แก้ฮั้วต้องลองถึงรู้

25 มีนาคม 2560

ข้อกังวลของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการแบ่งสัญญาโครงการรถไฟทางคู่ 5 เส้นทาง รวมระยะกว่า 700 กิโลเมตร

ข้อกังวลของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการแบ่งสัญญาโครงการรถไฟทางคู่ 5 เส้นทาง รวมระยะกว่า 700 กิโลเมตร มูลค่ากว่า 1 แสนล้านบาท ให้มูลค่าเล็กลง เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการเข้ามาแข่งขันประมูลได้มากขึ้น แก้ปัญหาผู้ประมูลฮั้วราคาทำให้ราคาไม่เหมาะสมกับคุณภาพงาน โดยวิธีนี้อาจทำให้ต้นทุนควบคุมงานเพิ่มขึ้น อาจได้ผู้รับเหมาทำงานไม่ได้คุณภาพไปจนถึงขั้นทิ้งงาน และอาจทำให้ภาพรวมทั้งโครงการสะดุด

ปัญหาตามข้อกังวลของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดังกล่าวเป็นเรื่องที่ต้องรับฟังและระวังไม่ให้เกิด แต่ก็ใช่ว่าการแบ่งสัญญาขนาดใหญ่อย่างที่ผ่านมาจะไม่มีปัญหาคุณภาพงาน การทิ้งงาน หรืองานล่าช้า รวมทั้งผู้ชนะประมูลงานโครงการขนาดใหญ่ส่วนมากก็ไปแบ่งงานให้กลุ่มอื่นเข้ามารับช่วงหรือซับฯ งานเช่นกัน เมื่อเป็นเช่นนี้การเปิดให้มีการแข่งขันอย่างเป็นธรรมมากขึ้น น่าจะทำให้เกิดผลดีต่อโครงการได้เต็มที่กว่า

ตามที่คณะกรรมการจัดซื้อจัดจ้าง หรือซูเปอร์บอร์ดจัดซื้อจัดจ้าง ได้ประชุมร่วมกับคณะกรรมการการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ได้ข้อตกลงร่วมกันให้แก้สัญญาข้อกำหนดของผู้ว่าจ้างหรือทีโออาร์รถไฟทางคู่ 5 สาย โดยจะแบ่งสัญญาก่อสร้างรถไฟทางคู่ให้อยู่ในช่วงสัญญาละ 5,000 ล้าน-1 หมื่นล้านบาท ซึ่งจะทำให้งานก่อสร้างรางและงานโยธามี 9 สัญญา งานก่อสร้างอุโมงค์ 1 สัญญา งานติดตั้งระบบอาณัติสัญญาณแบ่งเป็น 3 สัญญา รวมทั้ง 5 สายจะแบ่งออกเป็นทั้งหมด 13 สัญญา โดยเปิดให้ผู้เข้าประมูลงานแข่งขันได้ทุกสัญญา

นอกจากนี้ ยังกำหนดคุณสมบัติผู้รับงานเดิมต้องมีประสบการณ์การทำงาน 15% ของโครงการที่ประมูล แต่ทีโออาร์ใหม่ลดเหลือ 10% ซึ่งน่าจะทำให้มีผู้เข้ามาประมูลมากขึ้น

การแบ่งสัญญาดังกล่าว ซูเปอร์บอร์ดจัดซื้อจัดจ้างเชื่อว่าจะเปิดโอกาสผู้ที่สนใจเข้ามาแข่งขันได้มากขึ้น ทำให้เวลาในการสร้างเร็วขึ้น แต่ก็มีข้อเสียทำให้ รฟท.มีภาระเพิ่มขึ้นในการติดต่อประสานงานให้เป็นไปตามสัญญา อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาภาพรวมแล้วเชื่อว่าจะมีข้อดีมากกว่าข้อเสีย รวมทั้งน่าจะบริหารจัดการความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นได้

ทั้งนี้ ความเสี่ยงที่หน่วยงานซึ่งรับผิดชอบ รฟท.กังวล เช่น ต้องเพิ่มงบประมาณจ้างควบคุมงานมากขึ้น เพื่อคุมเข้มให้โครงการก่อสร้างได้ไม่สะดุด รวมถึงได้มาตรฐานของขนาดรางและคุณภาพการออกแบบโครงสร้างที่ต้องเป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งหมด การแบ่งงานย่อยทำให้ภาพรวมของโครงการมีความเสี่ยงมากขึ้น ถ้าผู้รับจ้างไม่มาก่อสร้างตามกำหนดหรือทิ้งงาน จะทำให้โครงการต้องล่าช้าไปอีกหรืออาจถึงขั้นโครงการชะงักหากเกิดปัญหาฟ้องร้อง รวมทั้ง รฟท.ยังไม่มีประสบการณ์แบ่งตอนก่อสร้างงานแบบนี้มาก่อน

จากข้อกังวลของ รฟท.ทั้งหมดจะเห็นว่าถึงที่ผ่านมาจะแบ่งสัญญาใหญ่ แต่ก็ยังมีปัญหาคุณภาพหรือการก่อสร้างล่าช้าหรือทิ้งงานเช่นกัน ดังนั้นการเปิดโอกาสให้มีการแข่งขันกันประมูลมากรายขึ้นจึงยังเป็นแนวทางที่น่าทำ ซึ่งหากทำแล้วส่งผลให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น สามารถแก้ปัญหาฮั้วประมูลหรือลดการฮั้วประมูลได้ สิ่งนี้ก็น่าจะเป็นประโยชน์อย่างมาก เพราะแนวทางนี้จะโดนนำไปใช้ในการประมูลรถไฟทางคู่อีกถึง 9 โครงการ ระยะทางกว่า 2,200 กิโลเมตร มูลค่ากว่า 3.9 แสนล้านบาท ซึ่งถ้าหากทำให้การประมูลแข่งราคาลดลงมาได้ตามทฤษฎีที่จะลดจากราคากลาง 10-20% ของราคากลางรถไฟทางคู่ 9 สาย เกือบ 4 แสนล้านบาท จะทำให้รัฐประหยัดเงินได้อย่างน้อย 4 หมื่นล้านบาท งานนี้จึงคุ้มเสี่ยงอย่างยิ่ง