“วัส”โต้ กกต.ปมฮั้วสว. ชี้ตีความกฎหมายแคบ เสี่ยงสลับขั้นตอน

 

นายวัส ติงสมิตร อดีตผู้พิพากษาและนักวิชาการอิสระ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก (คลิกอ่านต้นฉบับ) เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2569 วิจารณ์คำชี้แจงของนายแสวง บุญมี เลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กรณีเงื่อนไขการส่งสำนวนคดีเลือกสมาชิกวุฒิสภา หรือคดีฮั้ว สว. ที่มีผู้ถูกกล่าวหา 229 คน ให้ศาลฎีกาพิจารณาตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 226 โดยเห็นว่า กกต.อาจตีความกฎหมายแคบเกินไป และอาจนำมาตรฐานพิสูจน์ความผิดทางอาญามาใช้กับขั้นตอนการส่งเรื่องให้ศาล

 

ก่อนหน้านี้ นายแสวงให้สัมภาษณ์ระหว่างลงพื้นที่ จ.กาฬสินธุ์ เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม ระบุว่า การที่ กกต.จะยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาหลังประกาศผลการเลือก สว.แล้ว ต้องพิจารณาองค์ประกอบ 3 ประการ ได้แก่ ผู้สมัครเป็นผู้กระทำทุจริตหรือรู้เห็นการกระทำของผู้อื่น มีพฤติการณ์ทุจริต เช่น จ้างลงสมัคร จ้างลงคะแนน สมยอม หรือแลกคะแนน และมีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าการเลือกมิได้เป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม

 

นายแสวงระบุว่า หากครบทั้ง 3 องค์ประกอบ กกต.ต้องส่งเรื่องให้ศาลฎีกาตามมาตรา 226

 

อย่างไรก็ตาม นายวัสตั้งข้อสังเกตใน 3 ประเด็นสำคัญ โดยประเด็นแรกเห็นว่า การพิจารณาไม่ควรยึดเฉพาะรัฐธรรมนูญ มาตรา 226 แต่ต้องอ่านประกอบกับมาตรา 62 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ.2561 ซึ่งใช้ถ้อยคำครอบคลุมถึง “ผู้สมัครหรือผู้ใด” ที่กระทำการทุจริต หรือผู้สมัครที่รู้เห็นกับการกระทำของบุคคลอื่น

 

นายวัสจึงเห็นว่า ขอบเขตการตรวจสอบอาจไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้สมัคร แต่รวมถึงบุคคลภายนอกหรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดตั้งกระบวนการด้วย หากมีหลักฐานเชื่อมโยงถึงการทุจริตและการรู้เห็นของผู้สมัคร

 

ประเด็นที่สอง นายวัสเห็นว่า การตรวจสอบคดีเลือก สว.ไม่ควรมองเฉพาะพฤติการณ์ทุจริตรายบุคคล เช่น การจ่ายเงินหรือแลกคะแนน แต่ควรพิจารณาพฤติการณ์โดยรวมและหลักฐานแวดล้อมประกอบกัน

 

นายวัสยกข้อมูลที่มีการเผยแพร่เกี่ยวกับการแต่งกายคล้ายกันของผู้สมัครบางกลุ่ม การเดินทางและการเคลื่อนย้ายเป็นกลุ่ม รวมถึงรูปแบบการลงคะแนนที่ถูกตั้งข้อสังเกตว่ามีลักษณะผิดปกติ โดยเห็นว่าหากข้อมูลเหล่านี้สามารถเชื่อมโยงกันได้ ก็อาจใช้เป็นพยานแวดล้อมในการพิจารณาว่าผู้สมัครรู้เห็นกับการกระทำของบุคคลอื่นหรือไม่

 

ทั้งนี้ ข้อมูลและการตีความดังกล่าวเป็นข้อวิเคราะห์ที่นายวัสนำมาใช้ประกอบการตั้งคำถามต่อการทำงานของ กกต.

 

ประเด็นที่สาม นายวัสตั้งข้อสังเกตถึงมาตรฐานคำว่า “มีหลักฐานอันควรเชื่อได้” โดยเห็นว่า ขั้นตอนตามมาตรา 62 เป็นกระบวนการตรวจสอบและกลั่นกรองเบื้องต้นของ กกต. เพื่อพิจารณาว่ามีเหตุเพียงพอที่จะส่งเรื่องให้ศาลฎีกาไต่สวนหรือไม่ แตกต่างจากการพิสูจน์ความผิดในคดีอาญา ซึ่งต้องใช้มาตรฐานพยานหลักฐานที่สูงกว่า

 

นายวัสจึงเห็นว่า หาก กกต.กำหนดเงื่อนไขว่าต้องมีหลักฐานถึงระดับพิสูจน์ความผิดได้อย่างแน่นหนาก่อน จึงจะส่งเรื่องให้ศาลฎีกา อาจทำให้บทบาทของ กกต.ก้าวไปสู่การวินิจฉัยข้อเท็จจริงแทนศาล และทำให้ขั้นตอนตามกฎหมายถูกสลับลำดับ

 

อดีตผู้พิพากษารายนี้สรุปว่า กกต.ไม่ใช่ผู้ชี้ขาดความผิดในขั้นสุดท้าย แต่มีหน้าที่ประเมินว่าพยานหลักฐานที่รวบรวมได้ถึงระดับ “อันควรเชื่อได้” หรือไม่ หากถึงเกณฑ์ตามกฎหมาย ก็ควรส่งให้ศาลฎีกาเป็นผู้ไต่สวนและวินิจฉัย

 

นายวัสยังเตือนว่า หากตีความอำนาจของ กกต.อย่างจำกัดเกินไป อาจกระทบต่อเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญและกฎหมายเลือก สว. ที่ต้องการให้กระบวนการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาเป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม