ค้างคาวเที่ยงคืน

โดย...ปริญญา ผดุงถิ่น

กว่าจะนึกได้ว่า ผมสามารถใช้มือกดชัตเตอร์ด้วยตัวเอง ไม่เห็นต้องพึ่งเซ็นเซอร์ ก็เหลือเวลาแค่ 2 คืนสุดท้ายเท่านั้นที่จะถ่ายค้างคาวบินโฉบน้ำให้สำเร็จ

ใน 2 คืนนี้ ผมจะเริ่มงานแต่หัวค่ำเลยก็ไม่ได้อีก เพราะต้องร่วมชมกิจกรรมของเด็กๆ  “ค่ายกระต่ายตื่นตัว” ซึ่งกว่าการสันทนาการยามค่ำ จะมาถึงโปรแกรมสุดท้าย “กินนมนอน” ก็ปาไปร่วม 4 ทุ่ม กินนมแล้วก็ใช่ว่า “เด็กบ้าพลัง” เหล่านี้ จะรีบเข้าเต็นท์ หลายคนออกไปดูแมลงป่าหน้าตาพิลึกพิลั่นกันต่ออีก ตรงจุดที่มีการขึงผ้าขาวเปิดไฟแสงจันทร์ล่อไว้

ผมต้องรอให้เด็กเข้านอนจนหมดจริงๆ ตอน 5 ทุ่มกว่าถึงเที่ยงคืน ถึงจะเริ่มงานถ่ายภาพค้างคาว เพราะเกรงว่าแสงแฟลชรัวๆ จะดึงดูดเด็กๆ ให้ตามมาสังเกตการณ์ จะวุ่นวายมากไป

ก่อนเริ่มลงมือ การนั่งลงข้างบ่อเพื่อสังเกตพฤติกรรม ในสไตล์ของนักตกปลาก่อนเริ่มลงเบ็ด ออกเป็นสิ่งจำเป็น เห็นได้ชัดว่าค้างคาวต้องการความสงบ ความมืด พวกมันไม่ได้บินโฉบน้ำตลอดเวลา แต่จะมาเป็นรอบ พอหมดรอบก็หายไปหมด

สิ่งสำคัญที่ผมได้จากการสังเกตก่อนถ่ายทำ ค้างคาวจะโฉบน้ำตรงจุดซ้ำๆ กัน โดยมีทิศทางการพุ่งลงมาแบบ “ลอกข้อสอบ” ถ้าเปลี่ยนทิศก็เปลี่ยนด้วยกัน ทั้งนี้ จุดโฉบก็ไม่ได้มีแค่จุดเดียว ถ้าลองฉายไฟแช่ไว้ที่จุดใดจุดหนึ่ง ค้างคาวมักทิ้งจุดนั้น ไปลงอีกจุดที่ไม่มีแสงรบกวน

ความเร็วในการบิน บวกกับนิสัยกลัวแสงไฟของค้าวคาว บอกให้รู้ว่าคุณไม่สามารถใช้กล้องไล่โฟกัสแบบถ่ายนกบินได้ เหลือทางเดียวที่จะทำได้คือ แมนนวลโฟกัสแช่ไว้ตรงจุดโฉบ แล้วเปิดรูรับแสงแคบที่ F16

นานแล้วที่ผมเคยกูเกิลดูช่างภาพฝรั่งเซ็ตอุปกรณ์รอบบ่อค้างคาว เข้าใจมาตลอดว่าเขาถ่ายกันด้วยเลนส์ไวด์ พอมาเจอสถานการณ์จริงของตัวเอง ระยะจากของบ่อถึงจุดโฉบแค่ 2 เมตร แค่นี้ก็ไกลมากสำหรับเลนส์ไวด์ ได้ภาพนะได้แน่ แต่เป็น “ค้างคาวชนิดเม็ด”

ถามว่าช่วงเลนส์เท่าไรดีสุด ผมตอบไม่ได้หรอก แต่คืนแรกผมลองที่ระยะซูม 85 มม. คืนสอง 105 มม. ก็ยังต้องครอปพอสมควร

คืนแรกถือเป็นการทดสอบทุกสิ่งทุกอย่าง กำลังแฟลชโหมด M ผมตั้งไว้ที่ 1/8 จัดแฟลชเหมือนเวลาถ่าย Camera Trap ปกติ คือยิงจากซ้ายและขวาของตัวผม ไปยังเป้าที่อยู่ตรงหน้า เห็นภาพแล้วดีใจไม่สุด เมื่อพบว่า กำลังแฟลช 1/8 ให้สปีดที่ต่ำไป ค้างคาวยังไหวเบลอนิดๆ ตัวก็สว่างขาวโพลน อันบอกให้รู้ว่าสูตรจัดแฟลชเบสิก ไม่เหมาะกับความเป็นค้างคาว

วันต่อมา ผมซ้อมแฟลชแบบใหม่ตั้งแต่ยังไม่มืดสนิทดี จากนั้นอดทนรอเวลาที่จะแก้มือในตอนเที่ยงคืน คืนนี้จะพลาดไม่ได้อีกแล้ว (เฮ้อ ต้องอ่านต่ออาทิตย์หน้าอีกแล้วละครับ แหะๆ)