ลูกแม่ถ้วน (5)

โดย...ถาวร หลีกภัย

เมื่อเล่าเรื่องแม่แล้วก็ให้หวนนึกถึงเรื่องเล่าของแม่ ในวัยเด็กจำได้ว่าผมมีหน้าที่ต้องช่วยแม่ เก็บน้ำยางหรือที่ทางใต้เรียกกันว่า “ไปเทยาง” คือแม่ได้กรีดยางไว้ตั้งแต่ตอนตี 2 ส่วนผมตามไปเก็บ

การเก็บน้ำยางถือเป็นเรื่องปกติ ถ้าเป็นสวนหลังบ้านอยู่ใกล้บ้าน แต่แม่ก็ไม่ได้กรีดยางที่สวนเดียว ยังมีสวนที่อยู่ไกลบ้านออกไปอีกที่อยู่ข้างวัดควนวิเศษ เป็นสวนยางของเราที่อยู่ติดกับเปลว (ป่าช้า) และเมรุที่เผาศพของวัด

ซ้ำสวนยางแห่งนี้ยังมีหลุมศพบรรพบุรุษเจ้าของสวนแต่เดิมฝังไว้ถึง 2 หลุมที่กลางสวน สวนยางแปลงนี้ได้ตกทอดมาเป็นของพ่อก็ด้วยความเป็นญาติกัน  ยิ่งกว่านั้นก็คือ เมรุเผาศพของวัดในยุคนั้น เป็นเพียงแค่แท่นปูนที่ยกไว้สูง ตั้งอยู่กลางโล่งแจ้ง ซึ่งเวลาเผาศพก็เผากันบนแท่นโดยใช้ฟืนเป็นเชื้อเพลิงเท่านั้น ก็ขอให้นึกภาพดูว่า จะวิเวกวังเวง มีบรรยากาศสมกับเป็นป่าช้ามากน้อยสักขนาดไหน

ยิ่งวันหมอกลง ผมเก็บน้ำยางไปตาเจ้ากรรมก็ต้องคอยชำเลืองมองไป เพราะเหมือนฉากหนังผีไม่มีผิด

สถานที่แห่งนี้คือ เรื่องเล่าของแม่ถ้วน หลีกภัย คือ แม่เล่าว่าวันหนึ่งในขณะที่แม่กรีดยางอยู่ ใกล้กับเมรุนั้น แม่ได้ยินเสียงปะทุของฟืนที่ใช้เผาศพที่ยังไม่มอดดับดังพร้อมกับเสียงดีดตัวขึ้นของอะไรสักอย่าง ซึ่งในตอนแรกก็คิดว่าคงเป็นเสียงไม้ยางหัก แต่เมื่อกรีดยางไปจนถึงต้นอยู่ใกล้เมรุ กลับได้พบศพของโก...(ขอสงวนนาม) ซึ่งเป็นเพื่อนบ้านพิงโคนต้นยางอยู่ แม่จึงได้ไปตามพระและสัปเหร่อให้มาจัดการศพให้เข้าที่ก่อนที่ลูกที่กำลังตามเก็บน้ำยางจะได้มาเห็นเข้า

อีกทั้งแม่ยังติดตลกเล่าว่า แม่ได้บอกข่าวไปถึงเมียของผู้ตายว่า โก...ยังไม่ตาย ยังกระโดดได้อยู่ ความกล้าของแม่ถ้วนในเรื่องนี้ผมถือว่าเป็นวีรกรรมทีเดียว

อีกครั้งหนึ่งที่แม่เล่าว่า ขณะที่แม่กำลังกรีดยางอยู่ หัวไปกระทบเข้ากับอะไรไม่รู้ แหงนหน้าขึ้นดู แสงไฟจากตะเกียงที่คาดไว้ติดหน้าผากจึงทำให้มองเห็นว่าเป็นเท้าของคนตายที่มาผูกคอตายอยู่ภายในสวนยางแห่งนี้ เห็นลิ้นห้อยออกมาด้วย ภายหลังในเช้านั้นแม่ได้บอกตำรวจ เมื่อตำรวจสงสัย ถามแม่ว่า ทำไมเท้าของคนตายจึงดำ แม่อธิบายกับตำรวจว่าคงเป็นเพราะควันจากตะเกียงขณะที่แม่กรีดยางอยู่ไปรมเท้าของคนตายอยู่นานพอจนกระทั่งควันจับเป็นสีดำ แม่เป็นคนมีสติ ไม่ตระหนกตกใจอะไรให้เกินเหตุ เรื่องทุกอย่างจึงมักคลี่คลายลงด้วยดี

