เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (96)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

เมี่อปี 2550 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดเกล้าฯ ให้จัดโครงการศึกษาดูงานโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันแก่รัฐมนตรีช่วยว่าการและเจ้าหน้าระดับสูงของกระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม และวิทยาศาสตร์ประเทศมองโกเลีย ตามคำกราบบังคมทูลของโครงการอาหารโลก (World Food Program) ซึ่งเข้าไปประเมินโครงการอาหารในโรงเรียนร่วมกับองค์การทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ (UNICEF) ผลจากการศึกษาดูงานของคณะดังกล่าว ทำให้เกิดโครงการความร่วมมือ 15 ปี ระหว่างไทยและมองโกเลียเพื่อจัดทำ โครงการอาหารโรงเรียนต้นแบบ สำหรับขยายไปทั่วประเทศ ที่โรงเรียนอัลตันบูลัก อำเภออัลตันบูลัก จังหวัดทูฟ ซึ่งปัจจุบันมีนักเรียน 464 คน ครู 30 คน

โครงการอาหารโรงเรียนต้นแบบ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโครงการอาหารกลางวันต้นแบบโดยใช้ประสบการณ์จากโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันตามแนวพระราชดำริฯ และขยายเป็นแผนงานโรงเรียนทั่วประเทศมองโกเลียส่งเสริมการเรียนรู้โดยการปฏิบัติในเรื่องผลิตภัณฑ์อาหาร โภชนาการ อนามัยอาหารขั้นพื้นฐาน และส่งเสริมการดำเนินงานโครงการอาหารกลางวัน แบบบูรณาการจากทีมงานส่วนกลางและส่วนท้องถิ่น รวมทั้งชุมชนต่างๆ โดยมีระยะเวลาดำเนินโครงการระหว่างปี 2552-ปัจจุบัน โดยกระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม และวิทยาศาสตร์ประเทศมองโกเลีย เป็นหน่วยงานดำเนินงานโครงการ งบประมาณรัฐบาลไทยสนับสนุนจำนวน 3,431,244 บาท

ผลการดำเนินงาน มีกิจกรรมภายใต้โครงการต้นแบบด้านผลิตอาหาร โภชนาการและบริการสาธารณสุข จัดประชุมปฏิบัติการสำหรับคณะครูและผู้ที่เกี่ยวข้อง และการสนับสนุนคณะผู้เชี่ยวชาญของสำนักพระราชวังไปติดตามความก้าวหน้าของโครงการ

ครั้งในปี 2550 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ โปรดเกล้าฯ ใหจัดการฝึกอบรมและศึกษาดูงานให้แก่คณะทำงานโครงการอาหารในโรงเรียนของราชอาณาจักรภูฏาน เพื่อให้คณะทำงานได้เพิ่มพูนความรู้และทักษะในเรื่องการเกษตร ในการผลิตอาหารสำหรับบริโภคการจัดการผลผลิตโดยอาศัยหลักการสหกรณ์การจัดอาหารกลางวันที่มีคุณค่าตามหลักโภชนาการและสะอาดปลอดภัยตามหลักสุขาภิบาลอาหารการควบคุมคุณภาพของการจัดอาหารในโรงเรียน การประเมินภาวะโภชนาการของเด็กนักเรียน รวมทั้งการแปรรูปและการถนอมอาหาร

ต่อมาในปี 2554 โปรดเกล้าฯ ให้ดำเนินงานโครงการความร่วมมือกับราชอาณาจักรภูฏานในโรงเรียน 3 แห่ง ประกอบด้วย โรงเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นยูรุง (Yurung Lower Seconday School) ในเมืองเพมากาตเซล (Pemagatshel) โรงเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นเกเนข่า (Genekha Lower Secondary School) ในเมืองทิมพู (Thimpu) และโรงเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นวานาข่า (Wanakha Lower Seconday School) ในเมืองพาโร (Paro) ครอบคลุมนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นจำนวน 875 คน และต่อมาขยายเพิ่มเติมอีก 3 โรง ได้แก่ Samtengang Primary School, Wangdue Phodrang Tshangkha Lower Secondary School, Dagana และ Norbuling Middle Secondary School, Sarpang

ในปี 2557 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ โปรดเกล้าฯ ให้สำนักงานโครงการสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ร่วมกับสำนักงานความร่วมมือเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ (สพร.) กระทรวงการต่างประเทศ จัดการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “การพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชน” สำหรับคณะครูของราชอาณาจักรภูฏาน จากโรงเรียนเป้าหมาย 6 โรงเรียน รวมจำนวน 21 คน ภายใต้โครงการความร่วมมือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชนของราชอาณาจักรภูฏาน เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของโรงเรียนในการผลิตอาหารและสนับสนุนให้นักเรียนและชุมชนทำการเกษตรในโรงเรียน สนับสนุนโรงเรียนให้รู้จักการถนอมอาหารและการแปรรูปอาหารเพื่อใช้เป็นแหล่งอาหารของโรงเรียน และส่งเสริมให้นักเรียนมีภาวะโภชนาการที่ดี

โดยมีกิจกรรมหลัก ประกอบด้วย การสร้างแปลงเพาะปลูกในโรงเรียน และระบบน้ำสำหรับทำการเกษตร สร้างโรงเรือนและมอบอุปกรณ์สำหรับการถนอมอาหาร และแปรรูปอาหาร การจัดทำระบบโภชนาการและระบบติดตามสุขภาพ รวมถึงการฝึกอบรม ซึ่งประกอบด้วยภาคทฤษฎี ณ สำนักงานโครงการส่วนพระองค์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และภาคปฏิบัติ ประกอบด้วย การศึกษาดูงาน ณ สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน บ้านถ้ำหิน จ.ราชบุรี ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ และค่ายพระราม 6 จ.เพชรบุรี ซึ่งได้รับผลสำเร็จอย่างดียิ่ง