กุสตาฟ ไอเฟล

โดย...ม.ล.อัจฉราพร ณ สงขลา

ปกติแล้วเราคิดว่าการอยู่บนอาคารสูง จะทำให้ผู้อยู่ในอาคารมองเห็นทัศนียภาพที่กว้างและไกล ให้ความรู้สึกที่รื่นรมย์ ปลอดโปร่งในการพักอาศัย ให้แรงบันดาลใจในการทำงานที่ดีกว่าการพักในอาคารที่อยู่ระดับต่ำ

แต่คุณค่าของอาคารสูงอีกอย่างในปัจจุบัน คือใช้เป็นที่ติดตั้งระบบการส่งสัญญาณโทรคมนาคม รายได้จากค่าเช่าติดตั้งระบบสัญญาณโทรคมนาคมถือเป็นรายได้ที่มาตามน้ำจากการเป็นเจ้าของอาคารสูง เช่นเดียวกันกับกรณีของหอคอยไอเฟล ซึ่งแรกทีเดียวมีแผนว่าจะรื้อลงหลังจากงาน Paris Expo 1889 เลิกแล้ว 10 ปี (บางข้อมูลบอกว่า 20 ปี)

Gustave Eiffel พยายามอย่างมากไม่ให้หอไอเฟลที่ตนออกแบบถูกรื้อทิ้ง เพราะเป็นงานที่แสดงความก้าวหน้าในทางวิศวกรรมและศิลปะที่เชิดหน้าชูตาฝรั่งเศส ซึ่งหลังจากที่อังกฤษสร้าง Crystal Palace เป็นงานวิศวกรรมโครงสร้างเหล็กขนาดใหญ่ที่สุดในโลกในงาน London Expo 1851 ได้ 38 ปี ฝรั่งเศสก็สร้างหอคอย Eiffel ให้เป็นโครงสร้างเหล็กที่สูงที่สุดในโลก (ในขณะนั้น) ขึ้นมาเทียบเคียงกับงานวิศวกรรมของอังกฤษ

Gustave Eiffel พยายามชี้ให้คนเห็นว่า หลังจบงาน London Expo 1851 แล้ว แม้ Crystal Palace ที่ Hyde Park ถูกรื้อลงก็จริง แต่เป็นการรื้อแล้วไปปลูกที่อื่นให้ตำตาฝรั่งเศสอยู่ แล้วฝรั่งเศสจะไปรื้อหอไอเฟลลงทำไม ? (ต่อมาภายหลัง Crystal Palace ไฟไหม้หมดตอนนี้มีแต่ทีมฟุตบอล ?...อิ อิ)

Gustave Eiffel ไม่ใช่วิศวกรธรรมดาค่ะ แต่แกทำงานเชิงโฆษณาด้วย มีคนกล่าวว่าหอไอเฟลอาจเป็นผลงานลูกน้องแกด้วยซ้ำ แต่เพราะแกเป็นเจ้าของบริษัทจึงใช้ชื่อเรียกหอนี้ตามชื่อแก และหลังจากงาน Paris Expo 1889 จบลงแล้ว Gustave Eiffel ก็เดินหน้าชักจูงให้คนเลิกล้มความคิดในการรื้อหอไอเฟล จากนั้นก็ใช้หอไอเฟลเป็นที่ขึ้นป้ายโฆษณาขนาดใหญ่บ้าง ประดับไฟบ้าง ทำกิจกรรมต่างๆ บ้าง ฯลฯ เพื่อให้คนเห็นว่า

นอกจากปารีสสามารถใช้หอไอเฟลเป็นหอคอยชมเมืองให้เพลินตาเพลินใจแล้ว ปารีสยังใช้ไอเฟลทำโน่นนี่ได้อีก

Gustave Eiffel ทำงานให้มีข่าวในแวดวงวิศวกรรมอย่างต่อเนื่อง และหนังสือพิมพ์ให้ความสนใจมาตลอด

โดยเฉพาะก่อนที่ Gustave Eiffel จะเริ่มสร้างหอไอเฟลช่วง 3-5 ปีนั้น Gustave Eiffel ไปร่วมมือกับประติมากรชื่อ Frédéric Auguste Bartholdi ไปเสนองานสร้างเทพีสันติภาพให้เป็นของขวัญสหรัฐอเมริกาในโอกาสที่อเมริกาได้เอกราชจากอังกฤษครบ 100 ปี ใน ค.ศ. 1886 และอีกอารมณ์หนึ่งนั้น Gustave Eiffel แกเป็น...ติสต์ การไปทำงานกับศิลปินที่คิดทำการใหญ่อย่าง Bartholdi ข่าวของแกก็ออกไปทั้งในสหรัฐ ฝรั่งเศส และทั่วโลก ทั้งในเรื่องวิศวกรรม สถาปัตยกรรม ศิลปะ การเมือง ต่างประเทศ ฯลฯ

ใครทำงานพีอาร์ต้องดูตัวอย่าง Gustave Eiffel ในมิตินี้ไว้เลยนะคะ

Bartholdi ต้องการให้ Gustave Eiffel ช่วยในงานสร้างเทพีสันติภาพส่วนโครงสร้างในตัวเทพีสันติภาพให้เธอยืนถือคบเพลิงได้ดุลมั่นคงอยู่บนแท่นได้โดยไม่พังลงมา และงานอีกส่วนหนึ่งคือให้ Gustave Eiffel ออกแบบบันไดในตัวเทพีสันติภาพให้ขึ้นไปถึงศีรษะและที่คบเพลิง

