โลกผวาการเมืองร้อน บั่นทอนศก.-ตลาดทุน

โดย...ชญานิศ ส่งเสริมสวัสดิ์

ความตึงเครียดด้านภูมิรัฐศาสตร์ซึ่งเกิดจากความขัดแย้งระหว่างประเทศทั่วโลก กำลังกลายเป็นประเด็นร้อนที่ปั่นป่วนตลาดทุนและเศรษฐกิจโลกอีกครั้ง หลังประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐ สั่งการให้กระทรวงกลาโหมยิงขีปนาวุธโทมาฮอว์กชุดใหญ่ 59 ลูก เข้าโจมตีฐานทัพอากาศ “ซีเรีย” โดยเปิดเผยอย่างชัดเจนว่าเป็นการทำไปเพื่อตอบโต้กรณีซีเรียใช้อาวุธเคมีกับประชาชนตาดำๆ

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวสร้างแรงกระเพื่อมให้กับตลาดทุนทั่วโลกทันที โดยสินทรัพย์ปลอดภัยต่างปรับตัวขึ้นกันถ้วนหน้า เช่น ราคาทองคำงวดส่งมอบทันที (Spot) ปรับขึ้นมากถึง 1.3% แตะจุดสูงสุดในรอบ 5 เดือน ขณะที่การซื้อขายระหว่างวันของวันที่ 7 เม.ย.ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นวันเกิดเหตุ อยู่ที่ 1.269.46 เหรียญสหรัฐ/ออนซ์ ส่วนค่าเงินเยนซึ่งเป็นอีกหนึ่งสินทรัพย์ปลอดภัยยอดนิยม แข็งค่าขึ้นมากที่สุดนับตั้งแต่ 28 มี.ค.ที่ผ่านมา

ขณะเดียวกัน สินทรัพย์ปลอดภัยอย่างพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐอายุ 10 ปี ผลตอบแทนปรับลดลง 0.05% ลงไปแตะจุดต่ำสุดตั้งแต่เดือน พ.ย.ที่ผ่านมา หรือนับตั้งแต่ทรัมป์ชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดี ซึ่งขณะนั้นนักลงทุนต่างเชื่อว่า ทรัมป์จะทำให้อัตราเงินเฟ้อ ซึ่งเป็นศัตรูตัวฉกาจของพันธบัตรกลับมาอีกครั้งหนึ่ง จึงได้พากันทิ้งพันธบัตรและหันไปลงทุนอย่างอื่นแทน

“เรามองเห็นความต้องการเข้าซื้อสินทรัพย์ปลอดภัย ซึ่งแน่นอนว่าทองจะได้รับแรงหนุนจากสภาวะดังกล่าวอย่างมาก” เจฟฟรีย์ ฮัลลีย์ นักวิเคราะห์ตลาดอาวุโส จากบริษัทวิจัยตลาดโอยันด้าในสิงคโปร์ กล่าวกับรอยเตอร์ส พร้อมเสริมว่า หากสถานการณ์ในซีเรียยังคงอยู่ในภาวะตึงเครียด ทองคำจะเป็นสินทรัพย์เด่นที่ได้รับปัจจัยบวกอย่างต่อเนื่อง

เหตุการณ์โจมตีฐานทัพอากาศซีเรีย นับเป็นคำสั่งปฏิบัติการทางทหารแรกของทรัมป์ และเป็นการย้ำเตือนอำนาจในมือประธานาธิบดีคนใหม่ที่ “แข็งกร้าว” กว่าคนเดิมอย่างเห็นได้ชัด เนื่องจากอดีตประธานาธิบดีบารักโอบามา เน้นการประนีประนอมมากกว่า

แน่นอนว่าปฏิบัติการดังกล่าวเรียกเสียงไม่พอใจจากรัสเซียและอิหร่าน ที่นอกจากจะเป็นพันธมิตรกับรัฐบาลซีเรียนำโดยประธานาธิบบาชาร์ อัล-อัสซาด แล้ว ยังเป็นประเทศผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ของโลก โดยมีความเป็นไปได้ที่จะเกิดการตอบโต้กันไปมาและขวางการผลิตน้ำมัน ส่งผลให้ราคาน้ำมันในตลาดสหรัฐปรับขึ้นทันที 2% หลังสหรัฐประกาศการโจมตี

ความปั่นป่วนในตลาดทุนทุเลาลงหลังกระทรวงกลาโหมสหรัฐ เปิดเผยว่า ปฏิบัติการโจมตีซีเรียเป็นปฏิบัติการครั้งเดียวจบ และยังไม่มีแผนการที่จะยกระดับแผนการอื่นใดในอนาคต

อย่างไรก็ตาม ความเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นยังคงสร้างความกังวลว่า ปัจจัยความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์กำลังกลับมาเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่กดดันเศรษฐกิจโลก ซึ่งความกังวลดังกล่าวไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นหลังสหรัฐดำเนินการโจมตี แต่เกิดขึ้นมานานแล้วและเกิดขึ้นกับภาคเศรษฐกิจที่แท้จริง โดยเฉพาะในประเด็น “เกาหลีเหนือ” ต่อความสัมพันธ์เกาหลีใต้-สหรัฐ-จีน

