แก้ลักไก่หดปริมาณ

เห็นหน่วยงานรัฐเตรียมงัดมาตรการต่างๆ ออกมาแก้ปัญหาผู้ประกอบการผู้ผลิตสินค้า ใช้วิธีลดปริมาณลดขนาดแทนการขึ้นราคาสินค้า เพื่อให้สินค้ายังเหมือนขายราคาเดิม ซึ่งเป็นการขึ้นราคาทางอ้อม โดยการกระทำดังกล่าวทำให้กระทรวงพาณิชย์ที่มีหน้าที่ติดตามราคาสินค้ายืนยันมาตลอดว่า ผู้ผลิตไม่มีการปรับขึ้นราคาสินค้าและค่าครองชีพไม่ได้เพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะสินค้าที่อยู่ในบัญชีติดตามดูแล 205 รายการ ซึ่งเป็นสินค้าจำเป็นต่อชีวิตประจำวัน

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่เกิดขึ้นกับประชาชนคนบริโภคจากการขึ้นราคาสินค้าทางอ้อมด้วยการลดปริมาณลงในบรรจุภัณฑ์ขนาดเท่าเดิมดังกล่าว ประชาชนแม้จะซื้อสินค้าในราคาเท่าเดิม แต่ได้ปริมาณสินค้าลดลง เมื่อนำมาใช้ในชีวิตประจำวันทำให้สินค้าหมดเร็ว และต้องซื้อใหม่เร็วขึ้น ทำให้ภาระค่าครองชีพสูงขึ้น

ขณะที่การลงพื้นที่ตรวจสอบเบื้องต้นพบว่า สินค้าครีมอาบน้ำ และผลิตภัณฑ์ซักผ้าชนิดน้ำ ซึ่งปรับลดขนาดและขายในราคาเดิม เป็นสินค้าที่อยู่ในบัญชีสินค้าติดตามดูแล 205 รายการ แต่ไม่ได้อยู่ในบัญชีสินค้าควบคุม ซึ่งผู้ผลิตสินค้าได้แจ้งมาเบื้องต้นว่า ราคาขายไม่ได้สูงกว่าเพดานที่แจ้งกับกรมการค้าภายใน ส่วนสินค้าและบริการที่อยู่ในบัญชีควบคุม 47 รายการที่ต้องขออนุมัติก่อนขึ้นราคา ยังไม่พบการลดปริมาณบรรจุเพื่อขึ้นราคาทางอ้อม

ทั้งนี้ ที่ผ่านมาการจัดการกับการเอาเปรียบผู้บริโภคโดยไม่ผิดกฎหมายดังกล่าว ส่วนใหญ่ภาครัฐจะขอความร่วมมือผู้ประกอบการร้านค้าปลีกค้าส่งรายใหญ่ กับผู้ผลิตรายใหญ่ทั้งไทยและต่างประเทศ ไม่ให้ขึ้นราคา เพราะภาครัฐหวั่นว่าหากควบคุมมากเกินไป จะบิดเบือนไม่เป็นการค้าเสรีที่ควรปล่อยให้เป็นไปตามกลไกตลาดอุปสงค์กับอุปทาน ในสินค้าหรือบริการที่มีการแข่งขันกันหลายราย เพื่อให้เกิดการพัฒนาสินค้า แข่งกันด้านราคา สุดท้ายจะเกิดประโยชน์สูงสุดกับประชาชนผู้บริโภค

นอกจากนี้ จากการแข่งขันที่มากขึ้นตามการเปิดเสรีระดับอาเซียน ระดับโลก ทำให้ต้องแข่งขันดึงกลุ่มทุนเข้ามาลงทุนผลิตในประเทศ หน่วยงานรัฐจึงไม่อยากเข้าไปควบคุมมากกระทบการค้าเสรี ขณะที่สินค้านำเข้าผลิตจากประเทศเพื่อนบ้านหรือประเทศอื่นก็เข้ามาตีตลาดไทยได้มากขึ้น หากตั้งเงื่อนไขควบคุมการผลิตในประเทศมากเกินไปก็จะแข่งผู้ผลิตต่างประเทศไม่ได้

ผลดังกล่าวทำให้การติดตามสถานการณ์ราคาสินค้า ทั้งในส่วนสินค้าและบริการที่อยู่ในบัญชีควบคุม 47 รายการ และสินค้าที่อยู่ในบัญชีติดตามดูแล 205 รายการ เพื่อป้องกันไม่ให้เอารัดเอาเปรียบประชาชนผู้บริโภค ส่วนใหญ่จึงเป็นการขอความร่วมมือ ซึ่งภาครัฐหากอยากจะแก้ปัญหาการขึ้นราคาทางอ้อมจากลดปริมาณบรรจุในขนาดเท่าเดิม ก็มีวิธีที่ต่างประเทศและในประเทศมีการประชุมมาแล้วหลายครั้ง คือการกำหนดให้พื้นที่ว่างสินค้าต่อบรรจุภัณฑ์ห้ามเกิน 5-10% ซึ่งมาตรการนี้ยังช่วยลดขยะส่วนเกินจากบรรจุภัณฑ์ อย่างที่เห็นขนมหลายชนิดซองใหญ่มากแต่มีขนมนิดเดียวที่เหลือเป็นขยะ กล่องผงซักฟอก ขวดแชมพู ใหญ่มากแต่มีสินค้านิดเดีย

วหากรัฐกำหนดสัดส่วนพื้นที่ว่างสินค้าต่อบรรจุภัณฑ์ได้ ต่อไปหากสินค้าลดปริมาณลงส่วนของบรรจุภัณฑ์ เช่น กล่อง ขวดหรือซอง ก็ต้องลดขนาดลงในสัดส่วนเดียวกัน เมื่อเป็นเช่นนี้หากสินค้าใดลดปริมาณ ขนาดกล่อง ขวดหรือซอง ก็จะต้องลดในสัดส่วนที่เท่ากัน ประชาชนผู้บริโภคก็จะรับรู้ได้ ช่วยคุ้มครองผู้บริโภค และช่วยลดขยะใช้วัสดุมีประสิทธิภาพ จึงถึงเวลาที่ต้องใช้มาตรการนี้แล้ว