ถนนอาเซอร์ไบจานตะวันออก

โดย...ม.ล.อัจฉราพร ณ สงขลา

มอเตอร์เวย์สาย 32 ในอิหร่านที่เรียกกันว่า East Azerbaijan Road หรืออาเซอร์ไบจานตะวันออก ซึ่งเรียกตามชื่อจังหวัด East Azerbaijan แต่ในทางภูมิศาสตร์นั้นตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอิหร่าน เมืองหลวงคือ Tabriz ซึ่งเราต้องใช้ถนนสายนี้

East Azerbaijan Road เชื่อมระหว่าง Tehran กับ Tabriz และ Bazagan ถนนสายนี้ถือเป็นเส้นทางนานาชาติก็ว่าได้เพราะเป็นถนนที่อิหร่านใช้เชื่อมการขนส่งกับตุรกี ซึ่งในตุรกีจะมีทางหลวงให้วิ่งขึ้นไปทางช่องแคบดาร์ดะเนลส์ หรือบอสฟอรัส

เพื่อจะผ่านทางกรีซอีกทอดหนึ่งแล้วเข้าไปยุโรป 

ส่วนด้านล่างนั้นหากวิ่งต่อไป จากเตหะรานจะแยกออกไปในเส้นทางอื่นได้มากมาย เช่น ไปทางตะวันออกเพื่อออกไปยังอัฟกานิสถาน ปากีสถาน ซึ่งสามารถวิ่งต่อไปยังทาจิกิสถาน หรือเติร์กเมนิสถาน ได้อีก หรือหากวิ่งลงใต้สุดประเทศอิหร่านก็จะไปออกอ่าวเปอร์เซีย ช่องแคบฮอร์มุซ และอ่าวโอมานได้

มอเตอร์เวย์ในอิหร่านได้วางระบบและมาตรฐานในการสร้างไว้ดีมาก แต่คงใช้กันมานานพอสมควร และฝีมือการซ่อมผิวถนนไม่ค่อยดีนัก ถนนซึ่งน่าจะเป็นเกรด A จึงกลายเป็นถนนคุณภาพเกรด B หรือ B+

แต่ก็ต้องยกให้ว่าอิหร่านเป็นประเทศที่มีระบบถนนที่ดีแห่งหนึ่งในเอเชียหรืออาจจะในโลกค่ะ

ความเร็วบนมอเตอร์เวย์ในอิหร่านให้ขับได้เร็ว 120 กม./ชม. และรถบรรทุกให้ขับได้เร็ว 110 กม./ชม. มีด่านเก็บค่าผ่านทางเป็นระยะๆ

มีที่พักจอดระหว่างทางสำหรับพวกขับรถบรรทุก แต่ไม่มีร่มเงา หน้าร้อนคงร้อนน่าดู คนขับก็ไปนั่งพักกินกาแฟตามเงาข้างๆ รถบรรทุก แต่ที่พักริมทางที่ใหญ่จริงๆ ก็จะมีร้านอาหาร ห้องสุขา และที่ละหมาดไว้ครบ

การใช้ถนนที่อิหร่านเข้มงวดเรื่องความเร็ว มีป้ายเตือนเรื่องการใช้ความเร็วและบอกว่ามีกล้องตรวจจับความเร็วเป็นระยะๆ

ไม่ได้ไว้เตือนแบบขู่นะคะ... แต่ไล่กวดจริงและจับจริง

ตำรวจจอดรถซุ่มตั้งกล้องตรวจไว้ถี่มาก รถวิ่งกันด้วยความเร็วขนาด 110 หรือ 120 กม/ชม. นั้นก็นับว่าเร็ว ไม่เห็นคนขับรถคึกคะนองที่นี่ สถิติอุบัติเหตุบนทางหลวงในอิหร่านต่ำ ตัวช่วยที่ไม่ให้เกิดอุบัติเหตุบนถนนในอิหร่านประการหนึ่งเป็นเพราะการขายเหล้าผิดกฎหมาย

