แปรอึให้เป็นทองคำ

โดย..ณ กาฬ เลาหะวิไลย

ไปๆ มาๆ มูลสัตว์ หรือขี้ก็กลายเป็นทองคำขึ้นแล้วจริงๆ

ที่รู้กันดีก็คือกาแฟขี้ชะมด หรือกาแฟชะมด ที่กำเนิดในประเทศอินโดนีเซีย จากการที่สัตว์กลุ่มชะมดโดยเฉพาะคืออีเห็นข้างลาย กินเมล็ดกาแฟและถ่ายออกมา ชาวบ้านก็จะไปเก็บเมล็ดกาแฟที่ตกค้าง มาผลิต คั่ว เป็นกาแฟผง

ตามธรรมชาติชะมดจะเลือกกินเมล็ดกาแฟซึ่งมีคุณภาพทั้งเมล็ด จากนั้นเมื่อเข้าไปในกระเพาะกลไกการย่อยจะเพิ่มรสชาติของเมล็ดกาแฟ

กาแฟชนิดนี้ คนอินโดนีเซียเรียกว่า โกปิ ลูวะก์ - Kopi Luwak ราคาขายแพงบรมถ้วยละ 500-1,500 บาท

ว่ากันว่าบางช่วงกาแฟขี้ชะมดยังแพงถึงกิโลกรัมละ 1 แสนบาท

จากวิธีการดั้งเดิมที่เก็บมูลชะมดในป่า เมื่อราคากาแฟแพงระยับ จึงเปลี่ยนไปเป็นการเลี้ยง ขังชะมดไว้ในกรงแล้วให้กินเมล็ดกาแฟแทน แต่คุณภาพเมล็ดกาแฟที่ได้จากชะมดกรง จะสู้การเก็บจากมูลของชะมดในป่าตามธรรมชาติไม่ได้

ถึงกระนั้นก็ตาม การเลี้ยงชะมดเพื่อผลิตเป็นกาแฟก็แพร่หลายกลายเป็นอาชีพทำเงิน รวมถึงในเมืองไทยก็ผลิตได้เช่นกัน

ถัดจากชะมด ก็เป็นกาแฟขี้ช้าง เกิดขึ้นในเมืองไทย ทั้งที่ปางช้างแม่แตง บ้านแม่ตะมาน อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ และที่ปางช้าง อ.เชียงแสน จ.เชียงราย

วิธีการผลิตก็คล้ายกับกาแฟขี้ชะมด ก็คือเริ่มจากการคัดผลกาแฟที่มีคุณภาพให้ช้างกิน โดยพันธ์ุที่นิยมก็คืออราบิกาของไทย

ช้างกินกาแฟเข้าไปประมาณ 33 กิโลกรัม ถึงจะถ่ายและได้กาแฟขี้ช้าง 1 กิโลกรัม เนื่องจากเวลากินกาแฟ ช้างจะเคี้ยว ทำให้เมล็ดกาแฟบางส่วนแตกหักหรือถูกย่อยไป

ส่วนที่เหลือขับถ่ายออกมานั้นจะเลือกเอาเฉพาะเมล็ดที่สมบูรณ์ โดยควาญช้างเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการเก็บเมล็ดกาแฟที่ช้างขับถ่ายตลอดทั้งวัน

เมื่อได้เมล็ดกาแฟที่ปะปนในขี้ช้าง ก็จะนำไปผ่านกระบวนการทำความสะอาด คัดเลือกขนาดเมล็ดกาแฟที่ใหญ่สมบูรณ์อีกครั้ง

กาแฟขี้ช้าง ที่นิยม คือยี่ห้อ แบลค ไอวอรี คอฟฟี ราคาเป็นแสนบาทต่อกิโลกรัมเช่นกัน

และล่าสุดที่นำมาผลิตเป็นกาแฟ คือกาแฟขี้ควาย ที่ปางควาย ใน จ.เชียงราย

กระบวนการทำแตกต่างออกไปก็คือต้องนำเมล็ดกาแฟคุณภาพดีมาผสมกับเม็ดฉำฉา ซึ่งควายกินเป็นประจำ

เมื่อควายถ่ายออกมา ก็จะจ้างชาวบ้านเก็บขี้ควาย พร้อมคัดแยกกาแฟออกมา โดยให้ค่าแรงกิโลกรัมละ 100 บาท

ขั้นตอนถัดมาเป็นการนำเมล็ดกาแฟมาล้าง จากนั้นแกะเปลือกสีแดงๆ ล้างเมือก และทิ้งไว้ประมาณ 1 ปี เพื่อให้ได้รสชาติ ความหอม ก่อนนำไปคั่ว บด ชง

ส่วนกาแฟขี้ควายตั้งราคาขายถึงกิโลกรัมละ 1 หมื่นบาท

ไม่ว่าเป็นกาแฟจากขี้สัตว์ชนิดใด แต่มันก็สะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ ทรัพยากรการเกษตรที่มากมายในบ้านเรา

ขนาดขี้ยังนำมาทำเป็นอาชีพ กลายเป็นทองคำได้