ประดิษฐ์ เอี้ยวสิโป กับผมในวัยชรา

นี่ละแม่ถ้วนของผม

ด้วยเหตุที่ผมเป็นหนอนหนังสือและเป็นคนขยันเรียน ไม่ค่อยออกไปเที่ยว แม้เมื่อมีคณะรำวงมาแสดงอยู่ใกล้บ้าน แม่คะยั้นคะยอขอให้ผมออกไปดูบ้าง ผมก็ไม่ยอมไป ผลการเรียนที่ดีของผมนี่คงจะเป็นสาเหตุที่ทำให้เพื่อนๆ หลายคนเขม่นผม บางคนถึงกับท้าชก ขอท้าดวลกับผม โดยที่ไม่เคยมีเรื่องโกรธเคืองกันมาก่อนเลย บางคนก็กวนผมอย่างไม่ยอมเลิกรา ตามราวีจนถึงบ้าน ต้องเดือดร้อนถึงแม่กับน้องสาวของผมออกมาช่วยกันไล่ มีอีกคนหนึ่งเพียรพยายามมากที่จะชกกับผมให้ได้ จนเพื่อนผมคนที่ชื่อประดิษฐ์ เอี้ยวสิโป ทนไม่ไหวขออาสาชกแทนผม และทั้งคู่ก็ได้ฟาดปากชกกันไปอย่างสมใจอยากในที่สุด

เมื่อไม่นานมานี้ ผมกลับเมืองตรังบ้านเกิด ผมได้ชวนเพื่อนที่ชื่อประดิษฐ์นี้มากินข้าวด้วยกัน เพื่อระลึกความหลัง ส่วนคนที่ได้เคยตามราวีผมมาจนถึงบ้าน เมื่อเราโตเป็นผู้ใหญ่กันแล้วได้กลับมาเป็นมิตรที่ดีต่อกัน นี่น่าจะเป็นข้อคิดสำหรับชีวิตนักเรียนที่ขยันเรียนและเอาแต่เป็นหนอนหนังสืออย่างเดียวแบบผมว่า อาจจะอยู่ยาก ถ้าหากไม่ปรับตัวบ้าง

เมื่อผมได้จากโรงเรียนเก่าบ้านเกิดมาเรียนต่อที่กรุงเทพฯ ที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษานั้น แม้ว่าผมจะทุกข์ใจในเรื่องการอยู่การกิน แต่ก็มีความสุขที่เพื่อนๆ ส่วนใหญ่ในโรงเรียนแห่งนี้เป็นคนประเภทเดียวกับผม เป็นคนขยันเรียนและรักการเรียนจริงๆ

ผลการเรียนเมื่อผมจบมัธยม 8 ถึงแม้ว่าผมจะไม่ติดบอร์ด 1 ใน 50 ของประเทศ ถ้าจำไม่ผิด ผมก็ได้คะแนนสูงประมาณ 83% การเรียนในกรุงเทพฯ ของผมเป็นไปอย่างลุ่มๆ ดอนๆ ตามปัจจัยการเงิน แต่ผมก็อดทนเรียนจนจบมหาวิทยาลัยได้ในที่สุดตามด้วยความมุ่งมั่นที่จะประกอบอาชีพการงานตามที่ได้ร่ำเรียนมา และเมื่อมีรายได้แล้ว แม่ถ้วนเป็นบุคคลแรกที่ผมห่วงใย จะถามถึงความเป็นอยู่ และได้ส่งเงินช่วยแม่เสมอมา