ป้ายสัญญาณตามท้องถนนเป็นมาตรฐานของมอเตอร์เวย์จริงๆ ไม่มีประเภทขึ้นป้ายปุ๊บแล้วให้เลี้ยวปั๊บ แต่จะบอก 3 ระยะชัดเจนแบบ Autobahn ในเยอรมนี

อีกหนึ่งสิ่งสำคัญที่ช่วยลดอุบัติเหตุบนถนนในอิหร่าน คือ ในอิหร่านมีเนินลดความเร็ว (Speed Bumps) เยอะมาก คนขับรถในอิหร่านต้องระวัง โดยเฉพาะตอนเข้าเมืองหรือใกล้เมือง หากเห็นเส้นสีเหลืองขีดขวางถนนตั้งแต่ไกลให้เบาเครื่องลดความเร็วไว้ได้เลย

ถ้ายังขับเร็วเพลินรับรองว่ารถได้เล่นกายกรรมแน่ค่ะ

ภาพเหล่านี้ทำให้เราคิดถึงอุบัติเหตุที่เกิดบนถนนหลวงในประเทศไทยที่ฆ่าคนจำนวนมากในทุกปี

ส่วนเรื่องการรัดเข็มขัดนิรภัยทุกที่นั่งในรถขณะนี้  ขอบอกว่าเขาเข้มงวดกันแล้วทั่วโลกนะคะ รวมทั้งที่อิหร่าน

ที่ประเทศไทยได้มีการประกาศใช้แล้วมีเสียงสวดกันมากนั้น

ความจริงแล้วถือว่าล้าหลังกว่าประเทศอื่นมาก

มาอิหร่านเที่ยวนี้เจอของจริง...

ตำรวจเรียกรถเราให้หยุดเพื่อตรวจใบอนุญาตของคนขับรถเสร็จแล้วก็เดินมาเปิดประตูดูว่าทุกคนในรถนั่งรัดเข็มขัดหรือไม่ ยังจำได้ว่าที่ Cusco ในอเมริกาใต้พนักงานในรถยังเดินมาดูทุกคนในรถบัส รัดเข็มขัดให้เรียบร้อยก่อนรถจะออกเดินทาง

ยี่ห้อรถที่วิ่งในอิหร่านโดยเฉพาะรถบรรทุกสินค้าบน East Azerbaijan Road เป็นทั้งรถบรรทุกและรถลากขนาดใหญ่ซึ่งผลิตจากสแกนดิเนเวีย เช่น Scania หรือ Renault ของฝรั่งเศส หรือไม่ก็ MAN และ Benz ของเยอรมนี

รถขนสินค้าทุกคันมีผ้าคลุมและรัดเชือกปิดมิดชิดไม่ให้มีอะไรปลิวว่อนออกมาจากรถเด็ดขาด

แต่สำหรับการจราจรในตัวเมืองของอิหร่านนั้นเป็นอีกเรื่อง

การจราจรในตัวเมืองของอิหร่านโดยเฉพาะในตัวเมืองเตหะรานรถติดสาหัสจริงๆ การเดินทางด้วยรถยนต์ไปไหนมาไหนต้องใช้เวลาเป็นชั่วโมงแล้วยังมีสภาพรถติดที่โหดร้ายมาก

ไม่เพียงแต่ในเตหะรานเท่านั้น แต่เหมือนกันหมดทุกเมือง คือรถวิ่งกันมั่วที่สุด ทั้งรถบัส รถส่วนตัว รถมอเตอร์ไซค์ จักรยาน

มั่วได้พอๆ กับอินเดีย แต่ก็ไม่ถึงกับระดับเวียดนาม ซึ่งในบรรดาคนเดินทางต่างก็ยกให้ว่าเวียดนามนั้นเหนือชั้นที่สุดในเอเชีย อิหร่านยังไม่ถึงขนาดนั้น

