แก้คอร์รัปชันฝันที่ไม่มีวันเป็นจริง

เป็นประเด็นมา 12 สัปดาห์ สำหรับการออกมาเปิดโปงการทุจริตคอร์รัปชัน

 
โดย...ทีมข่าวการเงิน

เป็นประเด็นมา 12 สัปดาห์ สำหรับการออกมาเปิดโปงการทุจริตคอร์รัปชันของนักธุรกิจจากหอการค้าไทย ที่บ่นว่าจะต้องจ่ายเงินใต้โต๊ะให้กับนักการเมืองและข้าราชการ 30% ของมูลค่าโครงการ

นายดุสิต นนทะนาคร ประธานหอการค้าไทย ระบุว่าในแต่ละปีเกิดความสูญเสียของเงินงบประมาณไปกับคอร์รัปชันอยู่ระหว่าง 2 แสนถึง 3 แสนล้านบาท ซึ่งเป็นความสูญเสียของประเทศอย่างมาก เงินจำนวนนี้สามารถสร้างรถไฟฟ้าได้สายหนึ่งเลยทีเดียว

 

ประเด็นคือ การที่นักธุรกิจขอร้องให้นักการเมืองและข้าราชการเลิกพฤติกรรมเรียกร้องสินบน โดยถือฤกษ์ที่กำลังมีการเลือกตั้ง บอกนักการเมืองไปในตัวว่า พรรคใดจะมาเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลก็ตามขอให้แก้ไขเรื่องนี้เป็นอันดับแรก จะเป็นไปได้หรือไม่

เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ตอบได้ทันทีว่ายาก เนื่องจากการรับสินบนนั้นไม่ได้เกิดมาจากข้าราชการเพียงฝ่ายเดียว บางครั้งการแข่งขันของเอกชนก็ทำให้เอกชนเองเป็นฝ่ายเสนอผลประโยชน์ให้กับข้าราชการและนักการเมือง เพราะต้องการได้สิทธิหรือสัมปทานงานต่างๆ

การเสนอให้ผลประโยชน์ต่างๆ ได้เพาะนิสัยคอร์รัปชันในระบบราชการมานาน จนกลายเป็นวัฒนธรรมการจ่ายเงินใต้โต๊ะไปโดยที่ทุกคนเห็นเป็นเรื่องปกติ หากอยากได้งานก็ต้องจ่ายเงินใต้โต๊ะ

เมื่อปี 2553 สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ได้ว่าจ้างให้มหาวิทยาลัยหอการค้าไทยสำรวจความคิดเห็นของภาคเอกชนที่มีต่อสถานการณ์การทุจริตคอร์รัปชันในประเทศไทย โดยสำรวจความคิดเห็นจากกลุ่มตัวอย่างภาคธุรกิจ (การผลิต การบริการ และการค้า) ในช่วงเดือนมีนาคม – พฤษภาคม 2553 จำนวน 411 ตัวอย่าง สรุปผลการสำรวจเบื้องต้นว่า การทุจริตคอร์รัปชันในไทยมีแนวโน้มสูงขึ้น

นักธุรกิจส่วนใหญ่ 78.3% ยังคงให้เงินเพิ่มพิเศษ/เงินสินบนแก่ข้าราชการที่ทุจริต ขณะที่ 10.5% ระบุว่า ให้เพิ่มขึ้น เพื่อให้ธุรกิจอยู่รอดและข้าราชการเรียกร้องสินบนเพิ่มขึ้น

สำหรับจำนวนเงินพิเศษที่นักธุรกิจจ่ายให้แก่หน่วยงานต่างๆ พิจารณาเฉพาะ หน่วยธุรกิจที่มีประสบการณ์การจ่ายเงินพิเศษพบว่า หน่วยธุรกิจจ่ายเงินพิเศษเฉลี่ยต่อปีจำนวนสูงสุดให้แก่นักการเมืองที่มีอิทธิพลต่อกิจการกรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี (กรมเจ้าท่า) กรมสรรพากร กรมศุลกากร และกรมโรงงานอุตสาหกรรม ตามลำดับ

