บทเรียนต่อมา

โดย...มะกะโรนี

หลังภารกิจนำทีมฟุตบอลหมูป่าอะคาเดมี่ทั้ง 13 ชีวิตออกจากถ้ำหลวง วนอุทยานถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน อ.แม่สาย จ.เชียงราย สิ้นสุดลง ท่ามกลางความยินดีและแซ่ซ้องถึงความสำเร็จอย่างงดงาม เป็นผลงานที่ดังกระฉ่อนไปทั่วโลก

หลังจากนี้ก็ถึงคิวของการเก็บกวาดทำความสะอาดอีกหลายสิ่ง บางอย่างอาจจะต้องใช้ความว่า ถึงเวลาสรุปบทเรียนจากปฏิบัติการครั้งนี้กันเลยทีเดียว

ตั้งแต่เรื่องของการปรับระบบนิเวศของวนอุทยานแห่งนี้ ทราบมาว่า หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำลังเดินหน้าฟื้นฟูให้ระบบนิเวศกลับมาเป็นปกติ เพื่อจะได้พัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยว ซึ่งต้องยอมรับว่า สถานที่แห่งนี้กลายเป็นสถานที่ที่มีชื่อเสียงระดับโลกไปแล้ว

ในอนาคตแผนการพัฒนาสถานที่ย่อมเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องคำนึงถึงความปลอดภัยอย่างเต็มสูบ เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวทั่วโลกมาเยือน ต้องซ่อมแซมฟื้นฟูพื้นที่ครั้งใหญ่ 

ขณะที่เรื่องสำคัญอีกเรื่องหนึ่งคือ ปฏิบัติการที่ผ่านพ้นไป ได้กลายเป็นบทเรียนสำคัญให้กับสื่อมวลชนทุกแขนงเพื่อยกระดับมาตรฐานของตัวเองในยุคที่ข่าวสารทะลักมาจากทุกมีเดียอย่างรวดเร็วเพียงเสี้ยววินาที

เราได้เห็นข้อท้วงติงการทำงานของสื่อมวลชนดังมาทุกสารทิศ ทั้งที่น่ารับฟังและเลยเถิดถึงขั้น ยกให้สื่อกลายเป็นตัวร้ายของสังคมไปเลยก็มี

ประเด็นที่สื่อควรจะรับฟังอย่างเรื่องการแย่งกันปักหลักจองพื้นที่ จนขัดขวางการทำงานของเจ้าหน้าที่ ลามไปถึงต้องมีการขอร้องและจัดระเบียบใหม่ เรื่องนี้เป็นสิ่งที่สื่อต่างทราบปัญหาดี แต่มักจะเลือกไม่ทำตาม ก็เพราะกลัวเสียเปรียบในการทำงาน ในผลงานที่ได้ เมื่อทุกสำนักคิดกันทำนองนี้มากไป ก็เดาไม่ยากว่าจะเกิดอะไรตามมา ซึ่งก็ถือว่าเป็นเรื่องที่เกินเหตุในบางกรณีโดยเฉพาะในสถานการณ์ฉุกเฉิน

อีกเรื่องที่น่าอับอายไม่น้อยก็คือ การนำเสนอข่าวที่รวดเร็วเกินไปจนผิดพลาด เป็นสื่อกระแสหลักแต่กลับนำเสนอข่าวปลอม อย่างเรื่องได้ยินเสียงทีมหมูป่าร้องขอความช่วยเหลือ หรือมีผู้พบเห็นเด็กๆ จากในถ้ำโบกมือให้เฮลิคอปเตอร์ จำนวนและช่วงเวลาของเด็กช่วงที่ได้รับการช่วยเหลือก็สับสน กล้ารายงานทั้งๆ ที่เป็นข้อมูลที่ไม่มีการยืนยันจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ

สื่อบางราย ยอมทำกระทั่งนำข้อมูลที่ผิดกฎหมาย อย่างการดักฟังสัญญาณวิทยุจากเจ้าหน้าที่ มาเผยแพร่ และอีกหลายเรื่อง ซึ่งท่านทั้งหลายก็คงจะผ่านตากันมาบ้างแล้ว

แต่ก็เถอะ หากทำใจเป็นกลางสักหน่อย ไม่อคติจนเกินไป จะพบว่า สื่อที่ยอมทิ้งจริยธรรมในการทำงานนั้นเป็นเพียงส่วนน้อย หลายสำนักยังแน่วแน่ที่จะรายงานข่าวอย่างมืออาชีพ แม้จะผิดพลาดไปบ้างเพราะเร่งรีบเกินไปก็น่าที่จะพออภัยกันได้

จะอย่างไรก็ตาม แม้กลายเป็นปรากฏการณ์ ปลาเน่าตัวเดียวเหม็นทั้งข้อง หรือไม่ดีเจ้าเดียวเสียหมดทั้งหมู่คณะ ทำผิดไม่กี่รายก็ถูกเหมาว่าเป็นเหมือนกันหมด แต่ยอมรับกันได้ว่า มุมมองแบบนี้ ก็ถือเป็นเรื่องปกติของทุกวงการ

เราทั้งหลายละสายตาไปจากข้อมูลจากหน้าจอเมื่อไหร่ ต้องกลับไปอยู่กับโลกแห่งความเป็นจริงที่ว่า ความโกรธเกลียดเป็นเรื่องของอารมณ์ความรู้สึกที่แปรเปลี่ยนไปได้ทุกเมื่อเชื่อวัน เคลื่อนไปตามเหตุปัจจัย หายโกรธ ก็หาเวลาเหมาะๆ มาพิจารณาเหตุและผลเรื่องนี้กันใหม่

สื่อเองก็ได้บทเรียนแล้ว และต้องหนักแน่นว่า ต้องไม่มีเหตุผลใดถูกนำมาอ้างเพื่อวางจรรยาบรรณทิ้งความรับผิดชอบต่อสังคมไปแม้แต่วินาทีเดียวไม่ใช่หรือ