งานสร้างเทพีสันติภาพว่าตามจริงแล้ว คนอเมริกาไม่ค่อยรู้เรื่องและไม่สนใจเท่าไรหรอกค่ะ เขาเรี่ยไรเงินสร้างกันทั้งฝ่ายฝรั่งเศสและอเมริกา เงินเรี่ยไรจากคนอเมริกันได้มาเหมือนกับเงินหยอดกระปุกออมสิน

แต่คนฝรั่งเศสนั้นอยากให้อเมริกาว่างั้นเหอะ ลึกๆ แล้วงานสร้างเทพีสันติภาพเหมือนกับการกระแทกอังกฤษอยู่กลายๆ เพราะช่วงปฏิวัติอเมริกานั้นฝรั่งเศสทำตัวเป็นตู้ ATM ให้เงินอเมริกาไปสู้กับอังกฤษมาก่อนแล้ว และฝรั่งเศสเปลี่ยนมาเป็นระบอบสาธารณรัฐได้ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากการปฏิวัติในอเมริกา

นายพลฝรั่งเศสคนหนึ่งก็ไปช่วยรบในอเมริกาจนแม่เรียกให้กลับบ้าน ยังเอาดินจากอเมริกาไปฝังศพตัวเองที่ฝรั่งเศสด้วยซ้ำ ฝรั่งเศสรักอเมริกานะจะบอกให้ ฯลฯ ระยะหลังเวลาอเมริกามาแขวะฝรั่งเศสเมื่อฝรั่งเศสไม่เออออในเรื่องโน้นเรื่องนี้ ฝรั่งเศสจะชี้ให้เห็นอดีตที่เคยสนับสนุนอเมริกาด้วยเรื่องเก่าๆ นี่แหละ 

อเมริกาเงิบค่ะ...

ก็เอาเป็นว่า...เริ่มตั้งแต่การที่ Gustave Eiffel สามารถสร้างหอไอเฟลและเอาชนะพวกนักเขียนและศิลปินที่รวมกลุ่มกันมาต่อต้านการก่อสร้างราว 300 คน ตอนจะเริ่มสร้างถือเป็นการฝ่าอุปสรรคด่านแรก ก็เพราะการสร้างเครดิตให้คณะกรรมการอนุมัติเห็นคล้อยตามและให้ความเชื่อถือจากเครดิตงานใหญ่ที่ผ่านมา

โปรไฟล์แกดีมากค่ะ...แต่เรื่องสำคัญที่สุดที่ Gustave Eiffel ทำให้หอไอเฟลอยู่รอดมาถึงทุกวันนี้นั้นเป็นอีกเรื่อง ถือเป็นการรักษาฝีมือและเกียรติภูมิของตน Gustave Eiffel เข้าไปหา Radio France ในขณะที่ Radio France กำลังหาเสาสูงไว้ส่งคลื่นวิทยุ

จุดนี้แหละค่ะที่เป็นจุดเปลี่ยนในการต่อชะตาชีวิตให้กับหอไอเฟล ซึ่งทำให้หอไอเฟลไม่ถูกรื้อลง และ Radio France ยังทำการติดตั้งเสาส่งสัญญาณโทรคมนาคมสูงขึ้นไปอีก 24 เมตร หอไอเฟลวันนี้ตึกสูง 324 เมตร เป็นทั้งเสาส่ง วิทยุ ทีวี และเสาส่งสัญญาณโทรคมนาคมอื่นๆ อีก 

ตอนสงครามโลก ครั้งที่ 1 ฝรั่งเศสใช้หอไอเฟลนี่แหละดักจับสัญญาณวิทยุเยอรมันในมหาสมุทรแอตแลนติก

สำหรับคนไทยเรานั้น...ในการเสด็จฯ มาปารีส 2 ครั้งของรัชกาลที่ 5 ก็ได้เสด็จขึ้นหอไอเฟลทั้ง 2 ครั้ง การเสด็จขึ้นหอไอเฟลครั้งแรก หอไอเฟลเพิ่งสร้างขึ้นได้ 8 ปี 

อีก 10 ปีต่อมา พระองค์ได้เสด็จฯ ไปทรงขึ้นหอไอเฟลอีกครั้ง และได้ทรงบันทึกไว้ในพระราชหัตถเลขาว่ามีความสนุกมาก ของที่ระลึกชิ้นหนึ่งที่ทรงได้จากการเสด็จฯ ไปหอไอเฟลครั้งหลังคือ ศิลปินที่บริเวณใต้หอไอเฟลตัดกระดาษด้วยกรรไกร ภาพด้านข้างของพระองค์ให้เป็นภาพ Silhouette ซึ่งเป็นภาพที่เหมือนมาก งานตัดกระดาษ Silhouette ชิ้นนั้นปัจจุบันนี้  อยู่ในกรอบประดับไว้ที่พระที่นั่งวิมานเมฆ ไปชมได้ค่ะ...

ในพระราชหัตถเลขายังกล่าวถึงเรื่องที่เกี่ยวข้องกับหอไอเฟลอีกว่า เมื่อเสด็จขึ้นไปข้างบนหอไอเฟลได้ทอดพระเนตรเห็นโบสถ์สีขาวโดดเด่นแห่งหนึ่งของปารีสอยู่ไกลออกไป เสด็จลงมาแล้วก็ไปที่โบสถ์นั้น ซึ่งคือมหาวิหาร Sacré-C&&39;ur de Montmartre นั่นคือบันทึกชิ้นแรกของคนไทยที่มีต่อหอไอเฟล และทำให้เรารู้สึกได้ว่าหอไอเฟลได้มอบอารมณ์ที่ตื่นเต้นให้กับผู้มาเยือนอย่างน่าสนใจทีเดียว

(อ่านต่อวันเสาร์หน้าค่ะ)