สมองเสื่อมวัยเกษียณ

โดย...ศ.ดร.ทพญ.สิริพร ฉัตรทิพากร วุฒิเมธีวิจัย สกว. หน่วยสรีรวิทยาทางไฟฟ้าของสมอง ศูนย์วิจัยและฝึกอบรมสาขาโรคทางไฟฟ้าของหัวใจ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

มนุษย์เงินเดือนทั่วๆ ไป มักจะวาดฝันไว้ว่าเมื่อเข้าสู่วัยเกษียณเงินที่สะสมไว้จะเอาไปท่องเที่ยว ทำอะไรที่ยังไม่ได้ทำ เมื่อขณะที่กำลังทำงานเก็บเงินอยู่ในวัยทำงานก็หมกมุ่นกับการทำงาน จนละเลยการดูแลสุขภาพตัวเอง จนกระทั่งเข้าสู่วัยเกษียณกลับมาดูตัวเองอีกครั้ง พบว่าเข้าสู่ภาวะสมองเสื่อมในวัยเกษียณ ทำอย่างไรดี!

สมองเสื่อมเป็นกลุ่มอาการที่มีการสูญเสียหน้าที่การทำงานของสมอง ทำให้เกิดความบกพร่องในเรื่องความสามารถในการเรียนรู้ การแก้ปัญหาและการตัดสินใจ การเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ทำได้ยากขึ้น การเสื่อมของสมองนี้จะเป็นไปอย่างต่อเนื่องแบบค่อยเป็นค่อยไป ในที่สุดจะส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตประจำวัน ภาวะสมองเสื่อมส่วนใหญ่มักพบในผู้สูงอายุหรือวัยหลังเกษียณ 

แต่เราจะทำอย่างไรที่จะป้องกันการเสื่อมของสมองที่จะต้องเกิดขึ้น และยืดเวลาการเกิดสมองเสื่อมออกไปไม่ให้เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและก่อนวัยอันควร

จากผลการศึกษาวิจัยในสัตว์ทดลอง เราพบว่าเมื่อเข้าสู่วัยทองที่มีการพร่องของฮอร์โมนเพศไม่ว่าหญิง หรือชายก็ตาม การทำงานของสมองจะแย่ลง ซึ่งก็เป็นไปตามกฎของธรรมชาติ แต่ที่สำคัญกว่านั้นก็คือ เมื่อมีภาวะอ้วนร่วมกับภาวะวัยทองเข้าไปด้วย จะทำให้สมองด้านการเรียนรู้และความจำเสื่อมลงไปมากขึ้นอีก

ดังนั้น จะเห็นได้ว่าภาวะอ้วนลงพุงจัดเป็นภัยเงียบที่ทำร้ายสมองอย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะวัยทอง ซึ่งหากเกิดภาวะสมองเสื่อมแล้ว ยากแก่การรักษาให้กลับมาเป็นปกติได้ สรุปก็คือการไร้พุง นอกจากจะดีกับสุขภาพกายแล้ว ยังส่งผลดีต่อสุขภาพสมองอีกด้วย

การป้องกันการเกิดภาวะสมองเสื่อมในวัยทองหรือวัยเกษียณนั้น สิ่งที่สำคัญคือการดูแลควบคุมน้ำหนักตัวไม่ให้เกิดภาวะอ้วนลงพุง ทำกิจกรรมที่มีการฝึกสมอง เช่น อ่านหนังสือ เล่นต่อคำ หรือเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ และไม่เคร่งเครียดเกินไป ที่สำคัญควรตรวจสุขภาพประจำปี การปฏิบัติเช่นนี้จะทำให้ชีวิตในวัยเกษียณมีความสุข และชะลอสมองเสื่อมลงได้