.ค.นี้

กลายเป็นอีกช่วงวินาทีระทึกอีกครั้งที่ทำให้แต่ละฝ่ายตื่นตระหนก เพราะการเลือกตั้งทั่วไปมีความสำคัญเพื่อชี้ชะตาอนาคตของประเทศ