ซองเลือกตั้งพลาดซ้ำ! ไอลอว์จี้ กกต.ขอโทษ-เปิดข้อมูลจริง

1 กุมภาพันธ์ 2569 – เครือข่ายภาคประชาชนอย่าง iLaw ออกแถลงการณ์เรียกร้อง สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) แสดงความรับผิดชอบกรณีการจ่าหน้าซองบัตรเลือกตั้งล่วงหน้าผิดพลาดในหลายพื้นที่ ซึ่งเสี่ยงทำให้คะแนนเสียงของประชาชนถูกส่งผิดเขต พร้อมชี้ว่าเป็น “ความล้มเหลวเชิงระบบ” ที่เกิดซ้ำจากการเลือกตั้งปี 2566

ไอลอว์ระบุว่า การเลือกตั้งล่วงหน้าเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา มีผู้ลงทะเบียนใช้สิทธิกว่า 2 ล้านคน แต่กลับพบปัญหาการกรอกรหัสจังหวัดและเขตเลือกตั้งบนซองบัตรผิดพลาดจำนวนมาก จนเกิดความกังวลต่อภาวะ “บัตรขาด” หรือ “บัตรเขย่ง” ในเขตปลายทาง โดยข้อมูลจากแพลตฟอร์มสังเกตการณ์การเลือกตั้งพบคำร้องเรียนแล้วกว่า 400 กรณี

แม้ กกต. จะปรับลดรหัสจาก 5 หลักเหลือ 4 หลักเพื่อลดความสับสน แต่ในทางปฏิบัติกลับไม่ได้ประชาสัมพันธ์รหัสดังกล่าวต่อสาธารณชนล่วงหน้า ส่งผลให้ภาระการตรวจสอบตกอยู่กับกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) เพียงฝ่ายเดียว อีกทั้งจากการสังเกตการณ์ ยังพบว่าในหลายหน่วยไม่มีการทวนรหัสจังหวัดและเขตก่อนหย่อนซองลงหีบตามที่ กกต. เคยชี้แจงต่อสื่อว่าจะเพิ่มขั้นตอนดังกล่าว

จากเหตุการณ์นี้ ไอลอว์ได้ยื่นข้อเรียกร้องหลัก 3 ประการต่อ กกต. ได้แก่

• ให้แถลงขอโทษประชาชนและยอมรับว่าเป็นปัญหาเชิงระบบ ไม่ใช่ความผิดรายบุคคลของเจ้าหน้าที่
• เปิดเผยสถิติความผิดพลาดทั้งหมดอย่างโปร่งใส โดยเฉพาะจำนวนซองที่มีการแก้ไขรหัสจังหวัดและเขตในแต่ละหน่วย พร้อมจัดให้มีการตรวจสอบย้อนกลับ และตั้งคณะกรรมการสอบสวนในพื้นที่ที่มีข้อร้องเรียนเรื่องบัตรไม่ตรงจำนวน
• สนับสนุนการสังเกตการณ์การเลือกตั้งของภาคประชาชนอย่างเต็มที่ เพื่อร่วมกันป้องกันความผิดพลาด โดยเฉพาะในการเลือกตั้งจริงวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งต้องนับคะแนนพร้อมการออกเสียงประชามติ ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องรับภาระการนับถึง 3 กระดานในวันเดียว

ด้าน กกต. ชี้แจงว่า ภาพรวมการเลือกตั้งล่วงหน้าดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย ปัญหาที่พบเป็นเหตุเฉพาะจุดและเป็น “human error” รายกรณี ไม่กระทบสาระสำคัญของเจตจำนงผู้ใช้สิทธิ

พร้อมยกตัวอย่างความผิดพลาดที่เกิดขึ้น เช่น เอกสารรายชื่อผู้สมัครตกหล่นบางหน่วย การใช้ QR Code ที่เชื่อมไปข้อมูลการเลือกตั้งปี 2566 ในบางพื้นที่ และความสับสนระหว่างรหัสเขตเลือกตั้งกับรหัสไปรษณีย์ ซึ่งได้แก้ไขหน้างานแล้วทั้งหมด

กกต. ยังยืนยันว่า ระบบการจัดการบัตรเลือกตั้งถูกออกแบบให้มีการตรวจสอบซ้ำหลายชั้น ตั้งแต่การเทียบจำนวนผู้มาใช้สิทธิกับจำนวนซองก่อนส่งไปรษณีย์ ไปจนถึงการยึดชื่อ “ประธานกรรมการการเลือกตั้งประจำเขต” บนหน้าซองเป็นหลัก ทำให้แม้กรอกรหัสผิด บัตรก็ยังสามารถส่งถึงเขตปลายทางได้ถูกต้อง พร้อมเชิญสื่อมวลชนร่วมสังเกตการณ์การคัดแยกบัตรก่อนกระจายไปครบทั้ง 400 เขต

กกต. ย้ำว่า เหตุขัดข้องที่เกิดขึ้นไม่ทำให้คะแนนเสียงสูญหาย และได้มีการประสานแก้ไขเป็นรายกรณีแล้ว เพื่อให้บัตรทุกใบถูกนับตามเจตนารมณ์ของประชาชนก่อนวันเลือกตั้งจริง