การสำรวจนี้ไม่ได้เกินเลยไปจากความเป็นจริง เพราะองค์กรสำรวจความโปร่งใสในต่างประเทศ ก็ระบุว่า กรมศุลกากรเป็นหน่วยงานที่มีการคอร์รัปชันสูงที่สุดในประเทศไทย และติดอันดับโลกด้วย

และจนถึงปัจจุบันอธิบดีกรมศุลกากรก็จัดทำโครงการศุลกากรไทยใสสะอาด แต่ก็ได้แค่ภาพลักษณ์ในทางปฏิบัติ นักธุรกิจก็ยังพูดกันว่ากรมศุลกากรยังเรียกรับเงินใต้โต๊ะในอัตราที่สูงมาก

ขนาดนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ รักษาการนายกรัฐมนตรี ยังเคยออกปากว่า ให้กระทรวงการคลังเลิกการจ่ายสินบนนำจับเพราะแทนที่จะช่วยแก้ไขการลักลอบขนของหนีภาษี กลายเป็นการสร้างโอกาสในการให้ข้าราชการทำความผิดเสียเอง ไม่ช่วยปฏิรูปการทำงานแล้วยังไปเพิ่มการแพร่หลายการทุจริตอีกด้วย

หน่วยงานที่มีหน้าที่ให้บริการกับส่วนธุรกิจ การรับเงินใต้โต๊ะเป็นเรื่องสมยอมกันระหว่างผู้รับบริการและผู้ให้บริการ ที่ต้องการความรวดเร็วแซงหน้าเพื่อนๆ เป็นอุปสรรคอย่างร้ายแรงต่อการที่คิดจะปราบปรามคอร์รัปชันจนถึงประกาศทำสงคราม หรือประกาศเป็นวาระแห่งชาติ จึงยากเหมือนเข็นครกขึ้นภูเขา

นอกจากนี้ เมื่อนักการเมืองเข้ามามีอำนาจในหน่วยงานใด ก็จะมีการโยกย้ายข้าราชการกลุ่มพวกของตัวเองเข้ามาทำงานเป็นมือไม้ในการถอนทุนคืน

แม้ทางด้านหอการค้าไทยจะผนึกกำลังกับภาคีต่อต้านคอร์รัปชัน 21 องค์กร และหอการค้าจังหวัดทั่วประเทศ ว่านักธุรกิจจะหยุดจ่ายเงินคอร์รัปชัน ซึ่งจะทำให้ข้าราชการและนักการเมืองเลิกคอร์รัปชันเช่นกัน

ข้อตกลงดังกล่าวเป็นสัญญาสุภาพบุรุษ แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะมีคนเป็นสุภาพบุรุษกันทุกคน จะสามารถมั่นใจได้อย่างไรว่าจะไม่มีใครแอบไปจ่ายเงินใต้โต๊ะเพื่อขอความสะดวกในการทำธุรกิจอีก

และกระทรวงการคลังก็ประกาศที่จะปรับราคากลางสำหรับการจัดซื้อจัดจ้างใหม่ เพื่อให้เป็นจริงมากขึ้น และจะช่วยลดการทุจริตลง ก็ยังไม่มีใครเชื่อว่าวิธีการนี้จะช่วยลดการคอร์รัปชันได้ ซึ่งเป็นระบบใหม่ที่นำมาใช้แทนระบบเดิม ที่ในอดีตไม่มีการเปิดเผยราคากลางเพราะจะมีการฮั้ว แต่กลับพบว่ามีเจ้าหน้าที่นำราคากลางไปแอบขายให้ผู้รับเหมา

การแก้ไขปัญหาการคอร์รัปชันในประเทศไทย แค่ใช้สัญญาสุภาพบุรุษคงไม่พอ หากจะแก้ไขให้ได้ผลจะต้องใช้กฎหมายที่มีจัดการกับผู้ทำผิดอย่างเด็ดขาด และลงโทษสถานหนักโดยไม่มีการลดหย่อนให้แก่ผู้กระทำผิด ทั้งผู้รับและผู้ให้สินบน

หากยังมีวัฒนธรรมการเกรงใจ และไม่มีการลงโทษอย่างเด็ดขาด โอกาสที่จะแก้ไขปัญหาการคอร์รัปชันในประเทศไทย ทำไงก็ไม่มีทางสำเร็จ