ประกาศใช้รธน.60 ฟื้นประเพณีแก้วิกฤต

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

เมื่อวันที่ 6 เม.ย.เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 อย่างเป็นทางการ ซึ่งถือเป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ 20 ของประเทศไทย

ทั้งนี้ มีบางมาตราที่คณะกรรมการแก้ไขร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชามติที่มี “มีชัย ฤชุพันธุ์” เป็นประธาน ได้ทำการแก้ไขต่างไปจากร่างรัฐธรรมนูญฉบับผ่านประชามติ อาทิ

มาตรา 5 เดิมคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ได้กำหนดให้มีคณะกรรมการทำหน้าที่วินิจฉัยประเพณีการปกครองที่ให้ประธานศาลรัฐธรรมนูญเป็นผู้จัดการประชุม แต่คณะกรรมการแก้ไขร่างรัฐธรรมนูญฯ ได้เปลี่ยนแปลงหลักการเดิมดังกล่าวทั้งหมด โดยกำหนดให้กลับไปใช้หลักการที่ใกล้เคียงกับมาตรา 7 ของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550

โดยมาตรา 5 ของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 บัญญัติว่า “รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ บทบัญญัติใดของกฎหมาย กฎ หรือข้อบังคับ หรือการกระทําใด ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัติหรือการกระทํานั้นเป็นอันใช้บังคับมิได้

เมื่อไม่มีบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้บังคับแก่กรณีใด ให้กระทําการนั้นหรือวินิจฉัยกรณีนั้น ไปตามประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข”

นอกจากนั้นในหมวดพระมหากษัตริย์ที่เกี่ยวข้องกับองคมนตรีและการแต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทน ก็มีการแก้ไขแตกต่างไปจากร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่ผ่านการประชามติเช่นกัน

กล่าวคือ มาตรา 12 ในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่บัญญัติว่า “องคมนตรีต้องไม่เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา หรือดํารงตําแหน่งทางการเมืองอื่น ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ดํารงตําแหน่งในองค์กรอิสระ พนักงานรัฐวิสาหกิจ เจ้าหน้าที่อื่นของรัฐ หรือสมาชิกหรือเจ้าหน้าที่ของพรรคการเมือง หรือข้าราชการ เว้นแต่การเป็นข้าราชการในพระองค์ ในตําแหน่งองคมนตรีและต้องไม่แสดงการฝักใฝ่ในพรรคการเมืองใดๆ”

ขณะที่ มาตรา 12 ของร่างรัฐธรรมนูญฉบับเดิมบัญญัติว่า “องคมนตรีต้องไม่เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา หรือดำรงตำแหน่งทางการเมืองอื่น ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ ข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ เจ้าหน้าที่อื่นของรัฐ หรือสมาชิกหรือเจ้าหน้าที่ของพรรคการเมือง และต้องไม่แสดงการฝักใฝ่ในพรรคการเมืองใดๆ”

เช่นกันกับ มาตรา 16 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการแต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ก็มีการปรับแก้แตกต่างไปจากร่างรัฐธรรมนูญฉบับผ่านประชามติด้วย โดยมาตราดังกล่าวของร่างรัฐธรรมนูญฉบับผ่านประชามติระบุว่า “ในเมื่อพระมหากษัตริย์จะไม่ประทับอยู่ในราชอาณาจักร หรือจะทรงบริหารพระราชภาระไม่ได้ด้วยเหตุใดก็ตาม จะได้ทรงแต่งตั้งผู้ใดผู้หนึ่งเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ และให้ประธานรัฐสภาเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ”

แต่มาตรา 16 ในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่บัญญัติว่า “ในเมื่อพระมหากษัตริย์จะไม่ประทับอยู่ในราชอาณาจักร หรือจะทรงบริหารพระราชภาระไม่ได้ด้วยเหตุใดก็ตาม จะทรงแต่งตั้งบุคคลคนหนึ่งหรือหลายคนเป็นคณะขึ้น ให้เป็นผู้สําเร็จราชการแทนพระองค์หรือไม่ก็ได้ และในกรณีที่ทรงแต่งตั้งผู้สําเร็จราชการแทนพระองค์ ให้ประธานรัฐสภาเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ”

สำหรับกรณีเกี่ยวกับการแต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์นั้นนอกจากจะมีการแก้ไขมาตรา 16 แล้ว ยังได้ปรับแก้มาตรา 17 ด้วยมาตรา 17 เดิม ระบุว่า “ในกรณีที่พระมหากษัตริย์มิได้ทรงแต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ตามมาตรา 16 หรือในกรณีที่พระมหากษัตริย์ไม่สามารถทรงแต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เพราะยังไม่ทรงบรรลุนิติภาวะหรือเพราะเหตุอื่น ให้คณะองคมนตรีเสนอชื่อผู้ใดผู้หนึ่งซึ่งสมควรดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ต่อรัฐสภาเพื่อขอความเห็นชอบ เมื่อรัฐสภาให้ความเห็นชอบแล้ว ให้ประธานรัฐสภาประกาศในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ แต่งตั้งผู้นั้นเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์”

ส่วนมาตรา 17 ที่แก้ไขใหม่บัญญัติว่า “ในกรณีที่พระมหากษัตริย์มิได้ทรงแต่งตั้งผู้สําเร็จราชการแทนพระองค์ตามมาตรา 16 หรือในกรณีที่พระมหากษัตริย์ไม่สามารถทรงแต่งตั้งผู้สําเร็จราชการแทนพระองค์เพราะยังไม่ทรงบรรลุนิติภาวะหรือเพราะเหตุอื่น

แต่ต่อมาคณะองคมนตรีพิจารณาเห็นว่ามีความจําเป็นสมควรแต่งตั้งผู้สําเร็จราชการแทนพระองค์และไม่อาจกราบบังคมทูลให้ทรงแต่งตั้งได้ทันการ ให้คณะองคมนตรีเสนอชื่อบุคคลคนหนึ่งหรือหลายคนเป็นคณะ ตามลําดับที่โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมกําหนดไว้ก่อนแล้วให้เป็นผู้สําเร็จราชการแทนพระองค์ แล้วแจ้งประธานรัฐสภาเพื่อประกาศในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ แต่งตั้งผู้นั้นขึ้นเป็นผู้สําเร็จราชการแทนพระองค์”