แต่แปลก... ประเทศที่มีการจราจรที่มั่วมากๆ หลายประเทศมักจะไม่มีอุบัติเหตุ หรือมีก็น้อยมาก

เพราะการจราจรยิ่งมั่วมาก คนขับรถและใช้ถนนต้องระวังกันมากตามขึ้นไปด้วย

สำหรับในอิหร่านนั้นเขามีมารยาทกันในรูปแบบมั่วๆ ของเขาเอง แต่จะถ้อยทีถ้อยอาศัย รู้ทิศทางกันและกัน ใครควรไปก่อนไปหลัง

หากมีอะไรที่ไม่สบอารมณ์ก็อาจมีเสียงถอนหายใจหรือส่ายหัวบ้างเล็กน้อย ไม่มีการด่ากันแบบในอิตาลี

คนอิหร่านน่ารักมากค่ะ...

การเดินทางในตัวเมืองอิหร่านโดยเฉพาะในเตหะรานนั้นถ้าเป็นชั่วโมงเร่งด่วนแล้วรถจะยิ่งติดหนักไปอีก

ระบบการขนส่งสาธารณะมีเมโทรใต้ดินและรถบัสแบบ 2 ตอนคันยาวยืดติดแอร์เย็นฉ่ำให้เป็นทางเลือก

แท็กซี่ในตัวเมืองราคาไม่แพงเพราะน้ำมันในอิหร่านราคาถูกเกินเหตุ ดีเซล ลิตรละ 9 บาทกว่าๆ และเบ็นซินลิตรละ 10 บาทกว่า ๆ 

ส่วนยวดยานบนถนนที่เป็นรถส่วนบุคคล 80% เป็นรถจากฝรั่งเศส และเกือบทั้งหมดคือยี่ห้อ Peugeot สารพัดรุ่น รุ่นที่มากที่สุดคือ Peugeot 405 หันไปทางไหนก็มีแต่ Peugeot แต่ก็มียี่ห้อ Renault ปนอยู่ด้วยเหมือนกัน และรถอีกส่วนที่แทรกเข้ามาคือรถจากเกาหลีจากค่าย Hundai แต่มีรถญี่ปุ่นวิ่งอยู่น้อยมาก

ตลาดรถยนต์นั่งญี่ปุ่นในอิหร่านแพ้เกาหลีหลุดลุ่ย และหลังๆ มานี้เราเห็น ว่ารถยนต์ญี่ปุ่นเริ่มทยอยเสียรังวัดให้กับตลาดรถยนต์จากเกาหลีอย่างน่ากลัว เช่นที่ รัสเซีย ปากีสถาน เวียดนาม และนี่ก็ที่อิหร่านอีกแห่งหนึ่ง ซึ่งถือว่าเป็นสัญญาณที่ไม่ค่อยดีต่อตลาดรถยนต์ญี่ปุ่นไปแล้ว

Gooole Maps ใน Smartphone ช่วยให้เราเดินทาง อ้างอิงกับเส้นทางที่เป็นจริงได้มาก โลกแห่งการเดินทางสมัยนี้มันต่างกับสมัยที่เราต้องให้เพื่อนเป็นเนวิเกเตอร์ช่วยกางแผนที่ Michelin และบอกเส้นทางไปแล้วอย่างสิ้นเชิง

กลับเข้าไปสู่มอเตอร์เวย์สาย 32 หรือ East Azerbaijan Road อีกครั้ง

ช่วง เตหะราน-แกชวิน (Qazvin) และช่วง แกชวิน-ทาบริช (Tabriz) เราเห็นได้ชัดเจนว่าอิหร่านวางให้ East Azerbaijan Road จัดวางและก่อสร้าง หน่วยงานและกิจการสำคัญ ๆ ของชาติเพื่อทำให้ประเทศอิหร่านมุ่งสู่ความก้าวหน้าเต็มขั้นคู่ไปกับแนวถนนสายนี้