ครั้งหนึ่งซึ่ง...หนอน

โดย...ปริญญา ผดุงถิ่น

เมื่อเร็วๆ นี้ วงการถ่ายภาพนกมีเหตุวิวาทะกันดุเดือด เมื่อมีการโจมตีช่างภาพนกที่มีการล่อหนอนอย่างรุนแรง คราวนี้ก็งานเข้าละซี ฝ่ายช่างภาพนกที่มีจำนวนเยอะกว่า เฮโลกันออกมาสหบาทากันสุดแรงแค้น

ผมเองตามอ่านเงียบๆ อยู่พักหนึ่ง ก็หมดแรงเหี่ยวปลายเลิกตาม จนบัดนี้ก็ไม่รู้จริงๆ ว่าจุดจบของเรื่อง มันคือตรงไหน?

งานนี้ ผมว่าทั้งสองฝ่ายก็มีเหตุผลของตัวที่รับฟังได้ทั้งคู่นั่นแหละ แต่ประสาคนที่เป็นช่างภาพนกที่เคยล่อหนอนมาพอสมควร (ไม่รู้จะปฏิเสธความจริงนี้ไปได้อย่างไร) ผมอยากเสนอความเห็นเกี่ยวกับสิ่งเล็กๆ ที่เรียกว่า “หนอน” ตามมุมมองตัวเอง เท่าที่ประสบการณ์ได้สอนบอกไว้

อย่างแรกเลย ผมว่าเลิกทะเลาะกันด้วยเรื่อง “หนอน-ไม่หนอน” กันได้แล้วกระมัง ผมว่าคนเปิดประเด็นอาจไม่ทราบด้วยซ้ำว่านี่มันเป็นหัวข้อโคตรเก่า เขาถกแถลง (จริงๆ แทบกระทืบกัน) มาเป็นสิบปีแล้ว

ประการต่อมา เป็นความเห็นส่วนตัวจริงๆ ผมมองว่าการล่อหนอน จริงๆ มันก็มีประโยชน์ต่อวงการดูนก ถ้าเรามองในแง่ดีสักนิด

นกติดหนอน ช่วยลดดีมานด์ในการไล่ล่านกลงไปได้มากมาย เมื่อนกหายากสักตัวได้กลายมาเป็น “นกมหาชน” มันได้แชร์ความสุขให้คนดูนก ได้ส่องหรือถ่ายภาพกันเป็นจำนวนนับไม่ถ้วน

อย่าลืมว่าทุกวันนี้ คนดูนกแทบทั้งนั้น มีวิชาด้านเปิดเสียงล่อนก พอมีนกตัวไหนเสร็จหนอน เสียง “เทป” (คำโบราณ แต่คุณเข้าใจละน่าว่าหมายถึงอะไร) ก็น่าจะลดลงไป แทนที่จะต่างคนต่างเปิดเรียกกันอยู่นั่น

ผมเห็นด้วยกับความเห็นของช่างภาพนกมือเซียนหลายๆ คน ที่บอกว่านกติดหนอนนั้น พอถึงฤดูอพยพกลับ พวกมันก็หายหัวไปกันหมด แม้ตอนมีหนอนล่อ จะมีอาการราวกับนางแบบติดโคเคน

ในประวัติศาสตร์วงการดูนกไทย หนอนเคยมีคุณูปการ ทำให้เราได้นกชนิดใหม่ของประเทศที่พุทธมณฑล อย่างนกแต้วแร้วนางฟ้า (Fairy Pitta) รวมถึงการปรากฏตัวของนกอภิมหาแรร์ อย่างนกกะรางอกลาย (Spot-breasted Laughingthrush) ที่ดอยสันจุ๊ เชียงใหม่ ซึ่งนักดูนกก็ตามไปส่องไปถ่ายรูปกันจนป่าเตียน

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น สารภาพว่าทั้งนกแต้วแร้วนางฟ้าและนกกะรางอกลายผมเองไม่ได้ไปตามดู จนบัดนี้ก็ยังไม่เคยเห็น นี่ยังไม่รวมถึงนกที่อยากเห็นมากตอนหัดดูนกใหม่ๆ คือ นกแต้วแร้วใหญ่หัวสีน้ำตาล (Rusty-naped Pitta) เจ้านี่หลังๆ ได้เป็น “นกมหาชน” ไปแล้ว ผมก็ไม่ได้ตามไปดูเช่นกัน (พูดแบบนี้ออกมา “โง่” หรือ “หล่อ” ก็ยังสงสัย แหะๆ)

อย่างไรก็ตาม ในการไปตามล่ารูปนกแต้วแร้วท้องดำ (Gurney’s Pitta) ในป่าพม่าเมื่อปีก่อน ยอมรับเลยว่า ผมใช้หนอนล่อ ถึงขั้นประคบประหงมหนอนในกระติกน้ำแข็งยังกะลูกในไส้เลยเชียวละ เรื่องนี้ผมไม่ได้ปิดบัง ได้เขียนเป็นรายงานลงในวารสารของสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไปแล้ว

ผมใช้หนอนกับ “ท้องดำ” ก็เพื่อปิดจ๊อบให้เร็วที่สุด ภาพเต็มๆ ที่ได้มา ต่อให้ผมยืนยันว่าไม่ใช้หนอนเลยนะ โอ้โหโชคดี นกมันมาเอง คนมีประสบการณ์จะฟันธงได้ในพริบตา “แหล!” 555