เกาหลีใต้ เปิดเผยว่า เกาหลีเหนืออาจจะทดสอบอาวุธนิวเคลียร์เป็นครั้งที่ 6 ในเร็วๆ นี้ และจากการยิงทดสอบมิสไซล์ครั้งที่ผ่านมา ทำให้เกาหลีใต้ต้องทดสอบมิสไซล์พิสัยไกลให้เกาหลีเหนือได้เห็น โดยการทดสอบเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 6 เม.ย. และยิงไปไกลถึง 800 กิโลเมตร มากพอที่จะยิงไปตกจุดใดก็ได้ในเกาหลีเหนือ

อย่างไรก็ตาม ไมเคิล โคล นักวิจัยอาวุโส สถาบันศึกษาจีนมหาวิทยาลัยนอตติงแฮม ระบุว่า ระยะทางยิงดังกล่าวสร้างความวิตกให้กับจีนด้วยเช่นกัน และความวิตกดังกล่าวเป็นปัจจัยให้จีนกังวลเพิ่มเติม นอกเหนือไปจากการติดตั้งระบบต่อต้านขีปนาวุธทาด (THAAD) ของสหรัฐในเกาหลีใต้ ซึ่งกระทบต่อความสามารถในการยิงขีปนาวุธของจีน

ประเด็นการติดตั้งทาด ทำให้สื่อของรัฐบาลจีนออกมาเรียกร้องให้ชาวจีนบอยคอตสินค้าของเกาหลีใต้ ส่งผลให้เกิดการยกเลิกโปรแกรมทัวร์จากจีนไปยังเกาหลีใต้ โดยนักท่องเที่ยวจีนที่เข้าไปเที่ยวในเกาหลีใต้ ลดลง 20% ในเดือน มี.ค.ที่ผ่านมา ซึ่งหากการท่องเที่ยวได้รับผลกระทบ จะทำให้เอเยนซี สายการบิน โรงแรม ผู้ให้บริการเดินเรือ และดิวตี้-ฟรี กระทบตามไปเป็นลูกโซ่ 

สำหรับภาคเอกชนที่ได้รับผลกระทบอย่างเห็นได้ชัดที่สุดคงหนีไม่พ้น ลอตเต้ ที่ยอมให้ทางการเกาหลีใต้แลกเปลี่ยนที่ดินเพื่อการติดตั้ง THAAD โดยลอตเต้ จำต้องยอมปิดซูเปอร์มาร์เก็ตในจีนมากถึง 80% และคาดการณ์ว่าจะทำให้สูญเม็ดเงิน 66 ล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 2,300 ล้านบาท) ในเดือน มี.ค.ที่ผ่านมา และอาจทำให้ลอตเต้ต้องคอตกออกจากตลาดจีนไป

สำหรับลอตเต้มีการจ้างงานชาวจีนราว 2 หมื่นอัตรา หากจำต้องออกจากตลาดจีนไป ชาวจีนราว 2 หมื่นคนจะต้องตกงาน และนับเป็นอีกหนึ่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจภาคจริงจากปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์

นอกจากนี้ ตลาดจีนเป็นตลาดใหญ่สำหรับสินค้าเชิงวัฒนธรรมอย่างเค-ป๊อปหรือซีรี่ส์เกาหลี โดยนับตั้งแต่ปี 2016 ที่ผ่านมา นักแสดงและนักร้องต้องยกเลิกทริปเดินทางไปจีน โดยบางส่วนวีซ่าไม่ผ่าน ขณะที่สถานีโทรทัศน์และวิทยุต่างเลิกเปิดเพลงจากศิลปินเค-ป๊อป เช่น โยวคู่ (Youku) หรือยูทูบสัญชาติจีน ระงับการซื้อลิขสิทธิ์รายการมาจากเกาหลีใต้ และยังลบซีรี่ส์เรื่องดังออกจากเว็บไซต์ด้วย

สำหรับเกาหลีใต้แล้ว เค-ป๊อปไม่ได้เป็นเพียงเครื่องเผยแพร่ทางวัฒนธรรมเท่านั้น แต่ยังเป็นสินค้าหลักที่คอยสนับสนุนเศรษฐกิจของเกาหลีใต้ โดยในปี 2015 ที่ผ่านมา การส่งออกวัฒนธรรมของเกาหลีใต้ปรับขึ้น 13.2% สวนทางกับการส่งออกภาครวมที่ลงไป 8% ท่ามกลางแรงซื้อทั่วโลกที่ย่ำแย่

สถานการณ์ของคาบสมุทรเกาหลีจึงเป็นอีกเรื่องที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะหลังจากที่สหรัฐส่งกองเรือบรรทุกเครื่องบินและฝูงเรือไปยังตอนเหนือของมหาสมุทรแปซิฟิก เฉียดใกล้กับคาบสมุทรเกาหลีและทำให้สถานการณ์ยิ่งตึงเครียดขึ้น เช่นเดียวกับสถานการณ์ในซีเรียที่ยังต้องจับตาท่าทีของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (ยูเอ็นเอสซี) ว่าจะทำให้สถานการณ์คลี่คลายได้มากน้อยแค่ไหน ซึ่งนอกจากปัญหาซีเรียจะกระทบต่อความเชื่อมั่นในตลาดทุนโลก ก็ยังกระทบชิ่งต่อปัญหาผู้ลี้ภัย ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญในการเลือกตั้งยุโรปช่วงกลางปีนี้อีกด้วย